{
  "ad": "ilyasaltindag.com kanıt bankası",
  "aciklama": "Sitede andığımız araştırma rakamlarının (bulguların) kaynağı, örneklemi, ülkesi, tarihi, yayımlayanı, kaynak türü ve sınırı; kanıt kartı başına bir kayıt. Sayfadaki kartlarla aynı veri.",
  "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar",
  "yayimlayan": "ilyasaltindag.com",
  "surum": "1.4",
  "tarih": "2026-10-08",
  "dogrulamaTarihi": "2026-10-08",
  "lisans": {
    "ad": "Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası",
    "kisa": "CC BY 4.0",
    "adres": "https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/",
    "kapsam": "Lisans yalnız kanıt kartlarındaki metinlerimiz içindir; kartların dayandığı çalışmaların (makale, rapor, veri seti) hakları yazarlarına ve yayımcılarına aittir. Kartlardaki tırnak içindeki kısa alıntılar ve eser adları da kaynaklarına aittir."
  },
  "alintiBicimi": "“<kart başlığı>”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm <kart sürümü>, ilyasaltindag.com/kanitlar#<kimlik>, erişim tarihi: <gün ay yıl>, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).",
  "csv": "CSV: UTF-8 (BOM ile), virgülle ayrılmış, satır sonu CRLF (RFC 4180). Liste alanları \" | \" ile birleştirilmiştir. Tablo programları formül sanmasın diye \"=\", \"+\", \"-\" ya da \"@\" ile başlayan hücrelerin başına ' eklenmiştir; JSON dosyasında metin olduğu gibidir.",
  "kisiselVeri": "Ziyaretçi, müşteri ya da saha verisi yok; kişi adı olarak yalnız yayımlanmış kaynakların künyesindeki yazar adları var.",
  "alanlar": {
    "kimlik": "Kartın kalıcı kimliği; sayfadaki çapası (adres sütunu).",
    "gorunenKimlik": "Sayfada görünen kısa kimlik.",
    "adres": "Kartın adresi.",
    "konu": "Konu anahtarı.",
    "konuBasligi": "Konu başlığı.",
    "digerKimlikler": "Aynı bulgunun başka konulardaki kimlikleri.",
    "baslik": "Kart başlığı.",
    "iddia": "Bulgunun Türkçe özeti.",
    "rakam": "Kartın rakam satırı.",
    "orneklem": "Örneklem.",
    "cografya": "Ülke ya da bölge.",
    "turkiyeVerisi": "Kart Türkiye verisi taşıyor mu.",
    "veriTuru": "Veri türü.",
    "saha": "Saha ya da veri dönemi.",
    "yayin": "Yayın yılı ve türü.",
    "tarih": "Tarih ayrıntısı.",
    "yayimlayan": "Yayımlayan kurum ve yazarlar.",
    "kaynakTuruRozeti": "Kaynak türü rozeti.",
    "kaynakTuru": "Kaynak türü açıklaması.",
    "sinirlar": "Rakamın neyi kanıtlamadığı. Rakamı anarken en az birini anmanızı rica ederiz (lisans koşulu değildir).",
    "ekRakamlar": "Ek rakamlar (\"etiket: metin\", \" | \" ile ayrılmış).",
    "kaynakBaglantilari": "Özgün kaynağın adresleri (\" | \" ile ayrılmış).",
    "ayniKaynaktanKartlar": "Aynı kaynaktan diğer kartların kimlikleri.",
    "kullanilmiyor": "Doluysa: kart bulgu olarak kullanılmıyor, nedeni.",
    "dogrulamadaOkunan": "Doğrulama turunda okunan metin.",
    "konum": "Kaynak içindeki konum.",
    "surum": "Kart sürümü (görünen metin değişince artar).",
    "surumNotu": "Son sürümde ne değişti.",
    "lisans": "Kart metninin lisansı ve adresi (kaynak çalışmayı, kısa alıntıları ve eser adlarını kapsamaz)."
  },
  "kartlar": [
    {
      "kimlik": "CH-01",
      "gorunenKimlik": "CH-01",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-01",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Test talebi gönderilen 2.241 şirketin %23’ü hiç dönmedi",
      "iddia": "ABD’de 2.241 şirkete web formundan test talebi gönderilen bir denetimde şirketlerin %37’si bir saat içinde, %16’sı 1–24 saat arasında döndü; %24’ü 24 saatten geç döndü, %23’ü hiç dönmedi. Ayrı bir veri setinde, talebi aldıktan sonraki ilk bir saat içinde arayan firmaların talebi nitelikli görüşmeye çevirme olasılığı, bir saat sonra arayanlara göre yaklaşık 7 kat, 24 saat ve sonrasında arayanlara göre 60 kattan fazla çıktı.",
      "rakam": "%23 hiç yanıt vermedi; %24 24 saatten geç; %16 1–24 saat arası; %37 bir saat içinde. İlk 30 günlük süre içinde yanıt verenlerde ortalama 42 saat. İlk bir saatte arayanlarda nitelikli görüşme olasılığı yaklaşık 7 kat; 24 saati geçenlere göre 60 kattan fazla.",
      "orneklem": "Denetim: ABD’den 2.241 şirket. Hız-sonuç analizi: ABD’de 29 B2C ve 13 B2B şirketin aldığı 1,25 milyon talep. “Nitelikli talep”, yazarların tanımıyla kilit bir karar vericiyle anlamlı bir görüşme yapılması.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Saha denetimi (test talebi) ve şirket verisi analizi",
      "saha": "Belirtilmemiş; veri 2011 ve öncesi",
      "yayin": "Mart 2011 (Harvard Business Review)",
      "tarih": "Harvard Business Review, Cilt 89, Sayı 3 (Mart 2011), s. 28. Alıntının açıldığı SmartCompany haberi: 1 Temmuz 2011",
      "yayimlayan": "Harvard Business Review (Oldroyd, McElheran, Elkington). Erişilebilen metin: SmartCompany (Avustralya), yazar Sue Barrett",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Saha denetimi ve şirket verisi analizi; HBR makalesi, ikincil kaynaktan birebir alıntıyla doğrulandı.",
      "sinirlar": "HBR sayfası ücretli; alıntılar, makaleyi birebir aktaran başka bir yayından doğrulandı. Üçüncü yazar satış yazılımı firması InsideSales’ten ve 1,25 milyon taleplik veri setinin kaynağı açıklanmamış; çıkar çatışması olasılığı var. ABD; veri 2011 ve öncesinden. Hız ile sonuç arasındaki ilişki korelasyondur; satışa etkisi doğrudan ölçülmemiş. Türkiye’ye taşınamaz.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek rakam: İlk 30 günlük süre içinde yanıt veren şirketlerde ortalama yanıt süresi 42 saat (bu ortalama yalnız o süre içinde yanıt verenler için geçerli)."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.smartcompany.com.au/?p=20719"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "İkincil kopya: makaleyi birebir aktaran haber; künye üniversite arşivinden",
      "konum": "HBR 89(3), s. 28",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CH-02",
      "gorunenKimlik": "CH-02",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-02",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "4.023 otomobil bayisinde web talebinin %19’u kişisel yanıt almadı (satıcı raporu)",
      "iddia": "ABD’de 4.023 otomobil bayisine web sitesi üzerinden gizli müşteri talebi gönderildi. Sektör genelinde taleplerin %19’u kişisel bir yanıt almadı; en iyi markanın bayilerinde bu oran %8. Sektör ortalama puanı 100 üzerinden 65 (35 marka). Ölçümü yapan firma, puanını 40’ın altından 80’in üzerine çıkaran bayilerin aynı sayıda talepten ortalama %50 daha fazla araç sattığını öne sürüyor.",
      "rakam": "Sektör genelinde taleplerin %19’u kişisel yanıt almadı (en iyi markanın bayilerinde %8). Sektör ortalaması 100 üzerinden 65 (35 marka). Ölçümü yapan firmanın “puanı 40’ın altından 80’in üzerine çıkan bayi %50 daha fazla satar” sözü satıcı iddiasıdır, yöntemi açıklanmamıştır.",
      "orneklem": "4.023 bayi, 35 marka. Talepler stoktaki bir araç hakkında belirli bir soru, müşteri adı, e-posta ve yerel telefon içeriyor; sonraki 24 saatteki e-posta, telefon, SMS ve sohbet yanıtları 20’den fazla ağırlıklı ölçütle değerlendirilmiş.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Gizli müşteri ölçümü (ölçümü satan firmanın kendi çalışması)",
      "saha": "2025 çalışması",
      "yayin": "Haber 3 Mart 2025",
      "tarih": "2025 çalışması (haber tarihi 3 Mart 2025)",
      "yayimlayan": "Pied Piper Management Co. (Pied Piper PSI Internet Lead Effectiveness çalışması); haber: Auto Remarketing",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Satıcı raporu: gizli müşteri hizmeti satan firmanın kendi ölçümü. Hakem denetiminden geçmedi.",
      "sinirlar": "%50’lik satış artışı, ölçümü yapan firmanın başkan yardımcısının sözü; hesaplama yöntemi açıklanmamış, yalnız satıcı iddiası olarak okunmalı. Tek sektör (otomotiv), ABD.",
      "ekRakamlar": [
        "Eski dalga: Eylül 2016 – Mart 2017 arasında 18.277 bayi; sekiz müşteriden birine ilk 24 saatlik süre boyunca hiçbir yanıt (otomatik yanıt dahil) verilmedi, onda üçüne kişisel yanıt verilmedi."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.autoremarketing.com/ar/retail/dealerships-responsiveness-to-internet-leads-hits-record-high-again"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Basın haberi",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CH-03",
      "gorunenKimlik": "CH-03",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-03",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Resmî kanal ortaklarının bir kısmı bile kendi fiyat ve ilan kurallarınıza uymuyor (ABD)",
      "iddia": "Bir üreticinin çevrimiçi satış kanalında yetkisiz satıcıların %53’ü, yetkili satıcıların %15’i minimum ilan fiyatı (MAP) politikasını ihlal etti.",
      "rakam": "Yetkisiz satıcılarda %53, yetkili satıcılarda %15 MAP ihlali (Kellogg özet yazısının ifadesiyle)",
      "orneklem": "Büyük bir üreticinin 900’ü aşkın yetkili ve yetkisiz satıcı üzerinden sattığı 226 ürün; 960 çevrimiçi perakendeci, 1.246.895 günlük gözlem.",
      "cografya": "ABD (çevrimiçi perakende)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Çevrimiçi ilan fiyatı gözlemi (günlük otomatik veri), hakemli analiz",
      "saha": "25 Ocak 2010 – 24 Ocak 2011",
      "yayin": "Özet yazı 2 Kasım 2015; makale Marketing Science, 2016",
      "tarih": "Veri 25 Ocak 2010 – 24 Ocak 2011; Kellogg Insight haberi 2 Kasım 2015; makale Marketing Science 35(4):539-564, Temmuz 2016",
      "yayimlayan": "Israeli, Anderson, Coughlan (Northwestern Kellogg); Marketing Science (INFORMS)",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale (üniversitenin özet yazısı üzerinden).",
      "sinirlar": "Tek üretici, ABD, yalnız çevrimiçi ilan fiyatı. %53 / %15’in satıcı payı mı gözlem payı mı olduğu özette net değil. Türkiye’de tedarikçinin bayinin yeniden satış fiyatını sabit ya da asgari olarak belirlemesi rekabet hukukunca yasaktır; tavsiye ve azami fiyat da fiilen buna dönüşmemelidir (bkz. KANAL-TR-02). Bu yüzden minimum ilan fiyatı uygulamasını Türkiye için önermiyoruz.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek bilgi: Aynı çalışmanın 2011 çalışma kâğıdına göre gözlem bazında ortalama ihlal oranı %31,2, ortalama ihlal derinliği %14,5; satıcıların %39’u hiçbir üründe ihlal yapmazken %19’u tüm ürünlerinde yapıyor."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://insight.kellogg.northwestern.edu/article/when-retail-prices-cross-the-line"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Üniversitenin özet yazısı ve künye",
      "konum": "",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Türkiye hukuk notu kesinleştirildi: yasak olan, yeniden satış fiyatının sabit ya da asgari belirlenmesi.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CH-04",
      "gorunenKimlik": "CH-04",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-04",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [
        "G11",
        "OOS-14"
      ],
      "baslik": "Yazarlara göre franchise birimler zincirin itibarından bedavaya yararlanıyor; denetim sonucu görünür olunca fark kapandı",
      "iddia": "Los Angeles’ta aynı zincirin franchise ile işletilen restoranları, şirketin kendi işlettiği şubelerden daha düşük hijyen puanı alıyordu. Yazarlar bunu, franchise alan işletmenin zincirin itibarından bedavaya yararlanması (free-riding) olarak yorumluyor ve bunun bu konudaki ilk ampirik kanıt olduğunu belirtiyor. Ocak 1998’de hijyen not kartlarının restoran camına asılması zorunlu olunca, yani denetim sonucu müşteriye görünür olunca, fark ihmal edilebilir düzeye indi.",
      "rakam": "Karne öncesi şirket şubeleri franchise şubelerden yaklaşık 1 puan yüksek (100’lük hijyen puanı). En büyük 10 zincire ayrı kukla değişken eklenerek zincir içi karşılaştırmada franchise katsayısı -0,71 (s.h. 0,29; p=0,015)",
      "orneklem": "Los Angeles County sağlık denetim verisi: 24.304 restoran, 127.111 denetim; 2.632 zincir restoran (verinin yaklaşık %11’i), bunların yaklaşık %63’ü şirket şubesi.",
      "cografya": "ABD, Los Angeles County",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Resmî denetim kayıtları (gözlemsel, doğal deney)",
      "saha": "Temmuz 1995 – Aralık 1998",
      "yayin": "Şubat 2009 (AEJ: Microeconomics)",
      "tarih": "Veri Temmuz 1995 – Aralık 1998; yayın American Economic Journal: Microeconomics 1(1):237-267, Şubat 2009",
      "yayimlayan": "Ginger Zhe Jin (Maryland Üni.) ve Phillip Leslie; AEJ: Microeconomics",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale, resmî denetim verisi.",
      "sinirlar": "1990’lar verisi, tek il, tek sektör. Ölçülen kalite hijyen; marka temsili ya da satış davranışı değil. Ortalama fark küçük ama istatistiksel olarak anlamlı; zincirler arasında fark büyük. “Free-riding” yazarların yorumu. Makalede zincir adları geçiyor; burada kullanmıyoruz.",
      "ekRakamlar": [
        "Destekleyen kanıt: Michael (2000, Journal of Economic Behavior & Organization 43(3):295–318), Consumer Reports okurlarının puanladığı 35 restoran zincirinde franchise’a daha çok dayanmanın daha düşük kaliteyle ilişkili olduğunu buldu (etki büyüklüğü bültende yok)."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://econ.umd.edu/sites/www.econ.umd.edu/files/pubs/ReputationAEJFinalVersion.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (yazarın son sürüm PDF’i)",
      "konum": "",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Başlık: “bedavaya yararlanma” yazarların yorumu olarak yazıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CH-05",
      "gorunenKimlik": "CH-05",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-05",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [
        "OOS-11"
      ],
      "baslik": "Gizli müşteri ziyaretlerinin %50’sinde danışman pahalı ürünü, %7,5’inde ucuz ürünü önerdi",
      "iddia": "ABD’de eğitimli gizli müşterilerle yapılan 284 finansal danışman ziyaretinde, danışmanlar ziyaretlerin %50’sinde (142 ziyaret) danışmana daha çok kazandıran, yüksek ücretli, aktif yönetilen fonları önerdi. Düşük maliyetli endeks fonu önerisi ziyaretlerin yalnızca %7,5’inde (21 ziyaret) yapıldı. Danışmanlar müşterinin yanlış inançlarını, kendi çıkarlarına uygun olduğunda düzeltmek yerine pekiştirdi.",
      "rakam": "Ziyaretlerin %50’sinde (142) aktif fon önerisi, %7,5’inde (21) endeks fonu önerisi",
      "orneklem": "284 gizli müşteri ziyareti, 4 senaryo.",
      "cografya": "ABD, Boston ve Cambridge bölgesi",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Gizli müşteri saha deneyi",
      "saha": "Nisan–Ağustos 2008",
      "yayin": "Mart 2012 (NBER çalışma kâğıdı)",
      "tarih": "Saha Nisan–Ağustos 2008; NBER çalışma kâğıdı w17929, Mart 2012",
      "yayimlayan": "Mullainathan, Noeth, Schoar; National Bureau of Economic Research (NBER)",
      "kaynakTuruRozeti": "Çalışma kâğıdı",
      "kaynakTuru": "Akademik saha deneyi (çalışma kâğıdı; hakemli dergi sürümü değil).",
      "sinirlar": "Bayi değil, finansal danışmanlık; ABD; 2008. Rakip marka önermeyi doğrudan ölçmüyor; aracının teşvike göre yönlendirme yaptığına dair genel kanıt.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.nber.org/papers/w17929"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (NBER PDF’i)",
      "konum": "NBER kâğıdı s. 3 ve s. 11",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CH-07",
      "gorunenKimlik": "CH-07",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-07",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Zamanı tahmin edilemeyen denetim, tahmin edilebilen denetime göre %16,3 daha fazla ağır kritik ihlal buldu",
      "iddia": "Zamanı önceden tahmin edilemeyen gerçek sürpriz denetimler, işletmelerin denetimi bekleyebildiği günlere göre %7,75 daha fazla ihlal, %9,1 daha fazla puan kesintisi ve %16,3 daha fazla ağır kritik ihlal ortaya çıkardı. Önceden tahmin edilebilen denetim uyumu olduğundan iyi gösteriyor.",
      "rakam": "+%7,75 ihlal; +%9,1 puan kesintisi; +%16,3 ağır kritik ihlal",
      "orneklem": "9.545 denetim; tahmin örnekleminde 1.402 çok işletmeli tesis (otel, market, yemek alanı gibi aynı adreste birden çok işletme).",
