Bayi sorusu · bayi sayfasındaki 7. soru

Bayinizin fiyatına karışmadan protokolünüzü ölçebilir misiniz?

93

Rekabet Kurulu’nun 2023–2024’te kartel ve yeniden satış fiyatı dosyalarında birlikte verdiği ihlal kararı (ikisinin toplamı)

Kaynak: KANAL-TR-02 Rekabet Kurumu, 2025 · Türkiye · resmî kayıt Türkiye

Kartel ve yeniden satış fiyatı belirleme kararlarının toplamıdır; yalnız bayi fiyatı kararlarının sayısı ayrıştırılamaz.

İmzalattığınız protokol tezgâhta mı uygulanıyor, klasörde mi duruyor? Bunu görmek için bayinin satış fiyatına bakmanız gerekmez: ölçülen temsil, bilgi doğruluğu ve hizmettir.

Bu soruyla talep oluşturun

3 adım · talep göndermek satın alma yükümlülüğü doğurmaz · kapsam, süre ve fiyat işe başlamadan yazılı onayınıza sunulur

Görünmeyen an

Temsili örnek Temsili sahne — gerçek kişi veya işletme değildir

Çarşamba. Bölge toplantısında yeni bayi protokolü imzalanır: karşılama, ürün bilgisi, stok yokken tedarik süresi, teklif şablonu.

Ertesi hafta bir müşteri aynı bayiye gelir ve ürünün bakım koşulunu sorar.

Bayi çalışanı: Protokol mü? O toplantıya patron gitti. Bakımı servise sorarsınız, ben bilmiyorum.

Ürün kartındaki bilgi aktarılmaz, katalog verilmez. Protokol merkezdeki klasörde imzalı durur.

Merkezde ne görünür? Merkez imzalı protokolü görür, tezgâhta uygulanıp uygulanmadığını görmez. Bu boşluğu bayinin fiyatı üzerinden kapatmaya çalışmak ise ayrı ve ciddi bir hukuki risktir.

Neyi ölçeriz?

Protokolünüzün maddelerini ölçüt alarak, fiyat dışında:

  • Karşılama ve müşterinin ihtiyacının sorulması
  • Ürün bilgisinin doğruluğu: teknik özellik, bakım ve servis koşulu, ürün kartıyla uyum
  • Stok yokken tedarik süresinin söylenmesi ve iletişim bilgisinin alınması
  • Kurumsal kimlik, teşhir ve kampanya bilgisinin doğru aktarılması
  • Teklif şablonu, teklif sonrası takip ve markanız hakkında kullanılan ifadeler

Ne kaydedilmez: Çalışanın adı yazılmaz, görevi yazılır. Ses ve görüntü kaydı alınmaz. Yüz, yaka kartı veya plaka gösteren fotoğraf çekilmez. Görüşme biter bitmez gözlem forma yazılır; ziyaretçinin yorumu ayrı bir alana girer.

Senaryoyu ve kontrol listesini kapsam aşamasında sizinle birlikte yazarız. Her bulgu tarihi, örneklemi, yöntemi ve sınırıyla raporlanır.

Markanın bayide temsil edildiği dokuz alanı (mağaza, telefon, e-posta, teklif, stok, personel, kampanya, online, şikâyet akışı) soruları ve kanıtlarıyla gösteren zihin haritası.
Markanın bayide temsil edildiği dokuz alanı (mağaza, telefon, e-posta, teklif, stok, personel, kampanya, online, şikâyet akışı) soruları ve kanıtlarıyla gösteren zihin haritası.
Markanızın temsili dokuz alanda Kaynaklar: OOS-05, KANAL-TR-04, CH-01, KANAL-TR-03, OOS-08, OOS-10, JENNER2006, OOS-13, STOK-TR-02, G10, TR2, G5, KANAL-TR-02
Görselin metin hâli