      "cografya": "ABD, Los Angeles County",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Resmî denetim kayıtları (doğal deney)",
      "saha": "1 Ekim 2015 – 31 Mart 2018",
      "yayin": "2019 (Economics Letters); ön baskı 2 Ağustos 2018",
      "tarih": "Veri 1 Ekim 2015 – 31 Mart 2018; Economics Letters 177:30-34, 2019 (MPRA ön baskısı 2 Ağustos 2018)",
      "yayimlayan": "Matthew Makofske; Economics Letters (Elsevier); ön baskı MPRA",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale, resmî denetim verisi.",
      "sinirlar": "Gıda güvenliği denetimi; bayi veya franchise değil. Tek il. Karşılaştırma haberli ve habersiz denetim arasında değil: ikisi de habersizdi, biri tahmin edilebiliyordu. “Sürpriz”, tesisteki tek denetim günü olarak tanımlanmış (doğal deney); tahmin edilebilen grup, aynı adreste birden çok işletmesi olan ve aynı gün denetim bekleyebilen tesisler.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://mpra.ub.uni-muenchen.de/88318"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Özet ve ön baskı PDF’i; dergi künyesi RePEc kaydından",
      "konum": "",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Başlık ve sınır: karşılaştırma haberli ile habersiz değil, tahmin edilebilen ile edilemeyen habersiz denetim arasında.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CH-08",
      "gorunenKimlik": "CH-08",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-08",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Yalnızca “ölçülecek” duyurusu davranışı değiştirdi (randomize deney)",
      "iddia": "Çin’de randomize bir saha deneyinde kliniklere “anonim bir hasta gelip değerlendirme yapacak” diye haber verildi. Yalnız bu duyuru, kontrol grubuna göre herhangi bir ilaç yazma olasılığını (odds) %19,2 düşürdü (p < 0,01).",
      "rakam": "Herhangi bir ilaç yazma olasılığında (odds) %19,2 düşüş (ortalama müdahale etkisi; katsayı -0,214, p<0,01)",
      "orneklem": "96 birinci basamak kliniği randomize edildi (48 müdahale, 48 kontrol); ikinci turda 94 klinik analizde. Denetimleri 12 sahte hasta yaptı; iki tur; belirtiler hafif soğuk algınlığı.",
      "cografya": "Çin, Jinan (Shandong eyaleti)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Randomize saha deneyi",
      "saha": "Kasım–Aralık 2015",
      "yayin": "24 Eylül 2020",
      "tarih": "Saha Kasım–Aralık 2015; yayın Health Economics Review 10:33, 24 Eylül 2020",
      "yayimlayan": "Cheo vd.; Health Economics Review (PMC açık erişim)",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli randomize saha deneyi.",
      "sinirlar": "Sağlık sektörü, Çin, küçük örneklem. Antibiyotik reçetesinde anlamlı etki yok; etki ağırlıkla diğer ilaçlardan geliyor. Ticari bayi ağına doğrudan taşınamaz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7517825/"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (açık erişim)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CH-09",
      "gorunenKimlik": "CH-09",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-09",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Ölçmeyi bırakınca performans geri düştü",
      "iddia": "Bir restoran zincirinde gizli müşteri geri bildirimine dayalı yönetici koçluğu çalışan ve işletme performansını artırdı. Program azaltılıp durdurulunca performans geriledi. Sonuç iki restoranda daha tekrarlandı.",
      "rakam": "Sayısal etki büyüklüğü özette verilmemiş; yön: müdahaleyle artış, kesilince düşüş",
      "orneklem": "1 restoran + 2 tekrar restoranı (kesintili zaman serisi).",
      "cografya": "Özette belirtilmemiş",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Yarı deneysel saha çalışması",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Mart 2012",
      "tarih": "Human Resource Management 51(2):213-229, Mart 2012",
      "yayimlayan": "Gary P. Latham, Robert C. Ford, Danny Tzabbar; Human Resource Management (Wiley)",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli yarı deneysel saha çalışması.",
      "sinirlar": "Çok küçük örneklem (3 restoran); tek sektör; ülke kaynakta yazmıyor.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://cris.haifa.ac.il/en/publications/enhancing-employee-and-organizational-performance-through-coachin/"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Kurum sayfası ve özet; sayısal etki yalnız kapalı tam metinde",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CH-10",
      "gorunenKimlik": "CH-10",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-10",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Karşı kanıt: gizli müşteri puanı satışı tahmin etmiyor",
      "iddia": "Üç hizmet perakende zincirinin büyük ölçekli verisinde gizli müşteri değerlendirmeleri gerçek müşteri memnuniyeti ve satış performansıyla kayda değer bir ilişki göstermedi; gerçek müşteri memnuniyeti ise satışla ilişkili çıktı. Gizli müşteri puanı satış tahmini için kullanılırsa yanlış sinyal verir.",
      "rakam": "Gizli müşteri puanı ile satış ve müşteri memnuniyeti arasında “kayda değer korelasyon yok”",
      "orneklem": "Üç hizmet perakende zincirinin büyük ölçekli verisi (ayrıntı özette yok)",
      "cografya": "Özette belirtilmemiş",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Şirket verisi analizi (gizli müşteri puanı, memnuniyet, satış)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "2019 (Journal of Retailing)",
      "tarih": "Journal of Retailing 95(3):47-62, 2019",
      "yayimlayan": "Gerald Blessing, Martin Natter; Journal of Retailing (Elsevier)",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale (özet üzerinden).",
      "sinirlar": "Danışmanlık gerektiren perakende satışa özgü. Tam metin erişime kapalı; ayrıntı ve ülke özette yazmıyor.",
      "ekRakamlar": [
        "Tamamlayıcı bulgu: Block, Friebel, Heinz, Zubanov (IZA çalışma kâğıdı 15599, Eylül 2022): Üç perakende zincirinde gizli müşteri puanları az değişiyor ve satışla az ilişkili; ama şube puanları bölge yöneticilerinin prim alma olasılığıyla güçlü ilişkili. Yazarlara göre gizli müşteri, şubeler arası itibar zararını önlemek için hizmet standardını koruyan bir izleme aracı. (Hakemli değil.)"
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://api.semanticscholar.org/graph/v1/paper/DOI:10.1016/j.jretai.2019.04.001?fields=title,abstract,authors,year,venue",
        "https://docs.iza.org/dp15599.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Yalnız özet (DOI kaydı)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "KANAL-TR-01",
      "gorunenKimlik": "KANAL-TR-01",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#KANAL-TR-01",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Yaklaşık 3.700 franchise markası, 66 binden fazla şube: bu ölçek merkezden gözle izlenemez",
      "iddia": "Ekonomist dergisinin Ekim 2024 Franchise 100 dosyasına göre Türkiye’de yaklaşık 3.700 marka franchise modeliyle çalışıyor; bu markaların 66 binden fazla şubesi var ve sektörün iş hacmi 55 milyar doları aşmış. Ulusal Franchise Derneği (UFRAD) Genel Başkanı Haziran 2026’da “3 bini aşkın zincir marka, 60 binden fazla şube” ifadesini kullandı; aynı haberde 60 milyar doları aşan büyüklük ve yurt dışında 400’ün üzerinde Türk markası olduğu aktarıldı.",
      "rakam": "Yaklaşık 3.700 marka; 66.000’den fazla şube; 55 milyar dolardan fazla iş hacmi (Ekonomist, 2024). 3.000’i aşkın zincir marka, 60.000’den fazla şube, 60 milyar doları aşan büyüklük, yurt dışında 400’ün üzerinde Türk markası (UFRAD Genel Başkanı, 2026)",
      "orneklem": "Dergi ve dernek beyanı; yöntem ve sayım tanımı açıklanmamış",
      "cografya": "Türkiye",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Dergi ve dernek beyanı (sayım yöntemi açıklanmamış)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Ekim 2024 (dergi); Haziran 2026 (haber ajansı)",
      "tarih": "Ekonomist 13-26 Ekim 2024 sayısı (çevrimiçi 3 Kasım 2024); DHA 10 Haziran 2026",
      "yayimlayan": "Ekonomist dergisi (Franchise 100 dosyası); Ulusal Franchise Derneği (UFRAD) Genel Başkanı Prof. Dr. Mustafa Aydın, Demirören Haber Ajansı (DHA)",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Ekonomi dergisi ve sektör derneği açıklaması (basın). Resmî istatistik değil.",
      "sinirlar": "2024 rakamları derginin kendi metninde geçiyor; derneğe (UFRAD) ait değil. Kaynaklar arasında rakamlar tutarsız, sayım yöntemi belirsiz; “zincir marka” ile “franchise markası” aynı şey olmayabilir. Bayilik ve distribütörlük ağlarını kapsamaz. Resmî istatistik değil; yaklaşık bir büyüklük olarak okunmalı.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.ekonomist.com.tr/haberler/franchise-100-i-yeni-subeler-icin-4-bin-431-girisimci-araniyor-53985"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Dergi metni ve haber ajansı metni",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "KANAL-TR-02",
      "gorunenKimlik": "KANAL-TR-02",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#KANAL-TR-02",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Rekabet Kurulu 2023–2024’te kartel ve yeniden satış fiyatı belirleme dosyalarında 93 ihlal kararı verdi",
      "iddia": "Rekabet Kurulu 2023 ve 2024’te, kartel ve benzeri anlaşmalar ile yeniden satış fiyatının belirlenmesi (YSFB) yoluyla rekabeti kısıtlayan dikey anlaşmalar kapsamında 93 kararda, hâkim durumun kötüye kullanılması kapsamında 6 kararda, toplam 99 kararda ihlal tespit etti.",
      "rakam": "Kartel ve YSFB dikey anlaşmalarında 93 ihlal kararı, hâkim durumda 6, toplam 99 (2023-2024)",
      "orneklem": "Rekabet Kurulu’nun 2023-2024 ihlal kararları (Etki Analizi Raporu kapsamı; iş gücü piyasası kararları ve taahhütle kapanan dosyalar hariç)",
      "cografya": "Türkiye",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Resmî kayıt (karar sayısı)",
      "saha": "2023–2024 kararları",
      "yayin": "Şubat 2025",
      "tarih": "Rapor Şubat 2025 (dönem 2023-2024)",
      "yayimlayan": "Rekabet Kurumu, Ekonomik Analiz ve Araştırma Dairesi Başkanlığı, Etki Analizi Raporu 2023-2024",
      "kaynakTuruRozeti": "Resmî kayıt",
      "kaynakTuru": "Resmî düzenleyici kurum raporu (birincil).",
      "sinirlar": "93, kartel ve YSFB kararlarının toplamıdır; yalnız bayi fiyatı (YSFB) kararlarının sayısı ayrıştırılamaz. Dolaşımdaki bir toplam ceza tutarı bilgisi doğrulanamadı; kullanmıyoruz ve tekrar etmiyoruz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/etki-analizi-raporu-2023-2024_web.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (kurum raporu PDF’i)",
      "konum": "Rapor, paragraf 47",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Doğrulanamayan ceza tutarının rakamı sınırlar satırından çıkarıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "KANAL-TR-03",
      "gorunenKimlik": "KANAL-TR-03",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#KANAL-TR-03",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Otellere gönderilen bilgi talebi e-postalarının büyük kısmı yanıtsız kaldı",
      "iddia": "Gizli müşteri yöntemiyle Türkiye’deki otellere konaklama bilgisi isteyen e-posta gönderildi. 908 adresin 209’undan e-posta geri döndü; ulaşan e-postalardan 271’i yanıtlandı, 428’ine hiç yanıt gelmedi. Yanıtların %45,8’i dil açısından uygun değildi.",
      "rakam": "908 e-posta; 209 geri döndü; 271 yanıtlandı; 428 yanıtsız. Yanıtların %54,2’si dil açısından uygun, %45,8’i uygun değil; %51,7’si biçim açısından uygun, %48,3’ü değil. Yanıt verenlerde ortalama 0,85 gün. (Hesaplanan: ulaşan 699 e-postanın 428’i, yaklaşık %61, yanıtsız; yazarların verdiği bir oran değil.)",
      "orneklem": "E-posta adresi olan, tekrarlardan arındırılmış 908 otel.",
      "cografya": "Türkiye (tüm bölgeler)",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Gizli müşteri e-posta testi (akademik)",
      "saha": "Yaklaşık 2006–2007 (evren 2006 verisi)",
      "yayin": "2010 (Ege Akademik Bakış)",
      "tarih": "Evren tanımı 2006 verisine dayanıyor (TÜRSAB 2007, Turizm Bakanlığı 2006); yayın Ege Akademik Bakış 10(2):727-744, 2010",
      "yayimlayan": "Mehmet Aksaraylı, Işıl Özgen (Dokuz Eylül Üniversitesi); Ege Akademik Bakış",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik çalışma.",
      "sinirlar": "Eski veri (yaklaşık 2006–2007), tek sektör (otelcilik), bayi değil doğrudan işletme. Saha tarihi makalede açık değil.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek rakamlar: Yanıtların %54,2’si dil açısından uygun; %51,7’si biçim açısından uygun, %48,3’ü değil. Yanıt verenlerde ortalama yanıt süresi 0,85 gün. Ulaşan 699 e-postanın 428’i, yaklaşık %61’i yanıtsız: bu oran yazarların değil, bizim hesabımızdır."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://dergipark.org.tr/en/pub/eab/issue/39877/473225"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Makale (dergi sayfası)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "KANAL-TR-04",
      "gorunenKimlik": "KANAL-TR-04",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#KANAL-TR-04",
      "konu": "kanal",
      "konuBasligi": "Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Otomotivde şikâyet: telefonda başka, yüz yüze başka bilgi",
      "iddia": "Şikayetvar’ın otomotiv raporuna göre 2021’in ilk 8 ayında otomobil markaları 9.432 şikâyetle en çok şikâyet edilen kategori oldu. Showroom ve servislerde öne çıkan sorunlar arasında verilen randevuya uyulmaması, telefonda verilen bilgiyle yüz yüze verilen bilginin tutarsız olması ve satış personelinin fiyat, model ve özellik hakkında eksik veya yanlış bilgi vermesi var.",
      "rakam": "Otomobil markaları kategorisinde 9.432 şikâyet (2021’in ilk 8 ayı). Haberdeki sektör toplamı üç farklı biçimde geçtiği için kullanmıyoruz.",
      "orneklem": "Şikayetvar platformuna gelen otomotiv şikayetleri",
      "cografya": "Türkiye",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Şikâyet platformu kayıtları (kendiliğinden yapılan şikâyet)",
      "saha": "2021’in ilk 8 ayı",
      "yayin": "Haber 13.10.2021",
      "tarih": "2021’in ilk 8 ayı; haber 13.10.2021",
      "yayimlayan": "Şikayetvar (platform verisi); haber: CNN Türk (kaynak DHA)",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Şikâyet platformunun yayımladığı istatistik (basın haberi).",
      "sinirlar": "Kendiliğinden yapılan şikâyetler; temsili değil, oran veya yaygınlık göstermez. Sorunlar sayısallaştırılmamış, yalnız sıralanmış. Haberdeki sektör toplamı tutarsız olduğu için yalnız 9.432 rakamını kullanıyoruz. 2021 verisi.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://cnnturk.com/ekonomi/iste-otomotiv-sektorunde-en-cok-sorun-yasanan-konular"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Basın haberi",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G1",
      "gorunenKimlik": "G1",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G1",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [
        "BAIN2005-teslim-acigi"
      ],
      "baslik": "Şirketlerin %80’i “üstün deneyim sunuyoruz” diyordu; müşteriye göre bunu yapanlar %8’di",
      "iddia": "Bain & Company’nin ankete aldığı 362 şirketin %80’i müşterisine üstün bir deneyim sunduğuna inanıyordu. Müşteri tarafı verisine göre şirketlerin yalnızca %8’i bunu gerçekten sunuyordu. Ankete katılan yönetim ekiplerinin %95’ten fazlası kendini “müşteri odaklı” olarak tanımlıyordu.",
      "rakam": "%80 (şirketin kendi algısı) ve %8 (müşteri tarafı). Kendini müşteri odaklı ilan eden yönetim ekipleri %95’ten fazla. Ürünü müşteri ihtiyacına göre uyarlayan %50; etkili geri bildirim döngüsü olan %30.",
      "orneklem": "Şirket tarafı: Bain CustomerLed Growth teşhis anketi, 362 firma. Müşteri tarafı: Satmetrix Net Promoter veri tabanı, 375. %95, %50 ve %30 oranlarının örneklemi belirtilmemiş.",
      "cografya": "Belirtilmemiş (ülke kırılımı yok)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Şirket anketi ve ayrı müşteri veri tabanı (danışmanlık)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "27 Eylül 2005",
      "tarih": "Yayın 27 Eylül 2005; saha tarihi belirtilmemiş.",
      "yayimlayan": "Bain & Company. Yazarlar: James Allen, Frederick F. Reichheld, Barney Hamilton, Rob Markey. Başlık: “Closing the delivery gap: How to achieve true customer-led growth”.",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Danışmanlık şirketinin kendi anketi (birincil kaynak). Bain, Net Promoter yönteminin ticari sahiplerinden biridir.",
      "sinirlar": "2005 verisi. %80 ve %8 iki ayrı veri setinden geliyor (362 firmalık anket ve 375 kayıtlık Net Promoter veri tabanı); aynı şirketler üzerinden eşleştirilip eşleştirilmediği belirtilmemiş. Türkiye verisi değil; bayi kanalına ait bir ölçüm değil.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek rakamlar: Bain’in araştırmasına göre yönetim ekiplerinin yalnızca %50’si ürün ve hizmetini müşteri ihtiyacına göre uyarlıyor; %30’u şirketin işleyişini üstün deneyim için düzenliyor; yalnızca %30’unda etkili bir müşteri geri bildirim döngüsü var."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://media.bain.com/bainweb/PDFs/cms/hotTopics/closingdeliverygap.pdf",
        "https://www.bain.com/insights/closing-the-delivery-gap/"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (rapor PDF’i)",
      "konum": "Rapor, Şekil 1",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Sınırlar: iki veri setinin aynı şirketler üzerinden eşleştirilip eşleştirilmediğinin kaynakta belirtilmediği yazıldı; önceki ifade eşleştirme olmadığını kesin söylüyordu.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G2",
      "gorunenKimlik": "G2",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G2",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [
        "CH-11"
      ],
      "baslik": "Tek kötü deneyim: tüketicilerin %32’si sevdiği markayı bırakacağını söylüyor (12 ülke, Türkiye yok)",
      "iddia": "PwC’nin 12 ülkede 15.000 kişiyle yaptığı ankete göre tüketicilerin %32’si sevdiği bir markayla tek bir kötü deneyimden sonra iş yapmayı bırakacağını söylüyor. Bu oran Latin Amerika’da %49. ABD’de sevilen bir şirket ya da ürün için bile katılımcıların %17’si tek kötü deneyimden, %59’u birkaç kötü deneyimden sonra uzaklaşacağını söylüyor. Tüm katılımcıların %60’ı kaba ve soğuk hizmet, %46’sı çalışanın bilgisizliği yüzünden o firmayla iş yapmayı bırakacağını belirtiyor. İyi deneyim karşılığında ürün ve hizmetlerde %16’ya varan fiyat primi ödenebiliyor.",
      "rakam": "Tüm ülkelerde %32 (tek kötü deneyimden sonra bırakır), Latin Amerika’da %49. ABD’de %17 tek deneyimden, %59 birkaç deneyimden sonra bırakır. Fiyat primi %16’ya kadar.",
      "orneklem": "15.000 kişi (ABD 4.000; diğer 11 ülke 11.000); çevrimiçi anket ve yüz yüze görüşme.",
      "cografya": "12 ülke: ABD, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Çin, Kolombiya, Almanya, Japonya, Meksika, Singapur, İngiltere. Türkiye yok.",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Tüketici anketi (beyan edilen niyet)",
      "saha": "2017/18",
      "yayin": "2018",
      "tarih": "Anket 2017/18, yayın 2018 (belge kodu 426580-2018)",
      "yayimlayan": "PwC, Consumer Intelligence Series, “Experience is everything: Here’s how to get it right” (yazar: David Clarke, PwC Global Chief Experience Officer). Ek olarak PwC Nijerya’nın 2018 özet broşürü (“Experience is everything. Get it right”) aynı rakamları veriyor.",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Danışmanlık firmasının tüketici anketi.",
      "sinirlar": "Beyan edilen niyet, gerçek davranış değil. 2017/18 verisi; 12 ülke, Türkiye örneklemde yok. Bayi deneyimine özgü değil, genel müşteri deneyimi. %32 tüm ülkelerin tabanında; ABD’de tek kötü deneyimde bırakma oranı %17. Raporun “bir günde müşterilerinizin bir kısmını kaybetmek” gibi retorik ifadeleri ölçülmüş bulgu değildir.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.pwc.com.tr/tr/Hizmetlerimiz/danismanlik/musteri-deneyiminin-gelecegi.pdf",
        "https://www.pwc.com/ng/en/assets/pdf/experience-is-everything.pdf",
        "https://www.fanews.co.za/article/surveys-reports-and-ratings/34/general/1195/companies-have-lost-the-human-touch-in-customer-experience-pwc-survey/24270"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (rapor PDF’i); ülke listesi yöntem notundan",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G3",
      "gorunenKimlik": "G3",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G3",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Kötü deneyimler yüzünden satışların %6,1’i risk altında; en çok müşteri kaybeden sektör otomobil bayileri (satıcı tahmini)",
      "iddia": "Qualtrics XM Institute’un 23 ülkede yaklaşık 24.000 tüketiciyle yaptığı çalışmaya göre tüketiciler etkileşimlerin %12’sinde “çok kötü” deneyim bildiriyor (Japonya’da %7, Hindistan’da %31). Çok kötü deneyimlerin %38’inden sonra harcamayı azaltıyor, %15’inden sonra tamamen kesiyorlar. Bu iki oranın çarpımıyla 23 ülkedeki tüketici harcamasının %6,1’i risk altında (Japonya %3 – Hindistan %11); bu, 23 ülkede yaklaşık 3 trilyon dolar. Enstitü bunu “dünyanın geri kalanı da aynı” varsayımıyla dünya geneline uyarlayarak 2025 için 3,8 trilyon dolar tahmin ediyor. Kötü deneyimden sonra tamamen bırakılma oranının en yüksek olduğu sektör otomobil bayileri (%23); en düşük süpermarketler (%7) ve kamu hizmetleri (%9).",
      "rakam": "Risk altındaki satış %6,1 (ülkelere göre %3 Japonya – %11 Hindistan). 23 ülkede yaklaşık 3 trilyon $; dünya geneline uyarlanmış tahmin 3,8 trilyon $. Çok kötü deneyim oranı %12 (%7 Japonya – %31 Hindistan). Harcamayı azaltma %38, tamamen kesme %15. Kötü deneyim sonrası tamamen bırakma: otomobil bayisi %23, süpermarket %7, kamu hizmetleri %9.",
      "orneklem": "Yaklaşık 24.000 tüketici, 23 ülke, 20 sektör.",
      "cografya": "23 ülke (makalede ülke listesi yok). Aynı enstitünün 26 ülkelik feedback çalışmasının listesinde Türkiye bulunmuyor.",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Model tahmini (tüketici anketinden türetilmiş)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "15 Ekim 2024",
      "tarih": "Yayın: 15 Ekim 2024 (2025 projeksiyonu)",
      "yayimlayan": "Qualtrics XM Institute",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Satıcı firmanın araştırma enstitüsü raporu; rakam ölçülmüş değil, modelle tahmin edilmiş.",
      "sinirlar": "“Risk altındaki satış” gerçekleşmiş bir kayıp değil, tüketici beyanından türetilmiş bir tahmindir. 3,8 trilyon dolar ölçülmüş değil, “dünyanın geri kalanı da aynı” varsayımıyla uyarlanmış bir rakamdır. Türkiye kapsam dışı; dolar tutarı Türkiye’ye uyarlanamaz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.qualtrics.com/articles/customer-experience/trillion-sales-at-risk-2025/"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Rapor sayfası",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G4",
      "gorunenKimlik": "G4",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G4",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Kötü deneyimden sonra şirkete doğrudan söyleyen yalnızca %34; %21 kimseye söylemiyor",
      "iddia": "Çok kötü bir deneyimden sonra tüketicilerin yalnızca %34’ü şirkete doğrudan geri bildirim veriyor. %45’i aile ya da arkadaşına anlatıyor, %26’sı bir değerlendirme sitesine yazıyor, %21’i sosyal medyada paylaşıyor, %21’i kimseye söylemiyor. Kötü deneyimden sonra doğrudan geri bildirim oranı 2021’in ilk çeyreğine göre 7,2 puan düştü.",
      "rakam": "Şirkete doğrudan geri bildirim %34. Aile ya da arkadaşa anlatma %45. Üçüncü taraf sitesine yazma %26. Sosyal medyada paylaşma %21. Kimseye söylememe %21. Q1 2021’e göre değişim: −7,2 puan.",
      "orneklem": "28.400 tüketici, 26 ülke ya da bölge, çevrimiçi panel, saha 2023’ün üçüncü çeyreği; ülke başına yaklaşık 1.200 kişi.",
      "cografya": "26 ülke/bölge: Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Çin, Kolombiya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hong Kong, Hindistan, Endonezya, İtalya, Japonya, Meksika, Hollanda, Yeni Zelanda, Filipinler, Singapur, Güney Kore, İspanya, İsveç, Tayland, BAE, İngiltere, ABD. Türkiye yok.",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Çevrimiçi panel anketi (beyan)",
      "saha": "2023’ün üçüncü çeyreği",
      "yayin": "Şubat 2024",
      "tarih": "Saha: Q3 2023. Rapor: Şubat 2024. Basın bülteni: 1 Şubat 2024.",
      "yayimlayan": "Qualtrics XM Institute (James Scutt, Talia Quaadgras), “Global Study: Consumer Feedback Channels, 2024”; Qualtrics basın bülteni.",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Satıcı firmanın (müşteri deneyimi yazılımı satıyor) araştırma enstitüsü raporu, çevrimiçi panel.",
      "sinirlar": "Satıcı raporu, çevrimiçi panel; Türkiye yok. Raporun özetinde aile ve arkadaş oranları grafiklerdekinin tersi yazılmış; burada grafik değerleri kullanıldı. Oranlar “her seferinde” değil, son kötü deneyimden sonra ne yapıldığını ölçüyor.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.quickbox.com/hubfs/QuickBox_Theme_2025/Images/XMI_RR-DS_ConsumerFeedbackChannels24-1.pdf",
        "https://www.qualtrics.com/news/bad-customer-service-threatens-3-7-trillion-annually-as-frontline-workers-reach-a-breaking-point/"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (rapor PDF’i) ve basın bülteni",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G5",
      "gorunenKimlik": "G5",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G5",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Bayinize yapılan şikâyet size ulaşıyor mu? Buzdağı: merkeze ulaşan şikâyet yalnızca %1–5",
      "iddia": "TARP’ın eski başkanı John Goodman’ın TARP verilerine dayanan özetine göre, sorun yaşayan tüketicilerin ortalama %50’si ön saftaki çalışana şikâyet ediyor (işletmeler arası satışta %75). Ön saftaki kişi bir distribütör ya da perakendeci çalışanıysa, sorunun üreticiye veya genel merkeze hiç bildirilmemesi kuvvetle muhtemel. Şikâyetini yerel yöneticiye ya da genel merkeze taşıyan müşteri yalnızca %1–5. Küçük tutarlı ambalajlı ürünlerde tüketicilerin %96’sı “ya hiç şikâyet etmiyor ya da ürünü aldığı perakendeciye şikâyet ediyor”.",
      "rakam": "Ön safa şikâyet %50 (B2B’de %75). Yönetime ya da merkeze taşıyan %1–5. Buzdağı grafiğinde: %1–5 merkeze, %45 ön safa, %50 hiç şikâyet etmiyor (B2B’de %25). Ambalajlı ürünlerde %96 (hiç şikâyet etmeyenler ile perakendeciye şikâyet edenlerin toplamı). Büyük tutarlı ürünlerde ön safa şikâyet %50, merkeze taşıyan şikâyetçiler %5–10.",
      "orneklem": "TARP’ın 1970’lerden itibaren birçok sektörde ve 20 ülkede yaptığı araştırmaların özeti; tek bir örneklem büyüklüğü verilmiyor.",
      "cografya": "Ağırlıklı olarak ABD. TARP, araştırmayı “neredeyse her sektörde ve 20 ülkede” tekrarladığını belirtiyor.",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Araştırma kuruluşu verisinin özeti (örneklem verilmemiş)",
      "saha": "1970–1990’lar",
      "yayin": "Haziran 1999",
      "tarih": "Makale: Haziran 1999 (Competitive Advantage, s. 1–5). Buzdağı grafiği ilk kez 1988’de yayımlanmış. Dayandığı orijinal çalışmalar: White House Office of Consumer Affairs için 1976 anket raporu ve 1980 nihai rapor ile sonraki TARP çalışmaları.",
      "yayimlayan": "John Goodman (TARP’ın eski başkanı), “Basic Facts on Customer Complaint Behavior and the Impact of Service on the Bottom Line”, Competitive Advantage (TARP, 1999)",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Araştırmayı yapan kuruluşun başkanının kendi verilerini aktardığı özet makale (yarı-birincil).",
      "sinirlar": "1970–1990’lar verisi, ABD ağırlıklı, örneklem verilmiyor. Metindeki “%50 ön safa” ile grafikteki “%45 ön safa” arasında küçük fark var (grafikte %1–5 ayrıca merkeze gidiyor). Çok alıntılanan “memnun olmayan müşterilerin neredeyse hiçbiri şikâyet etmez” ve “her şikâyete karşı onlarca sessiz müşteri” türü ifadeler çarpıtılmış aktarımlardır; Goodman’ın kendisi bu çarpıtmaya dikkat çekiyor. Makale üçüncü taraf bir sitede barındırılıyor.",
      "ekRakamlar": [
        "Buzdağı grafiği (TARP, 1988): %1–5 yönetime ya da merkeze şikâyet ediyor; %45 temsilciye, şubeye, ön saftaki çalışana şikâyet ediyor (işletmelerde %75); %50 sorun yaşıyor ama şikâyet etmiyor (işletmelerde %25). Büyük tutarlı ürünlerde ön safa şikâyet %50, merkeze taşıyan şikâyetçiler %5–10."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://newtoncomputing.com/zips/basicfacts.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "G6"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (üçüncü taraf sitesindeki PDF)",
      "konum": "Competitive Advantage, s. 1–5",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Çarpıtılmış dolaşım rakamları sınırlar satırında rakamsız anıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G6",
      "gorunenKimlik": "G6",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G6",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Şikâyeti hızla çözülen müşterinin %82’si geri geliyor; hiç şikâyet etmeyenin %9’u",
      "iddia": "TARP’ın aktardığı verilere göre büyük bir sorun (100 doların üstünde kayıp) yaşayan müşterilerden şikâyeti hızla çözülenlerin %82’si yeniden satın alıyor; çözülenlerde %54, çözülmeyenlerde %19, hiç şikâyet etmeyenlerde %9. Küçük sorunlarda (1–5 dolar kayıp) aynı sıra %95, %70, %46 ve %37. Kötü bir deneyim, iyi bir deneyimin ortalama iki katı kişiye anlatılıyor: 1981’de bir içecek üreticisi için yapılan çalışmada küçük tutarlı ambalajlı üründe iyi deneyimi medyan 5 kişi, kötü deneyimi medyan 10 kişi duymuş; otomobil tamirinde 8’e karşı 16.",
      "rakam": "Yeniden satın alma, büyük sorunda (100 $ üstü): hızlı çözülen %82, çözülen %54, çözülmeyen %19, hiç şikâyet etmeyen %9. Küçük sorunda (1–5 $): %95, %70, %46, %37. Ağızdan ağıza yayılma: ambalajlı üründe kötü deneyimi medyan 10, iyi deneyimi medyan 5 kişi duyuyor; otomobil tamirinde 16 ve 8.",
      "orneklem": "“National Consumer Survey” (TARP / ABD Beyaz Saray Tüketici İşleri Ofisi; 1976 anket raporu, 1980 nihai rapor). “Hızlı çözülen” çubukları 1982’de ilk temasta çözüm analiziyle eklenmiş. Örneklem büyüklüğü verilmemiş.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Araştırma kuruluşu verisinin özeti",
      "saha": "1976–1982",
      "yayin": "Haziran 1999",
      "tarih": "Veri: 1976–1982. Aktarıldığı makale: Haziran 1999.",
      "yayimlayan": "John Goodman / TARP, Competitive Advantage (1999)",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Araştırmayı yapan kuruluşun kendi verilerini aktardığı özet makale. Grafik değerleri görsel olarak doğrulandı.",
      "sinirlar": "1970–80’ler ABD verisi; büyük olasılıkla niyet beyanı; örneklem büyüklüğü bilinmiyor.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://newtoncomputing.com/zips/basicfacts.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "G5"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin; grafik görüntüye çevrilip kontrol edildi",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G7",
      "gorunenKimlik": "G7",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G7",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Müşteri memnuniyetindeki %1 değişim, piyasa değerindeki %4,6 değişimle ilişkili (korelasyon)",
      "iddia": "ABD’de müşteri memnuniyeti endeksi (ACSI) şirketin piyasa değeriyle anlamlı biçimde ilişkili bulundu: ACSI’daki %1’lik değişim piyasa değerindeki %4,6’lık değişimle ilişkili. Rakiplerine göre ACSI’da ilk %20’de olan ve ulusal ortalamanın üzerindeki firmalardan oluşan portföy 18 Şubat 1997 – 21 Mayıs 2003 arasında %40 kümülatif getiri sağladı; S&P 500 aynı dönemde %13’te kaldı (Dow Jones %21). Portföyün betası 0,78; yani piyasadan daha düşük riskli.",
      "rakam": "ACSI’da %1 değişim, piyasa değerinde %4,6 değişimle ilişkili. Portföy kümülatif getirisi %40, S&P 500 %13, DJIA %21 (Şekil 1–2). Beta 0,78.",
      "orneklem": "Regresyon: 1994–2002 ACSI skorları ve defter değerleri, 601 gözlem. Portföy: 1997’de 20, 2003 sonunda 26 şirket; büyük ABD halka açık şirketleri.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Borsa ve endeks verisi analizi (korelasyon)",
      "saha": "Regresyon 1994–2002; portföy 1997–2003",