Merkezde “Markanız bayide nasıl temsil ediliyor?” sorusu, çevresinde dokuz dal: Mağaza ve teşhir: Karşılama, ürün bilgisi ve teşhir protokole uygun mu? Kanıt: Raf kurallarına gerçekten uymak stoksuzluğu yaklaşık %40 azalttı; perakendecilerin çoğunun politikası vardı, birçoğu uygulatılmıyordu. (OOS-05) Telefon: Telefondaki bilgi mağazadakiyle aynı mı? “Ürün yok” derken ne söyleniyor? Kanıt: Otomotiv şikâyetlerinde öne çıkan sorunlardan biri: telefonda başka, yüz yüze başka bilgi. (KANAL-TR-04) E-posta ve web formu: Talebe kaç saatte dönülüyor; hiç dönülüyor mu? Kanıt: %23 test talebine hiç dönülmedi. (CH-01) Otellere ulaşan 699 e-postanın 428’i yanıtsız kaldı. (KANAL-TR-03) Teklif: Teklifte doğru ürün ve doğru marka mı öneriliyor? Kanıt: Online bir market deneyinde stok yokken önerilen ürünün seçilme olasılığı önemli ölçüde arttı. (OOS-08) Stok ve kayıt: Sistemdeki stok raftakiyle aynı mı? Stok yokken hangi marka öneriliyor? Kanıt: %65 stok kaydı fiili stokla uyuşmadı (tek zincir). (OOS-10) Personel ve eğitim: Eğitim sahada uygulanıyor mu? Personel markanızı savunuyor mu? Kanıt: Gözlenen uygulama, kişilerin kendi beyanıyla ilişkisiz çıktı. (JENNER2006) Önceki araştırmalara göre satış personelinin önerisi marka seçimini önemli ölçüde etkiliyor. (OOS-13) Kampanya ve protokol: Kampanya materyali ve mutabakat sahada karşılık buluyor mu? Kanıt: Küçük noktalarda, nokta isterse uygulanan bir dolap kuralını noktaların yarısı olumlu buldu; uygulamayı deneyen %12,5. (STOK-TR-02) Online ve yorumlar: Bayileriniz hakkında ne yazılıyor, nasıl yanıtlanıyor? Kanıt: 1 yıldızlı yorumun etkisi 5 yıldızlıdan büyük çıktı (çoğu örneklemde). (G10) Şikayetvar’a 2025’te 2.868.914 şikâyet ulaştı. (TR2) Şikâyet akışı: Bayiye yapılan şikâyet size ulaşıyor mu? Kanıt: Sorun yaşayanların yalnızca %1–5’i şikâyetini merkeze taşıyor; ön safta bayi çalışanı varsa sorun üreticiye çoğu zaman hiç ulaşmıyor. (G5) Hukuki not: Fiyat ayrı bir konudur: Türkiye’de tedarikçinin bayinin yeniden satış fiyatını sabit ya da asgari olarak belirlemesi rekabet hukukunca yasaktır; tavsiye ve azami fiyat da fiilen buna dönüşmemelidir. Rekabet Kurulu 2023–2024’te kartel ve yeniden satış fiyatı dosyalarında 93 ihlal kararı verdi (KANAL-TR-02). Kanal denetimi fiyat dikte etmek için değil; temsil, bilgi doğruluğu ve protokol uyumu için tasarlanır.

Fiyat neden ölçüt değil?

Kısa kural: sağlayıcının bayinin satış fiyatını sabit ya da asgari olarak belirlemesi yasaktır. Rekabet Kurumu’nun Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuzu bunu “alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi kesinlikle yasaktır” diye yazar (par. 16–17). Dayanağı, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun md. 4’tür: mal ve hizmetlerin alım ya da satım fiyatının tespit edilmesi, rekabeti sınırlayan anlaşma örnekleri arasındadır. Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (No: 2002/2) md. 4/a’ya göre sağlayıcı azami fiyat belirleyebilir ya da fiyat tavsiye edebilir, ama bunlar baskı ya da teşvikle sabit veya asgari fiyata dönüşmemelidir.

Kılavuz, fiyat belirlemeye yönelik yöntemlerin bayi fiyatlarının sağlayıcı tarafından izlenip kontrol edilebildiği durumlarda daha etkili olacağını da yazar (par. 19). Gizli müşteri ölçümü bayi fiyatını izlemenin aracı olmamalıdır. Bu yüzden bayinin hangi fiyatla sattığı ölçütümüz değildir. Kapsamda fiyat bilgisi gerekiyorsa (ör. telefonda ve mağazada söylenen bilginin tutarlı olup olmadığı, yani müşteriye doğru bilgi verilip verilmediği), sınırını kendi hukukçunuzla yazılı olarak netleştirmenizi öneririz.

Genel bilgi, hukuki görüş değil. Bu bölüm kanunun ve Kılavuzun genel kuralını aktarır; sizin sözleşmeniz ve bayi ağınız için hukuki değerlendirmenin yerine geçmez.

Anılan kanun ve kılavuz metinleri (8 Ekim 2026’da okundu):

Bu çalışma neyi yapmaz?

  • Bayinin satış fiyatını belirlemez, fiyat dayatmasına araç olmaz. Ölçüm, bayileri fiyata ya da indirime göre sıralamak için kullanılmaz.
  • Protokolünüzün hukuka uygunluğunu denetlemez. Ölçüt olarak verdiğiniz maddelerin hukuki değerlendirmesi sizin ve hukukçunuzun işidir; biz sahada uygulanıp uygulanmadığını ölçeriz.
  • Bütün ağı tek seferde temsil etmez. Kapsanan bayi, kanal ve saatler sonucun geçerli olduğu alanı belirler.

İşletme sahibinin sorusu

Genel bilgi, hukuki görüş değil. Kanun maddeleri ve kaynakları cevabın tamamında.