      "yayin": "Ocak 2006",
      "tarih": "Regresyon verisi 1994–2002; portföy dönemi 1997–2003. Yayın: Ocak 2006, Journal of Marketing 70(1): 3–14.",
      "yayimlayan": "Claes Fornell, Sunil Mithas, Forrest V. Morgeson III, M.S. Krishnan, “Customer Satisfaction and Stock Prices: High Returns, Low Risk”, Journal of Marketing (AMA)",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale.",
      "sinirlar": "Korelasyon; nedensellik kanıtlanmış değil. Getiri hesabında temettü ve işlem maliyetleri hariç. Başka araştırmacılar (Jacobson ve Mizik 2009; Bell, Ledoit ve Wolf 2014) aşırı getirilerin rastlantısal varyasyondan ayırt edilemediğini savundu. Baş yazar ACSI’nin kurucusu; çıkar çatışması olasılığı var. KOBİ’lere ya da Türkiye’ye aktarılamaz. Makaledeki göreli üstünlük oranlarını yanıltıcı olabilecekleri için kullanmıyoruz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.grace.umd.edu/~smithas/mithascsstkprice2006.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin",
      "konum": "Makale, Şekil 1 ve 2",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G8",
      "gorunenKimlik": "G8",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G8",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Memnuniyete göre yatırım yapan gerçek bir fon 15 yılda %518 brüt getiri raporladı (açık çıkar çatışması)",
      "iddia": "Müşteri memnuniyeti yüksek şirketlere yatırım yapan gerçek bir fonun 15 yıllık, bağımsız denetimden geçmiş brüt getirilerine göre portföy 2000–2014 arasında %518 kümülatif getiri sağladı; S&P 500 aynı dönemde %31 arttı. Portföy 15 yılın 14’ünde endeksi geçti. İngiltere’de gerçek getiri yerine geriye dönük testle benzer sonuçlar bulundu.",
      "rakam": "Kümülatif brüt getiri %518, S&P 500 %31 (2000–2014). Portföy 15 yılın 14’ünde S&P’yi geçmiş.",
      "orneklem": "ACSI verisine göre işlem yapan gerçek bir ABD fonunun 15 yıllık getirileri. Getiriler yazarlardan bağımsız, PCAOB’ye kayıtlı bir muhasebe firmasınca denetlenmiş; fonun yatırım yöneticisi SEC’e kayıtlı. İngiltere için gerçek değil, geriye dönük test.",
      "cografya": "ABD (İngiltere için ek geriye dönük test)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Fon getirisi verisi (yazarların ilişkili olduğu fon)",
      "saha": "2000–2014",
      "yayin": "Eylül 2016",
      "tarih": "Veri: 2000–2014. Yayın: Eylül 2016, Journal of Marketing 80(5): 92–107.",
      "yayimlayan": "Claes Fornell (CFI Group başkanı), Forrest V. Morgeson III (ACSI LLC araştırma direktörü), G. Tomas M. Hult (Michigan State University), “Stock Returns on Customer Satisfaction Do Beat the Market: Gauging the Effect of a Marketing Intangible”, Journal of Marketing (AMA)",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale.",
      "sinirlar": "Açık çıkar çatışması: baş yazar incelenen fonun ve ACSI’nin sahibi ve kurucusu, ikinci yazar ACSI çalışanı. Getiriler brüt ve geçmişe ait. Fonun yatırım yöneticisi ABD Menkul Kıymetler Komisyonu’na (SEC) kayıtlı; getirileri SEC değil, yazarlardan bağımsız bir muhasebe firması denetlemiş. Konu literatürde tartışmalı; tek başına dayanak yapmıyoruz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://cfigroup.com/wp-content/uploads/Stock-Returns-on-Customer-Satisfaction-Do-Beat-the-Market.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (ilişkili bir sitede barındırılan PDF)",
      "konum": "Makale, dipnot 1 (çıkar beyanı)",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G9",
      "gorunenKimlik": "G9",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G9",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Bir yıldızlık puan artışı bağımsız restoranlarda geliri %5–9 artırıyor",
      "iddia": "Seattle’daki restoranlarda Yelp puanındaki bir yıldızlık artış gelirde %5–9 artışa yol açıyor. Etki bağımsız restoranlardan kaynaklanıyor; zincir restoranların gelirini puanlar etkilemiyor. Yelp yaygınlaştıkça zincirlerin pazar payı geriledi.",
      "rakam": "Bir yıldızlık artışta gelir %5–9 artıyor (bağımsız restoranlar)",
      "orneklem": "Yelp yorumları ile eyalet gelir idaresinin Seattle’daki tüm restoranlara ait gelir verileri (2003 – Ekim 2009); Ekim 2009 itibarıyla restoranların %69’u Yelp’te. Yöntem: puan yuvarlama eşiklerini kullanan regresyon süreksizlik tasarımı (nedensellik tasarımı).",
      "cografya": "ABD, Seattle",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Gelir idaresi verisi ve yorum puanları (regresyon süreksizliği)",
      "saha": "2003–2009",
      "yayin": "2011 (2016’da güncellendi)",
      "tarih": "Çalışma kâğıdı 2011 (2016’da güncellendi). Veri dönemi 2003–2009.",
      "yayimlayan": "Michael Luca, Harvard Business School, Working Paper 12-016, “Reviews, Reputation, and Revenue: The Case of Yelp.com”",
      "kaynakTuruRozeti": "Çalışma kâğıdı",
      "kaynakTuru": "Akademik çalışma kâğıdı, nedensellik tasarımlı.",
      "sinirlar": "Tek şehir, tek sektör, ABD; hakemli dergi sürümü değil. Türkiye’deki platformlara doğrudan aktarılamaz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.hbs.edu/ris/Publication%20Files/12-016_a7e4a5a2-03f9-490d-b093-8f951238dba2.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (çalışma kâğıdı PDF’i)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G10",
      "gorunenKimlik": "G10",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G10",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Bir yıldızlı yorum, beş yıldızlı yorumdan ağır basıyor (çoğu örneklemde)",
      "iddia": "İki büyük online kitapçıdaki satışlar üzerine yapılan çalışmaya göre yorumlar iyileştikçe ilgili sitedeki göreli satışlar artıyor. Çalışmadaki örneklemlerin çoğunda 1 yıldızlı yorumların etkisi 5 yıldızlı yorumların etkisinden büyük.",
      "rakam": "Nitel bir asimetri bulgusu: 1 yıldızlı yorumun etkisi 5 yıldızlı yorumunkinden büyük. Tek bir yüzde verilmiyor.",
      "orneklem": "Amazon.com ve BarnesandNoble.com’daki kitapların yorumları ve satış sıralamaları (satış verisinin yerine sıralama kullanılmış)",
      "cografya": "ABD (iki online kitap perakendecisi)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Çevrimiçi satış sıralaması ve yorum verisi",
      "saha": "2003 dönemi",
      "yayin": "Aralık 2003 (NBER); Ağustos 2006 (JMR)",
      "tarih": "NBER Working Paper w10148, Aralık 2003. Dergi yayını: Journal of Marketing Research 43(3), Ağustos 2006, s. 345 vd. (DOI 10.1509/jmkr.43.3.345).",
      "yayimlayan": "Judith A. Chevalier, Dina Mayzlin (Yale), NBER ve Journal of Marketing Research (“The Effect of Word of Mouth on Sales: Online Book Reviews”)",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Akademik çalışma kâğıdı ve hakemli dergi makalesi.",
      "sinirlar": "Tek kategori (kitap), 2003 dönemi; satış yerine satış sıralaması kullanılmış. Asimetri “çoğu örneklem için” geçerli, her zaman değil. Tek bir yüzde rakamı yok.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.nber.org/papers/w10148"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Kurum sayfası ve dergi özeti (DOI kaydı)",
      "konum": "JMR 43(3), s. 345 vd.",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "G12",
      "gorunenKimlik": "G12",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#G12",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "İzleme kurulunca haftalık gelir ortalama %7 arttı, hırsızlık %22 azaldı",
      "iddia": "ABD’de 39 eyalette 392 restorana çalışan hırsızlığını izleyen bir yazılım kurulduktan sonra restoran başına haftalık gelir ortalama 2.982 dolar (yaklaşık %7) arttı ve hırsızlık %22 azaldı. Araştırmacılara göre etki, çalışanların değiştirilmesinden değil, ağırlıklı olarak çalışan davranışının değişmesinden kaynaklanıyor.",
      "rakam": "Haftalık gelir +2.982 $ (yaklaşık %7). Hırsızlık −%22.",
      "orneklem": "5 firmaya ait 392 restoran, 39 eyalet; fark-içinde-fark analizi.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "İzleme yazılımı verisi (fark içinde fark)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Bülten 3 Eylül 2013; dergi 2015",
      "tarih": "Basın bülteni: 3 Eylül 2013 (çalışma makalesi versiyonu). Hakemli yayın: Management Science 61(10): 2299–2319, 2015.",
      "yayimlayan": "Lamar Pierce (Washington University in St. Louis), Daniel Snow (BYU), Andrew McAfee (MIT), “Cleaning House: The Impact of Information Technology Monitoring on Employee Theft and Productivity”, Management Science (INFORMS)",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale ve üniversite basın bülteni.",
      "sinirlar": "Gizli müşteri değil; satış noktası verisinden çalışan bir hırsızlık tespit yazılımı. %7 ve 2.982 dolar 2013 bülteninden; hakemli yayında kesin katsayılar farklı olabilir. Tek sektör.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://source.washu.edu/IT-monitoring-effective-in-deterring-restaurant-fraud/",
        "https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/8473"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Üniversite basın bülteni ve hakemli yayının özeti",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "TR1",
      "gorunenKimlik": "TR1",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#TR1",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "2025’te Tüketici Hakem Heyetlerine 907.515 başvuru; yarısından fazlası perakende",
      "iddia": "2025’te Tüketici Hakem Heyetlerine 907.515 başvuru yapıldı, bunların 849.143’ü karara bağlandı. Başvuruların toplam parasal değeri yaklaşık 12,4 milyar TL. Başvuruların %53,35’i (484.170) perakende ticaret sektörüyle ilgili; bunu abonelik hizmetleri (%11,47; 104.112) ve finansal hizmetler (%9,54; 86.637) izliyor. Başvuruların %72’si e-Devlet üzerinden yapıldı. Karşılaştırma: 2019’da 545.237 başvuru yapılmış, 541.770 karar alınmış; kararların yaklaşık %61’i tüketici lehine sonuçlanmıştı.",
      "rakam": "2025: 907.515 başvuru; 849.143 karar; yaklaşık 12,4 milyar TL; perakende %53,35, abonelik %11,47, finansal %9,54; e-Devlet %72. 2019: 545.237 başvuru; 541.770 karar; yaklaşık %61 tüketici lehine.",
      "orneklem": "Tüketici Hakem Heyetlerine yapılan resmî başvuruların tamamı (anket değil, idari kayıt).",
      "cografya": "Türkiye",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Resmî idari kayıt",
      "saha": "2025",
      "yayin": "21 Ocak 2026",
      "tarih": "2025 verisi, yayın 21 Ocak 2026. 2019 verisi, yayın 12 Ocak 2020.",
      "yayimlayan": "T.C. Ticaret Bakanlığı",
      "kaynakTuruRozeti": "Resmî kayıt",
      "kaynakTuru": "Resmî idari istatistik.",
      "sinirlar": "Yalnız resmî uyuşmazlığa dönüşen şikâyetleri kapsar; buzdağının görünen kısmıdır. Bayi ile üretici arasındaki ilişkileri kapsamaz. Tüketici lehine oran yalnız 2019 için açıklanmış. Enflasyon nedeniyle TL tutarları yıllar arasında karşılaştırılmaz; karşılaştırma adetle yapılır.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://ticaret.gov.tr/haberler/tuketici-hakem-heyetleri-2025-yilinda-907-bini-askin-basvuruyu-karara-baglayarak-12-4-milyar-tllik-uyusmazligi-yargiya-tasimadan-cozume-kavusturdu",
        "https://ticaret.gov.tr/haberler/her-5-tuketiciden-3u-sikayetinde-hakli-cikti"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Bakanlık açıklaması",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "TR2",
      "gorunenKimlik": "TR2",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#TR2",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Şikayetvar’a 2025’te 2.868.914 şikâyet ulaştı (şirket açıklaması)",
      "iddia": "Şikayetvar’ın açıkladığı verilere göre 2025’te platforma toplam 2.868.914 şikâyet ulaştı. En çok şikâyet alan sektör 365.395 şikâyetle e-ticaret; onu finans (312.396), iletişim (286.811), internet platformları (200.880), kargo ve nakliyat (141.851) ve beyaz eşya (116.266) izliyor.",
      "rakam": "2.868.914 şikâyet; 533.117 “çözüme kavuşan” şikâyet; e-ticaret 365.395, finans 312.396, iletişim 286.811, internet platformları 200.880, kargo ve nakliyat 141.851, beyaz eşya 116.266",
      "orneklem": "Platforma kullanıcıların kendi isteğiyle girdiği şikâyetlerin tamamı (temsili bir örneklem değil)",
      "cografya": "Türkiye",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Platformun kendi açıklaması",
      "saha": "2025",
      "yayin": "12 Şubat 2026",
      "tarih": "2025 verisi, yayın 12 Şubat 2026",
      "yayimlayan": "Şikayetvar (DHA kurumsal haber servisi aracılığıyla dağıtılan şirket açıklaması)",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Özel platformun kendi açıkladığı istatistik (basın bülteni); bağımsız denetimden geçmemiş.",
      "sinirlar": "Kullanıcılar kendileri seçerek şikâyet ediyor; temsili değil. Açıklamadaki “çözüme kavuşan şikâyet” sayısı tanımlanmamış ve yıllar arasında tutarsız görünüyor; bu yüzden çözülme oranı hesaplanamaz, yıllar arası karşılaştırma yapılamaz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.dha.com.tr/kurumsal/sikayetvar-2025e-iliskin-sikayet-verilerini-acikladi-2817101",
        "https://www.cnbce.com/haberler/sikayetvar-raporu-turkiye-2024te-en-cok-nelerden-sikayet-etti-h9493"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Haber ajansı metni",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "TR3",
      "gorunenKimlik": "TR3",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#TR3",
      "konu": "deneyim",
      "konuBasligi": "Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Türkiye’de müşteri deneyiminin en zayıf halkası empati (KPMG)",
      "iddia": "KPMG’nin 2024 Türkiye müşteri deneyimi araştırmasına göre Türkiye’nin ortalama müşteri deneyimi mükemmelliği (CEE) skoru 10 üzerinden 7,89. Skor bir önceki yıla göre %2 düştü ve küresel ortalamanın altında kaldı. Altı boyut içinde en düşük puanı empati (7,73) aldı; en güçlü boyutlar zaman ve efor (8,06) ile kişiselleştirme (7,88).",
      "rakam": "CEE ortalaması 7,89 (10 üzerinden). Yıllık değişim −%2; küresel ortalamanın altında (küresel değer sayfada verilmiyor). Empati 7,73 (en düşük), zaman ve efor 8,06, kişiselleştirme 7,88.",
      "orneklem": "1.052 tüketici, 53 marka, 8 sektör, 9.173 müşteri deneyimi verisi.",
      "cografya": "Türkiye",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Tüketici araştırması endeksi (danışmanlık)",
      "saha": "2024 verisi",
      "yayin": "Sayfada yazmıyor; adres Haziran 2025 yayınına işaret ediyor",
      "tarih": "2024 verisi. Sayfada yayın ya da saha tarihi yazmıyor; URL yolu Haziran 2025 yayınına işaret ediyor (/insights/2025/06/).",
      "yayimlayan": "KPMG Türkiye, “2024 Müşteri Deneyiminde Türkiye” (Customer Experience Excellence)",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Danışmanlık firması tüketici araştırması; markaları KPMG seçiyor.",
      "sinirlar": "Endeks skoru; kayıp, terk ya da şikâyet davranışı ölçmez. Ön saf ve bayi ayrımı yok. Küresel ortalamanın sayısal değeri sayfada yok, bu yüzden fark rakamla verilemez. Tek başına kayıp kanıtı değildir.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://kpmg.com/tr/tr/home/insights/2025/06/2024-turkiye-musteri-deneyimi-mukemmelliyeti.html"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Kurum sayfası",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-01",
      "gorunenKimlik": "OOS-01",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-01",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [
        "CH-06"
      ],
      "baslik": "Stok yokken müşterinin %26’sı o anda başka markaya geçiyor (küresel)",
      "iddia": "Dünya genelinde stoksuzlukla karşılaşan tüketicilerin kendi beyanlarına göre (8 kategorinin ortalaması): %31’i ürünü başka mağazadan alıyor, %26’sı başka markaya geçiyor, %19’u aynı markanın başka boy ya da çeşidini alıyor, %15’i alımı erteliyor, %9’u hiç almıyor. Yani müşterilerin dörtte birinden fazlası o anda rakip markaya geçiyor.",
      "rakam": "%31 başka mağazadan alıyor; %26 başka markaya geçiyor; %19 aynı markanın başka ürününü alıyor; %15 erteliyor; %9 hiç almıyor (8 kategorinin ortalaması)",
      "orneklem": "52 çalışmanın sentezi (16’sı daha önce yayımlanmış, 36’sı rapora özel); 29 ülkede 71.000’den fazla tüketici, 661 satış noktası, 32 ürün kategorisi. Tüketici tepkisi verisi bu çalışmaların 15’inden geliyor.",
      "cografya": "Dünya geneli (ABD, Avrupa, diğer bölgeler). Türkiye için ayrı kırılım yok.",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Tüketici anketleri ve çalışma sentezi (beyan)",
      "saha": "2002 ve öncesi",
      "yayin": "2002 (bülten 14 Ekim 2002)",
      "tarih": "Rapor 2002; FMI basın bülteni 14.10.2002. Veriler 2002 ve öncesine ait.",
      "yayimlayan": "Grocery Manufacturers of America (GMA), Food Marketing Institute (FMI), CIES – The Food Business Forum. Yazarlar: Gruen, Corsten, Bharadwaj. Procter & Gamble hibesiyle hazırlanmış.",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Sektör derneği raporu; akademisyenlerce hazırlanmış derleme ve tüketici anketi. Procter & Gamble hibesiyle hazırlanmış (üretici finansmanı).",
      "sinirlar": "2002 verisi; hızlı tüketim ve market kanalı; gerçek davranış değil, tüketici beyanı. Kategoriler arası fark çok büyük. Türkiye’ye uyarlanmaz.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek rakamlar: Raflarda dünya ortalaması %8,3 stoksuzluk (Güneydoğu Avrupa’da yaklaşık %11, Kuzeybatı Avrupa’da %7’nin üzerinde). Tipik bir perakendeci stoksuzluk yüzünden satışlarının ortalama %4’ünü kaybediyor. Kategoriye göre başka mağazaya gidenler %21–43, hiç almayanlar %7–25."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.supplychain247.com/images/pdfs/GMA_2002_Worldwide_OOS_Study.pdf",
        "https://www.fmi.org/newsroom/news-archive/view/2002/10/14/new-industry-study-explores-root-causes-of-global-out-of-stock-dilemma"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "OOS-02",
        "OOS-03",
        "OOS-04"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (rapor PDF’i) ve basın bülteni",
      "konum": "Rapor, Exhibit 3",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-02",
      "gorunenKimlik": "OOS-02",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-02",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Stoksuzlukta kaybeden yalnız bayi değil: üretici potansiyel satışın %31’ini doğrudan kaybediyor (ABD)",
      "iddia": "ABD’de stoksuzlukta üretici potansiyel satışın %31’ini doğrudan kaybediyor: müşterilerin %20’si başka markaya geçiyor, %11’i hiç almıyor. Perakendecinin doğrudan kaybı %43 (%32’si başka mağazaya gidiyor, %11’i hiç almıyor). Diğer dilimler: %20 aynı markanın başka ürünü, %17 erteleme. Rapora göre üretici için en sorunlu tepki marka değiştirme.",
      "rakam": "Üreticinin doğrudan kaybı %31 (%20 marka değiştirme + %11 almama); perakendecinin doğrudan kaybı %43 (%32 mağaza değiştirme + %11 almama). Diğer dilimler: %20 aynı marka ikamesi, %17 erteleme.",
      "orneklem": "64 IRI pazarının her birinde en az 360 market alışverişçisi, toplam 23.000’den fazla tüketici; 11 ürün kategorisinin ortalaması.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Tüketici anketi (beyan)",
      "saha": "Belirtilmemiş (rapor 2002)",
      "yayin": "2002",
      "tarih": "2002",
      "yayimlayan": "GMA / FMI / CIES (Gruen, Corsten, Bharadwaj)",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Sektör derneği raporu (birincil).",
      "sinirlar": "Yalnız ABD, 2002, tüketici beyanı, market kategorileri. İkame ürünün daha küçük ya da ucuz seçilmesinden doğan kısmi kayıp dahil değil; toplam kayıp daha yüksek olabilir.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.supplychain247.com/images/pdfs/GMA_2002_Worldwide_OOS_Study.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "OOS-01",
        "OOS-03",
        "OOS-04"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (rapor PDF’i)",
      "konum": "Rapor s. 20, Exhibit 11",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-03",
      "gorunenKimlik": "OOS-03",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-03",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Sabır merdiveni: birinci seferde %70 idare ediyor, üçüncü seferde %30",
      "iddia": "Aktarılan bir takip çalışmasına göre ilk stoksuzlukta müşterilerin %70’i ikame bir ürün alıyor, %30’u almıyor; ikinci seferde %50’ye %50; üçüncü seferde yalnız %30’u ikame ediyor, %70’i almıyor. Rapor bunu, tüketicinin ihtiyacını giderek başka mağazalardan karşılayacağı şeklinde yorumluyor.",
      "rakam": "İkame oranı %70 → %50 → %30; almama oranı %30 → %50 → %70 (1., 2. ve 3. stoksuzluk)",
      "orneklem": "Raporun aktardığı, adı verilmeyen tescilli bir takip çalışması; örneklem büyüklüğü ve ülke belirtilmemiş.",
      "cografya": "Belirtilmemiş",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Rapor içinde aktarılan tescilli çalışma",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "2002",
      "tarih": "2002 raporunda aktarılmış",
      "yayimlayan": "GMA / FMI / CIES (Gruen, Corsten, Bharadwaj)",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Sektör raporu içinde ikincil aktarım.",
      "sinirlar": "Asıl çalışmanın adı, örneklemi ve ülkesi bilinmiyor (tescilli bir çalışma); rapor da bunun kalıcı mağaza değiştirmeyi doğrudan ölçmediğini belirtiyor. Müşterinin ihtiyacını giderek başka mağazadan karşılayacağı ifadesi ölçüm değil, raporun yorumudur. Kaç stoksuzluk deneyiminden sonra mağazanın kalıcı olarak değiştirildiğine dair dolaşımdaki bulgu yalnız ikincil aktarımla biliniyor; kullanmıyoruz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.supplychain247.com/images/pdfs/GMA_2002_Worldwide_OOS_Study.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "OOS-01",
        "OOS-02",
        "OOS-04"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (rapor PDF’i)",
      "konum": "Rapor s. 30, Exhibit 22",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "İkincil aktarımla bilinen eşik rakamı çıkarıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-04",
      "gorunenKimlik": "OOS-04",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-04",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Stoksuzlukların %70–75’i son halkada, mağaza uygulamalarında doğuyor",
      "iddia": "Stoksuzlukların %70–75’i doğrudan mağaza uygulamalarından kaynaklanıyor: talebin hafife alınması, uzun sipariş süreçleri ve ürünün mağazada olup rafta olmaması. Dünya ortalamasında %47 mağaza siparişi ve tahmininden, %25 ürünün mağazada olup rafta olmamasından, %28 tedarik zincirinin üst halkalarından doğuyor.",
      "rakam": "Stoksuzlukların %70–75’i mağaza kaynaklı (%47 mağaza siparişi ve tahmini; %25 ürün mağazada ama rafta değil); %28 tedarik zinciri kaynaklı (dünya ortalaması)",
      "orneklem": "Kök nedenleri ele alan 20 çalışma (raporun sentezlediği 52 çalışmanın içinden).",
      "cografya": "Dünya geneli",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Çalışma sentezi (meta-analiz)",
      "saha": "Belirtilmemiş (rapor 2002)",
      "yayin": "2002",
      "tarih": "2002",
      "yayimlayan": "GMA / FMI / CIES (Gruen, Corsten, Bharadwaj)",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Sektör derneği raporu (derleme).",
      "sinirlar": "2002, market kanalı. Bayi, distribütör ve franchise ilişkilerine doğrudan değil, benzetme yoluyla uygulanır.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.supplychain247.com/images/pdfs/GMA_2002_Worldwide_OOS_Study.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "OOS-01",
        "OOS-02",
        "OOS-03"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (rapor PDF’i)",
      "konum": "Rapor, Exhibit 2",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-05",
      "gorunenKimlik": "OOS-05",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-05",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Kâğıttaki üç basit kurala gerçekten uymak stoksuzluğu yaklaşık %40 azalttı",
      "iddia": "Mağazalarda bilinen üç basit kurala (raftaki boşluğu başka ürünle kapatmamak, ürünü saklamamak, raf etiketini doğru tutmak) gerçekten uymak, yeni bir çalışmada stoksuzluğu yaklaşık %40 azalttı. Perakendecilerin çoğunun bu konularda yazılı politikası vardı; ancak bu politikaların birçoğu uygulatılmıyordu.",
      "rakam": "Kurallara uyumla stoksuzlukta yaklaşık %40 azalma; planogram uyumundaki %10’luk değişim stoksuzluk düzeyinde %1’lik değişime karşılık geliyor",
      "orneklem": "Yazarların yürüttüğü ya da incelediği ABD ve Avrupa perakende saha çalışmaları. %40 bulgusu raporun tek bir yeni çalışmasına (kaynak: Data Ventures) dayanıyor; örneklem özette verilmemiş.",
      "cografya": "ABD ve Avrupa perakende",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Saha çalışmaları sentezi (sektör ve akademi)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "2007",
      "tarih": "2007 (rapor içinde 2007 ve 2008 tarihleriyle de anılıyor).",
      "yayimlayan": "Grocery Manufacturers Association, Food Marketing Institute, National Association of Chain Drug Stores (NACDS); telif ortakları arasında P&G ve University of Colorado at Colorado Springs da var. P&G hibesiyle. Yazarlar: Thomas W. Gruen (UCCS), Daniel Corsten (IE Business School).",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Sektör derneği ve akademisyen ortak raporu (birincil). Procter & Gamble hibesiyle hazırlanmış.",
      "sinirlar": "Market ve eczane perakendesi. Üretici finansmanlı. %40’lık etki tek bir ek çalışmaya dayanıyor. Bayi ağına ancak “yazılı protokol ile uygulama arasındaki fark” benzetmesiyle taşınabilir.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek rakam: Planogram (raf yerleşim planı) uyumundaki %10’luk bir değişim, stoksuzluk düzeyinde %1’lik bir değişime karşılık geliyor."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.nacds.org/pdfs/membership/out_of_stock.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (rapor PDF’i)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-06",
      "gorunenKimlik": "OOS-06",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-06",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Gerçek saha deneyi: sadık müşterinin bile üçte biri ile üçte ikisi arası rakibe geçti",
      "iddia": "Hollanda’da gerçek bir saha deneyinde pazarın önde gelen beş markasının tüm ürün hattı seçili market şubelerinin raflarından kaldırıldı. Markaya sadık müşterilerin markaya göre %31 ile %65’i başka markaya geçti. Müşterilerin yaklaşık %45’i ise marka değiştirmeyi reddetti: ya başka mağazaya gitti ya da alımı erteledi.",
      "rakam": "Marka değiştirme %31–%65 (markaya göre); mağaza değiştirme %14–%34 (çalışma geneli %24); erteleme %18–%46; marka değiştirmeyi reddedenler yaklaşık %45",
      "orneklem": "Tek bir stoksuzluk yaşayan 590 markaya sadık tüketici (2.219 kişilik ilk örneklemden). Marka bazında 133 / 203 / 170 / 40 / 13 kişi. Hollanda’nın üçüncü büyük market zinciri; 5 kategoride 5 marka; yaklaşık 3 hafta raftan kaldırma, ardından telefon anketi.",
      "cografya": "Hollanda (kırsal bölgede, nüfusu 5.000–10.000 olan köylerdeki düşük fiyatlı mağazalar)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Saha deneyi ve telefon anketi",
      "saha": "1990’lar",
      "yayin": "1998",
      "tarih": "Makale 1998 (geliş Ekim 1996, revizyon Temmuz 1997)",
      "yayimlayan": "European Journal of Marketing. Yazarlar: Verbeke, Farris, Thurik (Erasmus Üniversitesi ve University of Virginia).",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale (gerçek saha deneyi).",
      "sinirlar": "1990’lar verisi; tek ülke, tek zincir; yalnız markaya sadık müşteriler; hızlı tüketim. Aralığın alt ucu olan %31, yalnız 13 kişilik bir alt örneklemden geliyor; tek başına güçlü bir bulgu değildir.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek rakamlar: Mağaza değiştirme markaya göre %14–34 (çalışma geneli %24); erteleme %18–46."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://personal.eur.nl/thurik/Research/Articles/Consumer%20response%20to%20the%20preferred%20brand%20out-of-stock%20situation.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (makale PDF’i)",
      "konum": "Makale s. 1020 (Tablo VII) ve s. 1023",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-07",
      "gorunenKimlik": "OOS-07",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-07",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Telefonda “ürün yok” derken ne söylendiği gelecekteki satışı etkiledi",
      "iddia": "Bir ABD katalog şirketinde telefon temsilcileri, ürün stokta olmadığında beş farklı konuşma metninden birini kullandı; temsilciler metinlere görünüşte rastgele atanmıştı. Siparişindeki tüm ürünler stoksuz çıkan müşterilerin sonraki 13 aydaki talebi, hiçbiri stoksuz çıkmayanlara göre yaklaşık %22 daha düşük oldu. Stoksuzluğun kısa vadeli fırsat maliyeti ortalama 13,13 dolar (%19). Müşteriyi beklemeye ikna etmek için indirim teklif etmek, test edilen yanıtlar arasında en az kârlı olanıydı.",
      "rakam": "Gelecek talepte yaklaşık %22 düşüş (tüm kalemleri stoksuz olan müşterilerde); kısa vadeli fırsat maliyeti 13,13 dolar (%19). Firmanın deney dönemindeki gerçek stoksuzluk oranı %21,9.",
      "orneklem": "22.921 müşteri; 61 telefon temsilcisi (58’i etkin); 13 aylık takip. Firmanın deney dönemindeki gerçek stoksuzluk oranı %21,9.",
      "cografya": "ABD (posta siparişiyle çalışan katalog perakendecisi)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Yarı deneysel saha testi (katalog şirketi verisi)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Kasım 2006",
      "tarih": "Kasım 2006",
      "yayimlayan": "Management Science (INFORMS). Yazarlar: Anderson (Kellogg), Fitzsimons (Duke), Simester (MIT).",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale; büyük ölçekli yarı deneysel saha testi.",
      "sinirlar": "Tek firma, katalog kanalı, ağırlıkla ev tekstili. Etki müşterinin yaşadığı stoksuzluk yoğunluğuna göre değişiyor.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/anderson_e/htm/personalpage_files/Papers/Measuring_and_Mitigating_the_Costs_of_Stockouts.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (makale PDF’i)",
      "konum": "Makale s. 1758 ve s. 1760",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-08",
      "gorunenKimlik": "OOS-08",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-08",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Stok yokken kim neyi öneriyorsa satışı o kazanıyor",
      "iddia": "Online market alışverişi deneyinde, stoksuzluk anında belirli bir ikame ürünün önerilmesi, önerilen ürünün seçilme olasılığını önemli ölçüde artırdı ve alımdan vazgeçme oranını biraz düşürdü. Bu etki yalnız daha pahalı, şüphe uyandıran bir ürün önerildiğinde kayboldu.",
      "rakam": "Nicel oran özette verilmemiş; bulgu nitel olarak “substantially increases” (önemli ölçüde artırır) diye ifade edilmiş",
      "orneklem": "Online market alışverişi deneyi (üç farklı stoksuzluk politikası karşılaştırılmış). Örneklem büyüklüğü özette belirtilmemiş.",
      "cografya": "Özette belirtilmemiş (yazarlar Belçika ve Hollanda üniversitelerinden)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Online market deneyi",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "2006",
      "tarih": "2006",
      "yayimlayan": "Journal of Retailing 82(3):215–228, DOI 10.1016/j.jretai.2006.05.001. Yazarlar: Breugelmans, Campo, Gijsbrechts.",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale (deney).",
      "sinirlar": "Satış personeli değil, online sistem önerisi; deney ortamı. Yüzdelik etki yalnız tam metinde.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://cris.maastrichtuniversity.nl/en/publications/opportunities-for-active-stock-out-management-in-online-stores-th"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Yalnız özet",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-09",
      "gorunenKimlik": "OOS-09",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-09",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Müşteri yardım bulamadığı için kaybolan satış: 165,6 milyar dolar (satıcı tahmini)",