Bu soruyu kendi ağınızda ölçün

Talep formu bu soruyla açılır; soruyu kendi durumunuza göre düzenleyebilirsiniz. Hangi kanaldan başlayacağınızı bilmiyorsanız “Henüz bilmiyorum” diye işaretleyin; kapsamı birlikte çıkarırız.

Talep: ilyasaltindag.com/talep (hizmet: gizli müşteri araştırması; soru: “Bayinizin fiyatına karışmadan protokolünüzü ölçebilir misiniz?”)

Bu soruyla talep oluşturun

3 adım · talep göndermek satın alma yükümlülüğü doğurmaz · kapsam, süre ve fiyat işe başlamadan yazılı onayınıza sunulur

Her rapor, teklif ve saha kararı insan gözüyle, insan eliyle kesinleşir.

Kaynaklar

Her rakamın kaynağı, örneklemi, ülkesi, tarihi ve sınırı kanıt bankasında ayrıca yazılıdır. Türkiye verisi ayrı işaretlidir; öteki araştırmalar Türkiye’deki bir bayi ağına uyarlanamaz.

Akademik ve resmî kaynaklar

  • OOS-08 Breugelmans, Campo, Gijsbrechts. Journal of Retailing 82(3):215–228, 2006. Hakemli Etki büyüklüğü özette verilmemiş. Kaynağı açın (OOS-08)
  • OOS-10 DeHoratius, Raman. Management Science 54(4):627–641, 2008. Hakemli Kaynağı açın (OOS-10)
  • OOS-13 Badrinarayanan, Laverie. Journal of Personal Selling & Sales Management 31(2):123–140, 2011. Hakemli Önceki literatürün tespiti; sayısal etki yok. Kaynağı açın (OOS-13)
  • G10 Chevalier, Mayzlin. Journal of Marketing Research 43(3), 2006; NBER w10148. Hakemli Bulgu “çoğu örneklemde” geçerli. Kaynağı açın (G10)
  • JENNER2006 Jenner vd. Journal of Hospital Infection 63(4):418–422, 2006. Hakemli Sağlık sektörü, tek kurum; ticari kanala benzetme olarak. Kaynağı açın (JENNER2006)
  • KANAL-TR-02 Rekabet Kurumu, Etki Analizi Raporu 2023–2024 (Şubat 2025), paragraf 47. Resmî kayıt Türkiye Karar sayısı kartel ve yeniden satış fiyatı dosyalarının toplamıdır; ayrıştırılamaz. Kaynağı açın (KANAL-TR-02)
  • STOK-TR-02 Rekabet Kurulu kararı 26-15/434-162, 22 Nisan 2026, paragraf 63, 70 ve 87. Resmî kayıt Türkiye Düzenleyici yükümlülük, bayi protokolü değil; soruşturma sürüyor, ihlal kararı yok. Kaynağı açın (STOK-TR-02)
  • KANAL-TR-03 Aksaraylı, Özgen. Ege Akademik Bakış 10(2):727–744, 2010. Hakemli Türkiye Veri yaklaşık 2006–2007; otelcilik. Yanıtsız oranı yazarların değil, bizim hesabımızdır (428 / 699). Kaynağı açın (KANAL-TR-03)

Çalışma kâğıdı, iş dergisi ve araştırmacı özetleri

  • CH-01 Oldroyd, McElheran, Elkington. Harvard Business Review 89(3), Mart 2011 (alıntılar SmartCompany aktarımından, 1 Temmuz 2011). İş dergisi; ortak yazarlardan biri satış yazılımı firmasından Ortak yazarlardan biri satış yazılımı firmasından; hız ile sonuç arasındaki bağ korelasyondur. Kaynağı açın (CH-01)
  • G5 John Goodman, “Basic Facts on Customer Complaint Behavior…”, Competitive Advantage (TARP), Haziran 1999. Araştırmacı özeti Örneklem verilmemiş; araştırmayı yapan kuruluşun başkanının özeti. Kaynağı açın (G5)

Sektör, satıcı, danışmanlık, platform ve basın kaynakları

  • OOS-05 Gruen, Corsten. GMA, FMI ve NACDS raporu, 2007, Yönetici Özeti. Sektör raporu Azalma oranı tek bir ek çalışmaya dayanır. Kaynağı açın (OOS-05)
  • TR2 Şikayetvar 2025 verileri (DHA kurumsal haber, 12 Şubat 2026). Platform verisi Türkiye Platformun kendi açıklaması; bağımsız denetimden geçmemiş, temsili değildir. Kaynağı açın (TR2)
  • KANAL-TR-04 Şikayetvar otomotiv verisi, CNN Türk (DHA), 13 Ekim 2021. Platform verisi Türkiye Kendiliğinden yapılan şikâyet; oran göstermez, temsili değildir. Kaynağı açın (KANAL-TR-04)