      "iddia": "IHL Group’un 2025 tahminine göre küresel perakendede stoksuzluğun maliyeti 1,16 trilyon dolar. Bunun 165,6 milyar dolarlık kısmı “müşteri hizmeti başarısızlıkları”ndan, yani müşterinin yardım alacak kimseyi bulamamasından kaynaklanıyor. Boş raflar 690,9 milyar dolar, ürünün yerini bulamama 145,2 milyar dolar. Stoksuzluk ve fazla stokun toplam maliyeti 1,73 trilyon dolar, yani perakende satışlarının %6,5’i (2021’de %10,4’tü).",
      "rakam": "Stoksuzluk 1,16 trilyon dolar; müşteri hizmeti kaynaklı kısım 165,6 milyar dolar; boş raflar 690,9 milyar dolar; ürün yerini bulamama 145,2 milyar dolar; toplam 1,73 trilyon dolar = perakende satışlarının %6,5’i (2025)",
      "orneklem": "IHL Group modellemesi. Kamuya açık özetlerde yöntem ve örneklem verilmemiş.",
      "cografya": "Küresel",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Model tahmini (sponsorlu satıcı raporu)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "2025 (aktarım 6 Ekim 2025)",
      "tarih": "2025 çalışması (BRC aktarımı 6 Ekim 2025; infografik PDF’i Kasım 2025)",
      "yayimlayan": "IHL Group. Sponsor ve yayan: Board International. Aktarım: British Retail Consortium (BRC).",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Satıcı ve danışman raporu, sponsorlu model tahmini. Yöntem şeffaf değil; birincil IHL raporu açılamadı.",
      "sinirlar": "Satıcı tahmini; yöntem şeffaf değil ve birincil IHL raporu açılamadı. Dolaşımda farklı yıllara ait sürümleri var; yılıyla birlikte okunmalı. Türkiye payı yok.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.board.com/wp-content/uploads/2025/11/Board-Infographic_IHL-Distortion-Study_chapter-1.pdf",
        "https://brc.org.uk/news-and-events/news/associate-insight/2025/fixing-inventory-distortion-who-s-winning-who-s-failing-what-s-working/"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "İnfografik PDF’i ve ticari basın aktarımı",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-10",
      "gorunenKimlik": "OOS-10",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-10",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Sistem başka diyor, raf başka: stok kayıtlarının %65’i hatalı çıktı",
      "iddia": "Bir perakendecinin 37 mağazasındaki yaklaşık 370.000 stok kaydının %65’i hatalıydı; sistemdeki rakam fiili stokla uyuşmuyordu. Hatayı azaltan etkenler arasında stok denetimi (sayım) uygulamaları var; mağaza ortamının karmaşıklığı ve dağıtım yapısı ise hatayı artırıyor.",
      "rakam": "Stok kayıtlarının %65’i hatalı",
      "orneklem": "Tek bir perakende zincirinin 37 mağazası, yaklaşık 370.000 stok kaydı.",
      "cografya": "Ülke özette belirtilmemiş (tek perakendeci; yazarlar ABD’de)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Stok kaydı denetimi (şirket verisi)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Nisan 2008",
      "tarih": "Nisan 2008 (yayın)",
      "yayimlayan": "Management Science 54(4):627–641. Yazarlar: Nicole DeHoratius ve Ananth Raman (Harvard Business School).",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale.",
      "sinirlar": "Tek zincir; bayi ağına genellenemez. “Sistem doğru diyor, saha farklı” olgusunun akademik bir örneği.",
      "ekRakamlar": [
        "Destekleyen bilgi: Gruen ve Corsten 2007 (OOS-05’in kaynağı) dört çalışmada sistem stokunun fiili stokla birebir örtüşme oranını %32–45 olarak veriyor."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://ideas.repec.org/a/inm/ormnsc/v54y2008i4p627-641.html"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Yalnız özet",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-12",
      "gorunenKimlik": "OOS-12",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-12",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Komisyonlu acenteler ziyaretlerin %60–90’ında müşteriye uygun olmayan, pahalı ürünü önerdi",
      "iddia": "Hindistan’da komisyonla çalışan hayat sigortası acentelerine yapılan gizli müşteri saha deneylerinde acenteler, senaryoya göre ziyaretlerin %60–90’ında müşteriye uygun olmayan, açıkça daha kötü ve pahalı ürünleri önerdi. Vadeli (term) sigortanın en uygun olduğu müşterilerde acentelerin yalnızca %5’i sadece term önerirken %74’ü yalnızca yüksek komisyonlu birikimli (whole life) sigorta önerdi.",
      "rakam": "Uygun olmayan ürün önerisi %60–90 (senaryoya göre); uygun müşteride sadece term önerisi %5’e karşı sadece whole life önerisi %74",
      "orneklem": "Chennai ve Ahmedabad’da üç saha deneyi; 1.031 denetim ziyareti ve 60 pilot denetim.",
      "cografya": "Hindistan",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Gizli müşteri saha deneyi",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "16 Ocak 2013 (çalışma sürümü); Mart 2017 (dergi)",
      "tarih": "Çalışma sürümü 16 Ocak 2013; hakemli yayın Mart 2017",
      "yayimlayan": "Yazarlar: Anagol (Wharton), Cole (Harvard Business School), Sarkar (Harvard). Hakemli yayın: The Review of Economics and Statistics 99(1):1–15, Mart 2017. Açılan sürüm NBER konferans makalesi.",
      "kaynakTuruRozeti": "Çalışma kâğıdı",
      "kaynakTuru": "Akademik saha deneyi. Rakamlar 2013 çalışma kâğıdı sürümünden; hakemli sürümü 2017’de yayımlandı.",
      "sinirlar": "Sigorta sektörü, Hindistan. Komisyon yapısı bayi marjıyla birebir aynı değil. Rakamlar 2013 çalışma sürümünden; yayımlanan sürümde sayılar değişmiş olabilir.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://conference.nber.org/conf_papers/f68253/f68253.pdf",
        "https://ideas.repec.org/a/tpr/restat/v99y2017i1p1-15.html"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (çalışma sürümü PDF’i); dergi künyesi kayıttan",
      "konum": "Çalışma sürümü s. 2; Tablo II",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-13",
      "gorunenKimlik": "OOS-13",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-13",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Satış noktasındaki kişi markanızın sessiz temsilcisidir",
      "iddia": "Makalenin aktardığı önceki araştırmalara göre perakende satış personelinin önerileri, özellikle dayanıklı tüketim mallarında, müşterinin marka seçimini önemli ölçüde etkiliyor. Üreticiler için temel güçlük, mağaza satış personelinin kendi markalarını rakiplerin önünde önermesini sağlamak. Çalışma, personelin markayla özdeşleşmesinin marka savunuculuğu ve satış çabasına aracılık ettiğini test ediyor.",
      "rakam": "Nicel oran yok (literatür tespiti ve yapısal model)",
      "orneklem": "Büyük bir ulusal perakendecinin dayanıklı tüketim bölümündeki satış personeli.",
      "cografya": "Özette belirtilmemiş (yazarlar ve dergi ABD’de)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Anket (sayısal etki yok; önceki literatürün tespiti)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "1 Mart 2011",
      "tarih": "1 Mart 2011",
      "yayimlayan": "Journal of Personal Selling & Sales Management 31(2):123–140. Yazarlar: Vishag A. Badrinarayanan, Debra A. Laverie.",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale.",
      "sinirlar": "Sayısal etki yok. “Önemli etki” tespiti önceki literatürün bulgusu. Personel beyanına dayanıyor.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://doi.org/10.2753/PSS0885-3134310202"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Yalnız özet (açık künye kaydı)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "OOS-15",
      "gorunenKimlik": "OOS-15",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-15",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "İngiltere: Marka sahipleri derneğinin verisine göre içki ikamesinin tüketiciye maliyeti 1999’da 40 milyon sterlin, test alımlarının yaygınlaştığı Kasım 2001’de 22 milyon sterlindi",
      "iddia": "İngiltere’de 1999’da içki servis eden her 12 işletmeden 1’i, en az bir içki markasında müşterinin istediği marka yerine başka içki veriyordu. Bunun tüketiciye maliyeti 40 milyon sterlin olarak hesaplandı. Ticaret Standartları görevlilerinin ziyaretleri ve test alımlarından sonra, Kasım 2001’e gelindiğinde bu maliyet 22 milyon sterline indi.",
      "rakam": "İşletmelerin 12’de 1’i marka ikamesi yapıyordu; tüketici maliyeti 40 milyon sterlinden (Eylül 1999) 22 milyon sterline (Kasım 2001) indi",
      "orneklem": "Marka sahiplerinin derneği (IFSP) ve Ticaret Standartları test alımları; örneklem haberde verilmemiş. Dernek yılda yaklaşık 200 işletmeyi kovuşturuyordu.",
      "cografya": "Birleşik Krallık",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Sektör derneği verisi (önce-sonra, kontrol grubu yok)",
      "saha": "Eylül 1999 ve Kasım 2001",
      "yayin": "5 Eylül 2002",
      "tarih": "Başlangıç verisi Eylül 1999 (IFSP’nin kuruluşu); ikinci veri Kasım 2001; haber 5 Eylül 2002 (sitede son güncelleme 26 Mayıs 2017)",
      "yayimlayan": "Morning Advertiser (ticari basın; yazar Ben McFarland); veri kaynağı IFSP (marka sahiplerinin derneği)",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Ticari basın aktarımı; veri marka sahiplerinin derneğine ait.",
      "sinirlar": "Önce-sonra karşılaştırması; kontrol grubu yok. Veri marka sahiplerinin kendi derneğinden (IFSP); düşüşü test alımlarına bağlayan yorum haberin. Eski veri; birincil dernek raporu açılamadı. Bu bir öneri değil, aldatıcı servis (genelde markalı şişelerin daha ucuz sıvıyla doldurulması).",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://morningadvertiser.co.uk/Article/2002/09/05/There-s-no-substitute"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Ticari basın haberi",
      "konum": "",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Başlık: önce-sonra verisi, marka sahipleri derneği kaynağı ve kontrol grubu olmadığı yazıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "STOK-TR-01",
      "gorunenKimlik": "STOK-TR-01",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#STOK-TR-01",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Satış noktalarının %72,7’si, aradığı dondurmayı bulamayan müşterinin noktada satılan markadan aldığını söyledi; %24,7’si almadan çıktığını",
      "iddia": "Rekabet Kurulu’nun 2025’te 26 ildeki 2.000 geleneksel satış noktasıyla yaptırdığı ankette, istediği dondurmayı bulamayan tüketicinin ne yaptığı soruldu. Satış noktalarının %72,7’si tüketicinin noktada satılan markanın ürünlerinden aldığını, %24,7’si dondurma almadan dükkândan ayrıldığını söyledi. Noktaların %15,7’si satışı yapılmayan markalara tüketici talebi olduğunu belirtti (%84,4’ü talep olmadığını). Kurul’un kendi değerlendirmesi: satış noktasında ve dolap içindeki görünürlük tüketici tercihlerini doğrudan etkiliyor.",
      "rakam": "%72,7 noktada satılan markayı alıyor; %24,7 almadan ayrılıyor; %15,7 satılmayan markalara talep olduğunu bildiriyor (%84,4 talep yok). Bağlam: dondurma satan noktaların %90,6’sında hâkim gruba ait markaların dolapları var.",
      "orneklem": "Türkiye’yi temsil eden 26 ildeki (İBBS Düzey-2) 2.000 geleneksel satış noktası; saha çalışmasını Kurum adına bir anket firması yaptı. Noktaların %74,8’i 100 m² altında. Yanıtlar satış noktası beyanıdır, tüketici gözlemi değil.",
      "cografya": "Türkiye (26 ildeki geleneksel kanal satış noktaları)",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Satış noktası anketi (Kurum adına anket firması)",
      "saha": "2025",
      "yayin": "Karar 22.04.2026 (26-15/434-162; soruşturma açılması ve geçici tedbir)",
      "tarih": "Anket 2025; Kurul kararı 22.04.2026, sayı 26-15/434-162 (soruşturma açılması ve geçici tedbir); Rekabet Kurumu duyurusu 15.05.2026; hukukihaber aktarımı 08.06.2026",
      "yayimlayan": "Rekabet Kurulu (kaynak etiketi: “Rekabet Kurumu Geleneksel Satış Noktası Anketi”). İkincil aktarım: Av. Baran Baş ve Av. Gülce Korkmaz (hukukihaber.net).",
      "kaynakTuruRozeti": "Resmî kayıt",
      "kaynakTuru": "Düzenleyici kurum kararı (birincil).",
      "sinirlar": "Tek kategori (endüstriyel dondurma, geleneksel kanal). Noktaların büyük çoğunluğunda tek grubun dolapları olduğu için “satılan marka” çoğu zaman pazardaki hâkim firmanın markası; bulgu klasik stoksuzluktan çok, rakip markanın noktada hiç bulunmamasını yansıtıyor. Soruşturma sürüyor; ihlal kararı yok (geçici tedbir). Kararda geçen şirket ve marka adlarını kullanmıyoruz.",
      "ekRakamlar": [
        "Bağlam: Dondurma satan noktaların %90,6’sında hâkim gruba ait markaların dolapları var."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.rekabet.gov.tr/Karar?kararId=245c6184-2bb5-4dc9-b45d-29f0686acef9"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "STOK-TR-02"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (gerekçeli karar PDF’i)",
      "konum": "Gerekçeli karar, para. 56 (s. 20/36)",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Başlık: oranlar müşteri payı değil, satış noktalarının beyanı olarak yazıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "STOK-TR-02",
      "gorunenKimlik": "STOK-TR-02",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#STOK-TR-02",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Kural kâğıtta vardı; noktaların yarısı olumlu buldu, sekizde biri uygulamayı denedi",
      "iddia": "Rekabet Kurulu 2021’de pazarda hâkim durumdaki dondurma üreticisine bir yükümlülük getirmişti: 100 m² ve altındaki, başka dondurma dolabı olmayan satış noktalarında, satış noktası isterse dolap hacminin %30’u rakip ürünlere açılacaktı. Yaklaşık dört yıl sonra yapılan ankette bu firmanın dolaplarının %85,7’sinde rakip markaya ait ürün yoktu. Satış noktalarının yarısı %30’luk açılımı olumlu bulduğunu söyledi; ama fiilen yalnızca %12,5’i dolaba rakip ürün koymayı denemişti. Kurul, yükümlülüğün geleneksel kanaldaki rekabet üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı yönünde endişe tespit etti, soruşturma açtı ve geçici tedbire hükmetti.",
      "rakam": "%85,7 dolaplarda rakip ürün yok (%14,3’ünde dolap rakiplere açılmış); %12,5 rakip ürün koymayı denemiş (%87,5 denememiş); noktaların “yarısı” %30 açılımı olumlu buluyor; ankete göre hâkim firmanın bulunurluk oranı 2021–2025 arasında %61,3’ten %88,6’ya çıkarken rakiplerinkinde “neredeyse hiçbir değişim” yok",
      "orneklem": "26 ildeki 2.000 geleneksel satış noktası (Rekabet Kurumu Geleneksel Satış Noktası Anketi, 2025); satış noktası beyanı.",
      "cografya": "Türkiye (geleneksel kanal)",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Satış noktası anketi ve düzenleyici karar",
      "saha": "2025",
      "yayin": "Karar 22.04.2026 (26-15/434-162)",
      "tarih": "2021 kararı 18.03.2021 (21-15/190-80); anket 2025; 2026 kararı 22.04.2026 (26-15/434-162); Rekabet Kurumu duyurusu 15.05.2026; aktaran makale 08.06.2026",
      "yayimlayan": "Rekabet Kurulu (gerekçeli karar). Aktaran: hukukihaber.net (Av. Baran Baş, Av. Gülce Korkmaz). Geçici tedbirin özeti Rekabet Kurumu duyurusunda.",
      "kaynakTuruRozeti": "Resmî kayıt",
      "kaynakTuru": "Düzenleyici kurum kararı (birincil kaynak).",
      "sinirlar": "Bu bir rekabet hukuku dosyası; bayi protokolü değil, düzenleyici yükümlülük. Soruşturma sürüyor, ihlal kararı yok; “kayda değer etki yaratmadığı” ifadesi bir endişe tespitidir, nihai hüküm değil. Yanıtlar satış noktası beyanı. Kararda geçen şirket ve marka adlarını kullanmıyoruz.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek rakam: Ankete göre hâkim firmanın bulunurluk oranı 2021–2025 arasında %61,3’ten %88,6’ya çıktı; rakiplerinkinde neredeyse hiçbir değişim yok."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.rekabet.gov.tr/Karar?kararId=245c6184-2bb5-4dc9-b45d-29f0686acef9"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "STOK-TR-01"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (gerekçeli karar PDF’i)",
      "konum": "Gerekçeli karar, para. 63, 70 (s. 29/36) ve 87 (s. 33/36)",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "STOK-TR-03",
      "gorunenKimlik": "STOK-TR-03",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#STOK-TR-03",
      "konu": "stok",
      "konuBasligi": "Stok yokken ne oluyor?",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Osmaniye: “Satış elemanının benim çıkarımı da gözetmesi kararımı etkiler” (5 üzerinden 4,45)",
      "iddia": "Osmaniye’de son bir yılda beyaz eşya alan ya da almak için bayiye giden tüketicilerle yapılan ankette en yüksek katılım (5 üzerinden 4,45) şu ifadeye verildi: Satış elemanının yalnız mağaza ve kendi çıkarını değil, müşterinin çıkarını da gözetmesi satın alma kararını olumlu etkiler. “Size en kullanışlı ürünü tavsiye etmesi” ifadesi 4,37 aldı. Makale, aynı markanın bayileri arasında bile rekabet olduğunu vurguluyor.",
      "rakam": "Ortalama 4,45 / 5 (müşteri çıkarını gözetme, en yüksek madde); 4,37 / 5 (en kullanışlı ürünü tavsiye etme)",
      "orneklem": "Yöntem bölümünde 400 yüz yüze anket yazıyor, tablo notunda n = 200; örneklem tutarsız.",
      "cografya": "Türkiye (Osmaniye)",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Tutum anketi (akademik)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Kış 2016",
      "tarih": "Kış 2016",
      "yayimlayan": "The International New Issues in Social Sciences 2(2):33–50 (DergiPark). Yazar: Öğr. Gör. Yasemin Tatlı.",
      "kaynakTuruRozeti": "Çalışma kâğıdı",
      "kaynakTuru": "Akademik makale (Türk dergisi, tutum anketi); derginin hakem süreci doğrulanmadı.",
      "sinirlar": "Tek il, tutum beyanı, örneklem tutarsızlığı, küçük ölçekli dergi. Ana kanıt değil, tamamlayıcıdır.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://dergipark.org.tr/tr/pub/tinisos/article/699293"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (makale PDF’i)",
      "konum": "Makale s. 44–46, Tablo 9",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "LS2010-surec-6kat",
      "gorunenKimlik": "LS2010",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#LS2010-surec-6kat",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Karar sürecinin kalitesi, sonuçtaki farkın analiz miktarına göre altı kat daha fazlasını açıklıyor",
      "iddia": "McKinsey’in incelediği 1.048 büyük iş kararında karar sürecinin kalitesi, kararın sonucundaki farkın analiz miktarına göre altı kat daha fazlasını açıkladı (yönetici beyanı; ilişki, nedensellik değil). Süreç kalitesi şu tür uygulamalarla ölçüldü: belirsizlikleri açıkça tartışmak, üst yöneticinin görüşüne aykırı görüşleri masaya getirmek, tartışmaya rütbeye göre değil yetkinliğe göre katılmak.",
      "rakam": "6 kat (süreç / analiz). Sergi 2: performansın %53’ünü süreç kalitesi, %8’ini analiz miktarı ve ayrıntısı, %39’unu sektör/şirket değişkenleri açıklıyor (çok değişkenli regresyon).",
      "orneklem": "Yöneticilerin raporladığı 1.048 büyük karar (yeni ürün yatırımı, birleşme ve satın alma, büyük sermaye harcaması). 17 uygulama soruldu: 8’i analiz, 9’u süreç. Sektör, coğrafya ve şirket büyüklüğü kontrol edildi.",
      "cografya": "Küresel (ülke dağılımı makalede verilmemiş)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Yönetici anketi (beyan; korelasyon)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Mart 2010",
      "tarih": "Mart 2010 (McKinsey Quarterly)",
      "yayimlayan": "McKinsey Quarterly. Dan Lovallo (University of Sydney; McKinsey danışmanı) ve Olivier Sibony (McKinsey), “The case for behavioral strategy”",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Danışmanlık yayını, akademisyen ortak yazarlı; yönetici anketine dayanıyor. Hakemli dergi değil.",
      "sinirlar": "Sonuçlar ve performans ölçütleri yöneticilerin kendi beyanı. İlişki korelasyonel. KOBİ’lere veya Türkiye’ye özgü değil.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.mckinsey.com/capabilities/strategy-and-corporate-finance/our-insights/the-case-for-behavioral-strategy",
        "https://docs.univr.it/documenti/OccorrenzaIns/matdid/matdid176416.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "LS2010-ROI"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (makalenin PDF kopyası)",
      "konum": "",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Başlık ve bulgu: “daha belirleyici” yerine ilişki dili (“daha fazlasını açıklıyor”).",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "LS2010-ROI",
      "gorunenKimlik": "LS2010-ROI",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#LS2010-ROI",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Karar sürecinde üst çeyrekte olmak, alt çeyreğe göre 6,9 yüzde puan daha yüksek yatırım getirisiyle ilişkili",
      "iddia": "Aynı çalışmada karar sürecinde üst çeyrekte olmak, alt çeyreğe göre kararların yatırım getirisinde (ROI) 6,9 yüzde puan daha yüksek değerle ilişkili çıktı; analiz kalitesinde aynı fark 5,3 yüzde puanla ilişkiliydi. Yönetici beyanı, 673 karar; korelasyon, neden-sonuç değil.",
      "rakam": "+6,9 yüzde puan ROI (süreç); +5,3 yüzde puan ROI (analiz)",
      "orneklem": "1.048 kararın içinden ROI verisi olan 673 karar.",
      "cografya": "Küresel",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Yönetici anketi (beyan; korelasyon)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Mart 2010",
      "tarih": "Mart 2010",
      "yayimlayan": "McKinsey Quarterly, Lovallo & Sibony",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Danışmanlık yayını, yönetici anketi.",
      "sinirlar": "ROI’ler beyana dayanıyor, ilişki korelasyonel; alt örneklem 673 karar. Fark yüzde puan olarak verilmiş; yüzde artış değildir.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.mckinsey.com/capabilities/strategy-and-corporate-finance/our-insights/the-case-for-behavioral-strategy",
        "https://docs.univr.it/documenti/OccorrenzaIns/matdid/matdid176416.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [
        "LS2010-surec-6kat"
      ],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (makalenin PDF kopyası)",
      "konum": "Makale, 8 numaralı dipnot",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Başlık ve bulgu: “artırdı” yerine “ilişkili”; korelasyon olduğu yazıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "BAIN2011-karar-etkinligi",
      "gorunenKimlik": "BAIN2011",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#BAIN2011-karar-etkinligi",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "“%95 korelasyon” ifadesi (yalnız ikincil destek)",
      "iddia": "Bain’in yaklaşık 800 şirketlik anketinde, kilit kararları iyi alıp uygulayan şirketlerle finansal sonuçları üst dilimde olan şirketler arasında “%95 korelasyon” raporlandı. İfade kaynağa aittir.",
      "rakam": "“%95 korelasyon” (ifade kaynağa ait; istatistiksel anlamı açıklanmamış)",
      "orneklem": "Sayfada “dünyanın dört bir yanından yaklaşık 800 şirket” deniyor. Aynı anket için dolaşan “760 şirket” bilgisi açılarak doğrulanmadı.",
      "cografya": "Küresel",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Danışmanlık anketinin özeti",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "23 Mart 2011",
      "tarih": "23 Mart 2011 (Forbes.com’da yayımlanan yazının Bain sitesindeki kopyası)",
      "yayimlayan": "Bain & Company; Marcia Blenko, Michael Mankins, Paul Rogers",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Danışmanlık yazısı.",
      "sinirlar": "“%95 korelasyon”un ne anlama geldiği (katsayı mı, örtüşme oranı mı) ve yöntem açıklanmamış. Büyük şirket ağırlıklı, danışmanlık kaynağı. Yalnız ikincil destek olarak, LS2010 çalışmasıyla birlikte okunmalı.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.bain.com/insights/score-your-organization-to-improve-decision-effectiveness-forbes/"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Kurum sayfası (yazının kopyası)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "RS1990-sifir-kayip",
      "gorunenKimlik": "RS1990",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#RS1990-sifir-kayip",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Müşteri kaybını 5 puan azaltmak kârı %30–85 artırıyordu (bir hesaplama, yasa değil)",
      "iddia": "Reichheld ve Sasser’in 1990 tarihli Harvard Business Review makalesine göre müşteri kaybını “%5” azaltmak bir bankanın şube sisteminde kârı %85, bir sigorta brokerliğinde %50, bir oto servis zincirinde %30 artırıyordu. Byron Sharp’ın okumasıyla kastedilen, yıllık kayıp oranının %10’dan %5’e inmesi, yani 5 puanlık düşüş. HBR’ın makaleye eklediği özet ise “neredeyse %100” kâr artışından söz ediyor. Ipsos (2005) makalenin vaadini “%25 ile %85” aralığı olarak aktarıyor.",
      "rakam": "%85 / %50 / %30 kâr artışı (“%5” daha az müşteri kaybıyla); HBR’ın makaleye eklediği özet: “neredeyse %100”. Ipsos (2005), makalenin vaadini “%25 ile %85” aralığı olarak aktarıyor.",
      "orneklem": "Bain müşteri vakalarında müşteri başına kâr akışlarının net bugünkü değer hesabı; örneklem verilmemiş.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "İş dergisi makalesi (hesaplama örnekleri)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Eylül–Ekim 1990",
      "tarih": "Eylül–Ekim 1990 (Harvard Business Review 68(5):105–111; Bain sayfasında 1 Eylül 1990)",
      "yayimlayan": "Harvard Business Review; Frederick F. Reichheld & W. Earl Sasser Jr., “Zero Defections: Quality Comes to Services”",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "İş dergisi makalesi; hakemli ampirik çalışma değil.",
      "sinirlar": "Orijinal metin ücretli; %85 / %50 / %30 cümlesi yalnız ikincil kaynaklarda doğrulanabildi. Rakamlar gözlenmiş şirket kârı değil, müşteri başına değer hesabı. Byron Sharp (Ehrenberg-Bass) bunun uygulama maliyetini sıfır varsayan bir düşünce deneyi olduğunu yazıyor. Dolaşımdaki “%25–95” aralığı açılan hiçbir kaynakta yok. 1990, ABD hizmet sektörü.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.bain.com/insights/zero-defections-quality-comes-to-services-harvard-business-review-hbr/",
        "https://managementquotes.wordpress.com/2023/12/31/zero-defections-quality-comes-to-services-quotes-from-frederick-f-reichheld-and-w-earl-sasser-jr/",
        "https://www.ipsos.com/en-us/shattering-myths-customer-loyalty",
        "https://marketingscience.info/news-and-insights/loyalty-myths"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Kurum sayfası; bazı rakamlar yalnız ikincil kaynaklarda",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "BAIN2001-finansal-hizmet",
      "gorunenKimlik": "BAIN2001",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#BAIN2001-finansal-hizmet",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Aynı yazarın orijinal cümlesi daha mütevazı: finansal hizmetlerde %5 tutma artışı kârı %25’in üzerinde artırıyor",
      "iddia": "Reichheld’in 2001 tarihli Bain yazısındaki ifade: finansal hizmetlerde müşteri tutmadaki %5’lik artış kârı %25’in üzerinde artırıyor. İnternette dolaşan “%25–95” aralığı bu belgede geçmiyor.",
      "rakam": ">%25 kâr artışı (finansal hizmetlerde müşteri tutmada %5 artış)",
      "orneklem": "Belirtilmemiş",
      "cografya": "Belirtilmemiş (ABD ağırlıklı)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Danışmanlık yazısı (öneri)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "25 Ekim 2001",
      "tarih": "25 Ekim 2001 (Bain web sayfası); PDF meta verisinde oluşturma tarihi 24 Ekim 2001",
      "yayimlayan": "Bain & Company; Fred Reichheld, “Prescription for cutting costs: Loyal relationships”",
      "kaynakTuruRozeti": "Satıcı · danışmanlık",
      "kaynakTuru": "Danışmanlık şirketinin kısa yazısı.",
      "sinirlar": "Yöntem ve örneklem yok; tek sektörden örnek; 2001. Diğer sektörlere veya Türkiye’ye genellenmez.",
      "ekRakamlar": [
        "Bayi bağlantısı (öneri, rakam değil): Aynı belgede, tedarikçiler ve bayiler (ayrıca müşteriler ve çalışanlar) için yıllık “ilişki karnesi” hazırlanması ve bunun yatırımcıya sunulan yıllık rapor kadar özenle yapılması öneriliyor."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://media.bain.com/Images/BB_Prescription_cutting_costs.pdf",
        "https://www.bain.com/insights/prescription-for-cutting-costs-bain-brief/"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (PDF)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "GUPTA2004-CLV",
      "gorunenKimlik": "GUPTA2004",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#GUPTA2004-CLV",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Müşteri tutmadaki %1’lik iyileşme firma değerini %5 artırıyor (5 büyük ABD firması)",
      "iddia": "Columbia Business School araştırmasının yayımlanan özetine göre müşteri tutma, marj ve müşteri kazanım maliyetinde %1’lik iyileşme firma değerini sırasıyla %5, %1 ve %0,1 artırıyor. Kabul edilmiş taslakta tutma esnekliği 3–7 aralığında veriliyor. Her iki sürümde de tutmadaki %1 iyileşme, sermaye maliyetindeki %1 değişimden yaklaşık beş kat daha etkili.",
      "rakam": "Yayımlanan özet: tutma %5, marj %1, kazanım %0,1. Kabul edilmiş taslak: tutma esnekliği 3–7, marj ≈1, kazanım 0,02–0,3. Her iki sürümde tutma ile sermaye maliyeti arasında yaklaşık 5 kat fark.",
      "orneklem": "Kamuya açık verilerle 5 firma (Capital One, Amazon, Ameritrade, eBay, E*Trade), 31 Mart 2002 itibarıyla.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Şirket verisiyle model hesabı",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Şubat 2004",
      "tarih": "Journal of Marketing Research, Şubat 2004, 41(1):7–18; DOI 10.1509/jmkr.41.1.7.25084",
      "yayimlayan": "Sunil Gupta, Donald R. Lehmann, Jennifer Ames Stuart; American Marketing Association / Columbia Business School",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale.",
      "sinirlar": "Yalnız 5 büyük ABD firması; abonelik ve işlem tabanlı modeller. KOBİ’lere ve Türkiye’ye doğrudan genellenemez. Burada yayımlanmış sürümün rakamlarını (%5, %1, %0,1) esas alıyoruz.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://business.columbia.edu/sites/default/files-efs/pubfiles/534/Valuing_Customers--JMR_2003.pdf",
        "https://api.crossref.org/works/10.1509/jmkr.41.1.7.25084"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Yayımlanmış özet (Crossref) ve yazarların izinli yeniden basımı",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CM2013-yeni-urun-mit",
      "gorunenKimlik": "CM2013",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CM2013-yeni-urun-mit",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "“Yeni ürünlerin %80’i batar” bir mit; ampirik çalışmalar %40 ve altını buluyor",
      "iddia": "Yeni ürünlerin %80 veya daha fazlasının başarısız olduğu inancı bir mittir. 1977’den bu yana yapılan ampirik çalışmalar başarısızlık oranını %40 veya altında buluyor. Yazarlara göre mit, “çoğunluk böyle diyor” safsatası ve kişisel çıkar sayesinde yaşamaya devam ediyor.",
      "rakam": "Mit: %80 ve üzeri; ampirik bulgu: %40 ve altı",
      "orneklem": "1977’den itibaren yapılan ampirik çalışmaların literatür değerlendirmesi",
      "cografya": "Ağırlıklı ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Görüş ve derleme makalesi",
      "saha": "Uygulanmaz (derleme)",
      "yayin": "Çevrimiçi 25 Ekim 2012; baskı Eylül 2013",
      "tarih": "Çevrimiçi 25 Ekim 2012; baskı Eylül 2013",
      "yayimlayan": "Journal of Product Innovation Management 30(5):976–979; George Castellion & Stephen K. Markham, “Perspective: New Product Failure Rates: Influence of Argumentum ad Populum and Self-Interest”",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli dergide görüş ve derleme makalesi.",
      "sinirlar": "Yalnız özet okundu. “Başarısızlık” tanımı çalışmadan çalışmaya değişiyor. Kimin çıkarı olduğu özette belirtilmiyor.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://doi.org/10.1111/j.1540-5885.2012.01009.x",
        "https://api.crossref.org/works/10.1111/j.1540-5885.2012.01009.x"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Yalnız özet",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "VICTORY2021-SKU",
      "gorunenKimlik": "VICTORY2021",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#VICTORY2021-SKU",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Yeni ürünlerin %25’i bir yıl sonra artık satın alınmıyor; iki yıl sonra yaklaşık %40",
      "iddia": "ABD’de 31 hızlı tüketim kategorisinde 83.719 yeni ürün incelendi. Yeni ürünlerin %25’i bir yıl sonra artık satın alınmıyor; iki yıl sonra bu oran yaklaşık %40. Başarısızlık, cirosu yüksek kategorilere girilen lansmanlarda ve pazar payı küçük ana markalarda daha olası.",
      "rakam": "%25 (1. yıl), yaklaşık %40 (2. yıl)",
      "orneklem": "83.719 yeni ürün (SKU), 31 kategori, 2002–2009 lansmanları, tüketici paneli verisi; başarısızlık, satışın kalıcı olarak durması.",
      "cografya": "ABD",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Tüketici paneli verisi",
      "saha": "2002–2009",
      "yayin": "14 Ocak 2021 (çevrimiçi)",
      "tarih": "Çevrimiçi 14 Ocak 2021 (Marketing Letters 32(1):17–32); veri 2002–2009",
      "yayimlayan": "Marketing Letters (Springer); Kirsten Victory, Magda Nenycz-Thiel, John Dawes, Arry Tanusondjaja, Armando Maria Corsi, “How common is new product failure and when does it vary?”; DOI 10.1007/s11002-021-09555-x",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale (panel verisi).",
      "sinirlar": "Yalnız ABD hızlı tüketim; işletmeler arası satış, dayanıklı tüketim ve hizmet kapsam dışı; veri 2009’da bitiyor.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.springerprofessional.de/en/how-common-is-new-product-failure-and-when-does-it-vary/18769410"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Yalnız özet",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "HBR2019-soylenen-yapilan",
      "gorunenKimlik": "HBR2019",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#HBR2019-soylenen-yapilan",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "%65 “alırım” diyor, yaklaşık %26 alıyor",
      "iddia": "Harvard Business Review’da yayımlanan bir yazıda aktarılan ankete göre tüketicilerin %65’i sürdürülebilirliği savunan amaç odaklı markaları almak istediğini söylüyor; ama yalnızca yaklaşık %26’sı gerçekten alıyor.",
      "rakam": "%65 (beyan) / yaklaşık %26 (davranış)",
      "orneklem": "Belirtilmemiş (“one recent survey”)",
      "cografya": "Belirtilmemiş",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "İkincil aktarım (asıl anket belirtilmemiş)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Temmuz–Ağustos 2019",
      "tarih": "Temmuz–Ağustos 2019",
      "yayimlayan": "Harvard Business Review; Katherine White, David J. Hardisty, Rishad Habib, “The Elusive Green Consumer”",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "İş dergisi makalesi (akademisyen yazarlar); başka bir anketin ikincil aktarımı.",
      "sinirlar": "Asıl anketin adı ve bağlantısı makalede yok. Yalnız sürdürülebilir ürün bağlamı; coğrafya belirsiz; %26’nın nasıl ölçüldüğü bilinmiyor. Kesin ölçüm değil, söylenen ile yapılan arasındaki farka bir örnek.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://hbr.org/2019/07/the-elusive-green-consumer"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Dergi sayfası",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "SHEERAN-niyet-davranis",
      "gorunenKimlik": "SHEERAN-niyet-davranis",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#SHEERAN-niyet-davranis",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Niyette büyük değişim, davranışta küçük-orta değişim",
      "iddia": "422 çalışmayı kapsayan, on meta-analizi bir araya getiren bir meta-analizde niyet ile sonraki davranış arasındaki ortalama korelasyon r = 0,53 bulundu. Niyeti değiştiren deneylerin meta-analizinde ise niyette orta-büyük bir değişim davranışta yalnızca küçük-orta bir değişim yarattı (d = 0,36). Niyet ile davranış arasındaki boşluğun asıl kaynağı “niyet edip yapmayanlar”.",
      "rakam": "r = 0,53 (422 çalışma); d = 0,36",
      "orneklem": "10 meta-analiz, toplam 422 çalışma (Sheeran 2002); niyeti değiştiren deneylerin meta-analizi (Webb & Sheeran 2006)",
      "cografya": "Uluslararası (ağırlıklı Batı örneklemleri)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Meta-analiz derlemesi",
      "saha": "Uygulanmaz (derleme)",
      "yayin": "Eylül 2016",
      "tarih": "Eylül 2016 (Social and Personality Psychology Compass 10(9):503–518); Sheeran 2002 ve Webb & Sheeran 2006’ya dayanıyor",
      "yayimlayan": "Social and Personality Psychology Compass (Wiley); Paschal Sheeran & Thomas L. Webb, “The Intention–Behavior Gap”, DOI 10.1111/spc3.12265",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik derleme.",
      "sinirlar": "Sağlık ve sosyal davranış ağırlıklı; ticari satın alma veya bayi davranışına özgü değil. Niyetin davranıştaki farkın belirli bir yüzdesini açıkladığını söyleyen sık dolaşan ifade bu belgede yok.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://content.workplacegivingaustralia.org.au/app/uploads/2020/10/Intention-Behaviour-Gap-Full-Article-SheeranWebb2016.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (PDF)",
      "konum": "",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Belgede olmayan dolaşım oranının rakamı çıkarıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "JENNER2006-gozlem-beyan",
      "gorunenKimlik": "JENNER2006",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#JENNER2006-gozlem-beyan",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Beyan edilen uygulama ile gözlenen uygulama arasında ilişki yok",
      "iddia": "İngiltere’de bir hastanenin 4 servisinde (2 dahiliye, 2 cerrahi) 71 sağlık çalışanı 132 saat boyunca, 1.284 el hijyeni fırsatında gözlendi. Gözlenen uygulama, kişilerin kendi beyanlarıyla ve niyetleriyle ilişkili değildi. Hastaya temastan hem önce hem sonra el temizliği ortalama yalnızca %12’ydi (MRSA’lı hastalarda %16). Katılımcılar gözlendiklerini bildikleri halde uyum düşüktü. Yazarların sonucu: Alışkanlığın değişip değişmediğini anlamanın tek yolu gözlemdir; eğitimin sonucu da beyanla değil gözlemle ölçülmelidir.",
      "rakam": "Hem önce hem sonra el hijyeni: ortalama %12 (MRSA’lı hastalarda %16). Beyan ile gözlem arasında ilişki yok. Beyan ile niyet arasında ise yüksek korelasyon var (r = 0,64).",
      "orneklem": "71 sağlık profesyoneli, 132 saat gözlem, 1.284 fırsat, iki gözlemci.",
      "cografya": "Birleşik Krallık (tek NHS Trust)",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Gözlem ve beyan karşılaştırması (sağlık)",
      "saha": "Belirtilmemiş",
      "yayin": "Ağustos 2006",
      "tarih": "Journal of Hospital Infection 63(4):418–422, Ağustos 2006; DOI 10.1016/j.jhin.2006.03.012 (dergiye sunulan taslak Kasım 2005)",
      "yayimlayan": "University of Hertfordshire deposu; E.A. Jenner, B.C. Fletcher, P. Watson, F.A. Jones, L. Miller, G.M. Scott",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale (yazar taslağı).",
      "sinirlar": "Sağlık sektörü, tek kurum, küçük örneklem. Gizli gözlem değil; katılımcılar gözlendiklerini biliyordu. Ticari kanallar için doğrudan kanıt değil, benzetmedir.",
      "ekRakamlar": [
        "Ek rakam: Beyan ile niyet arasında yüksek korelasyon var (r = 0,64); yani insanlar ne yapmak istediklerini tutarlı biçimde söylüyor, ama gözlenen davranış bundan bağımsız."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://uhra.herts.ac.uk/id/eprint/969/1/103044.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (yazar taslağı); künye Crossref’ten",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "TR-TUIK2025-CRM-BI",
      "gorunenKimlik": "TR-TUIK2025",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#TR-TUIK2025-CRM-BI",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "10 ve daha fazla çalışanı olan her 100 işletmeden yalnızca 12’si CRM yazılımı kullanıyor",
      "iddia": "TÜİK’e göre 2025’te 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimlerin %12,0’ı müşteri ilişkileri yönetimi (CRM), %6,5’i iş zekâsı (BI), %28,3’ü kurumsal kaynak planlaması (ERP) yazılımı kullandı.",
      "rakam": "CRM %12,0; BI %6,5; ERP %28,3. Büyüklüğe göre CRM: %9,9 / %18,4 / %42,0. 250 ve üzeri çalışanlılarda ERP %76,5, BI %35,1 (DHA haberi).",
      "orneklem": "TÜİK Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması; en az 10 çalışanı olan girişimler.",
      "cografya": "Türkiye",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Resmî istatistik (girişim anketi)",
      "saha": "2025 (referans yılı)",
      "yayin": "11 Eylül 2025",
      "tarih": "Bülten 11 Eylül 2025 (referans yılı 2025)",
      "yayimlayan": "TÜİK, Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2025 (alomaliye.com yeniden yayını ve DHA haberi üzerinden okundu)",
      "kaynakTuruRozeti": "Resmî kayıt",
      "kaynakTuru": "Resmî istatistik (iki ayrı yeniden yayın üzerinden okundu).",
      "sinirlar": "Yazılım kullanımını ölçer; pazar araştırması, müşteri ya da bayi denetimi yapılıp yapılmadığını ölçmez. 10 çalışanın altındaki işletmeler kapsam dışı.",
      "ekRakamlar": [
        "Büyüklüğe göre CRM: 10–49 çalışanlı %9,9; 50–249 çalışanlı %18,4; 250 ve üzeri %42,0. 250 ve üzeri çalışanlılarda ERP %76,5, BI %35,1."
      ],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.alomaliye.com/2025/09/11/girisimlerde-bilisim-teknolojileri-kullanim-arastirmasi-2025/",
        "https://www.dha.com.tr/gundem/tuik-yurt-disina-web-satisi-yapan-girisimlerin-orani-artti-2716900"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "İki ayrı yeniden yayın (asıl bülten açılamadı)",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "TR-TUAD-ESOMAR-harcama",
      "gorunenKimlik": "TR-TUAD",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#TR-TUAD-ESOMAR-harcama",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Kişi başı araştırma harcaması: Türkiye 0,96 dolar, Bulgaristan 12,35 dolar",
      "iddia": "Dönemin TÜAD Yönetim Kurulu Başkanı Sidar Gedik’in Şubat 2025’te aktardığına göre Türkiye araştırma sektörünün cirosu 2011’de 196 milyon dolardan 2023’te 118,7 milyon dolara geriledi; aynı dönemde Türkiye ekonomisi dolar bazında %33 büyüdü. Kişi başı araştırma harcaması: Türkiye 0,96 dolar; Brezilya 1,98; Malezya 3,09; Bulgaristan 12,35. ESOMAR’ın 2023 sektör büyüklüğü sıralamasında Türkiye 45. sırada.",
      "rakam": "196 → 118,7 milyon USD (2011 → 2023). Kişi başı: Türkiye 0,96 USD; Bulgaristan 12,35, Malezya 3,09, Brezilya 1,98. ESOMAR 2023 sıralamasında 45. sıra.",
      "orneklem": "Ülke düzeyinde sektör cirosu ve kişi başı araştırma harcaması (dolar bazlı); hangi şirketlerin kapsandığı belirtilmemiş.",
      "cografya": "Türkiye (uluslararası karşılaştırmalı)",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Sektör temsilcisi açıklaması (dolar bazlı)",
      "saha": "2023 verisi",
      "yayin": "1 Şubat 2025",
      "tarih": "Haber 1 Şubat 2025; veri yılı 2023",
      "yayimlayan": "Marketing Türkiye, “Sidar Gedik: ‘Yatırımlar his ve deneyimle değil araştırmayla yapılmalı’”",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Sektör basını; sektör derneği başkanının açıklaması. Haberde ESOMAR yalnız sektör büyüklüğü sıralaması (Türkiye 45. sırada) için kaynak olarak anılıyor; ciro ve kişi başı harcama rakamlarının kaynağı açıkça yazmıyor.",
      "sinirlar": "Asıl ESOMAR raporu ücretli, açılmadı. Metinde ESOMAR yalnız “45. sıra” için açıkça anılıyor. Dolar bazlı rakamlarda kur etkisi büyük; TL’nin değer kaybı küçülmeyi abartabilir. Şirket içinde yapılan araştırma kapsanmıyor. Konuşmacı o tarihte sektör derneğinin başkanı ve bir araştırma şirketinin yöneticisiydi (seçimi Ocak 2024, iki yıllık dönem).",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.marketingturkiye.com.tr/?p=173400"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Dergi haberi (asıl rapor ücretli)",
      "konum": "",
      "surum": 3,
      "surumNotu": "Kaynak türü ve örneklem: haberde ESOMAR yalnız sıralama için anılıyor; ciro ve kişi başı harcama rakamları ESOMAR’a dayandırılmıyor (sürüm 2: konuşmacının unvanı açıklama tarihine göre yazıldı, rakip şirket yöneticisi için yargı ifadesi çıkarıldı).",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "TR-OKUYAN2017-simule-hasta",
      "gorunenKimlik": "TR-OKUYAN2017",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#TR-OKUYAN2017-simule-hasta",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "Yasak olmasına rağmen eczacıların %45,7’si antibiyotik içeren tedavi önerdi",
      "iddia": "Malatya’da 70 eczanede simüle hasta (gizli müşteri) yöntemiyle yapılan çalışmada, reçetesiz antibiyotik satışı yasak olmasına rağmen eczacıların %45,7’si (32 eczacı) antibiyotik içeren bir tedavi önerdi. Araştırmacılar reçetesiz antibiyotik verilmesinin hâlâ yüksek olduğunu, hasta öyküsünün yeterince alınmadığını ve ilaç bilgisinin yetersiz verildiğini gözlemledi.",
      "rakam": "32/70 eczacı (%45,7) antibiyotik içeren öneri (15’i antibiyotik ve NSAİİ grubu ilaç, 17’si yalnız antibiyotik).",
      "orneklem": "Malatya Eczacı Odası’na kayıtlı 214 eczaneden rastgele seçilen 70 eczane. Tek senaryo: akut komplike olmayan rinosinüzitli hastanın eşi rolünde simüle hasta.",
      "cografya": "Türkiye (Malatya)",
      "turkiyeVerisi": true,
      "veriTuru": "Simüle hasta (gizli müşteri) gözlemi",
      "saha": "Makalede yok",
      "yayin": "2017",
      "tarih": "2017 (Acta Pharmaceutica Sciencia 55(2)); saha tarihi makalede yok (etik onay Aralık 2014 sonrası)",
      "yayimlayan": "Okuyan B., Savan M.A., İzzettin F.V., Sancar M., Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi; DOI 10.23893/1307-2080.APS.0558",
      "kaynakTuruRozeti": "Hakemli yayın",
      "kaynakTuru": "Hakemli akademik makale (gözlemsel, simüle hasta yöntemi).",
      "sinirlar": "Sağlık sektörü, tek şehir, tek senaryo, küçük örneklem. Eczanelere önceden “akılcı ilaç kullanımı” konulu bir çalışma yapılacağı bildirilmiş ve katılmak istemeyenler çıkarılmış; tam anlamıyla habersiz bir denetim değil. Yazarlar amacın eczacıyı denetlemek olmadığını vurguluyor. Makaledeki hekime yönlendirme oranının paydası belirsiz; kullanmıyoruz. Ticari bayi davranışına genellenemez.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.actapharmsci.com/uploads/pdf/pdf_549.pdf"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "",
      "dogrulamadaOkunan": "Tam metin (makale PDF’i)",
      "konum": "",
      "surum": 2,
      "surumNotu": "Paydası belirsiz oranın rakamı çıkarıldı.",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    },
    {
      "kimlik": "CHRISTENSEN-95-DOGRULANAMADI",
      "gorunenKimlik": "CHRISTENSEN-95",
      "adres": "https://ilyasaltindag.com/kanitlar#CHRISTENSEN-95-DOGRULANAMADI",
      "konu": "karar",
      "konuBasligi": "Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan",
      "digerKimlikler": [],
      "baslik": "“Yeni ürünlerin %95’i başarısız olur”: atfedilen yazıda yüzde yok",
      "iddia": "“Her yıl 30.000 yeni ürün çıkıyor, %95’i başarısız oluyor” cümlesi Clayton Christensen’e atfedilir. Atfedilen Harvard Business School Working Knowledge yazısında hiçbir yüzde yok; yalnız her yıl çıkan yeni tüketici ürünlerinin “birçoğunun” başarısız olduğu söyleniyor. “30.000” rakamının da kaynağı verilmemiş.",
      "rakam": "Kaynakta yüzde yok: “%95” ve “%80” yazıda geçmiyor.",
      "orneklem": "Yok (kaynaksız beyan).",
      "cografya": "Belirtilmemiş",
      "turkiyeVerisi": false,
      "veriTuru": "Kaynaksız beyan (mit tespiti)",
      "saha": "Uygulanmaz",
      "yayin": "14 Şubat 2011",
      "tarih": "14 Şubat 2011",
      "yayimlayan": "Harvard Business School Working Knowledge; Carmen Nobel, “Clay Christensen’s Milkshake Marketing”",
      "kaynakTuruRozeti": "Basın · dernek · platform",
      "kaynakTuru": "Kurumsal haber ve blog yazısı.",
      "sinirlar": "Kaynağı doğrulanamadı. Yalnız mit örneği olarak anıyoruz; bulgu değildir.",
      "ekRakamlar": [],
      "kaynakBaglantilari": [
        "https://www.library.hbs.edu/working-knowledge/clay-christensens-milkshake-marketing"
      ],
      "ayniKaynaktanKartlar": [],
      "kullanilmiyor": "Bu kimlik bir bulgu değil, bir tespittir: atfedilen yazıda yüzde yok. Yalnız mit örneği olarak anılır.",
      "dogrulamadaOkunan": "Atfedilen yazının tam metni",
      "konum": "",
      "surum": 1,
      "surumNotu": "",
      "lisans": "CC BY 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ · yalnız kart metni"
    }
  ]
}
