Bayi sorusu · bayi sayfasındaki 6. soru
Bayinizde sorun yaşayan müşterinin şikâyeti size ulaşıyor mu?
%1–5
Sorun yaşayan müşterilerden, sorununu yönetime ya da merkeze taşıyanlar
Kaynak: G5 Goodman / TARP, 1999 · ABD ağırlıklı · araştırmacı özeti
Taban: sorun yaşayan müşteriler, şikâyetler değil. TARP verilerine dayanan özet; 1970–1990’lar verisi, ABD ağırlıklı, örneklem verilmemiş. Ön saftaki kişi bayi ya da perakendeci çalışanıysa sorunun üreticiye hiç bildirilmemesi kuvvetle muhtemel. Türkiye verisi değildir.
Müşteri sorununu karşısındaki kişiye söyler. O kişi bayinin çalışanıysa, söylenen orada kalabilir. Şikâyet gelmemesi sorun olmadığını göstermez.
3 adım · talep göndermek satın alma yükümlülüğü doğurmaz · kapsam, süre ve fiyat işe başlamadan yazılı onayınıza sunulur
Görünmeyen an
Temsili örnek Temsili sahne — gerçek kişi veya işletme değildir
Perşembe akşamı. Bir müşteri, geçen ay aldığı ürünün arızasını anlatmak için ‹Markanız›ın bayisine gelir.
Bayi çalışanı: Haklısınız, not aldım. Merkeze iletirim, sizi ararlar.
Not, kasanın yanındaki deftere yazılır. Kimse aramaz. Müşteri bir daha şikâyet etmez; bir sonraki alışverişini başka bir markayla yapar.
Merkezde ne görünür? Merkezin şikâyet kaydında bu müşteri yoktur. Rapor “şikâyet yok” der; o defter merkeze hiç gelmez.
Neyi ölçeriz?
Merkezle önceden planlanan bir test şikâyetiyle, gerçek bir müşterinin dili ve kanalıyla:
- Şikâyet dinlendi mi, geçiştirildi mi; müşteriye ne söylendi?
- Bir kayıt alındı mı; müşteriye takip için bir kanal ya da kayıt numarası verildi mi?
- Merkezin iletişim kanalı söylendi mi?
- Söz verilen geri dönüş yapıldı mı?
- Şikâyet merkezin kendi kaydına ulaştı mı? Bunu merkezle birlikte kontrol ederiz.
Ne kaydedilmez: Çalışanın adı yazılmaz, görevi yazılır. Ses ve görüntü kaydı alınmaz. Yüz, yaka kartı veya plaka gösteren fotoğraf çekilmez. Görüşme biter bitmez gözlem forma yazılır; ziyaretçinin yorumu ayrı bir alana girer.
Senaryoyu ve kontrol listesini kapsam aşamasında sizinle birlikte yazarız. Her bulgu tarihi, örneklemi, yöntemi ve sınırıyla raporlanır.
İzleyin, dinleyin
Şikâyet size ulaşıyor mu?
Kısa dikey video: bayiye yapılan şikâyetin merkeze ulaşmaması, susan müşteri ve Türkiye’de resmî uyuşmazlığa dönüşen şikâyetler.Bu içerik yapay zekâ ile üretilmiştir. Sesler yapay zekâ sesidir, gerçek kişiler değildir. Her rakam kaynağıyla karşılaştırılarak kontrol edildi; kaynaklar aşağıda.
Temsili örnek Temsili sahneler içerir; gerçek kişi veya işletme değildir.
Ekrandaki her rakam, kaynak satırı ve sahne, oynatıcının altındaki yazılı metinde betimleniyor.
Yazılı metin, görsel betimleme ve kaynaklar: Şikâyet size ulaşıyor mu?
[Ekranda: “Temsili sahne” rozeti ve “Bayinize yapılan şikâyet size ulaşıyor mu?” Masada bir not kâğıdı: “Müşteri aradı, çok kızgın.” Not bir çekmeceye giriyor, çekmece kapanıyor (tek bir çekmece sesi).]
Seslendirme: Bayinize yapılan şikâyet size ulaşıyor mu?
[Ekranda: Buzdağı grafiği. Üstte “Sorun yaşayan 100 müşteri · 1 kare = %1”. Su üstünde beş kare: “%1–5 merkeze ulaşıyor”; su altında kareler: “%45 ön safta kalıyor”, “%50 hiç şikâyet etmiyor”. Kaynak satırı: TARP buzdağı grafiği, 1988 · ABD ağırlıklı · kurum başkanının özeti (J. Goodman, 1999).]
Seslendirme: ABD ağırlıklı, 1988 tarihli bir araştırma grafiğine göre şikâyetlerin yalnızca yüzde 1 ila 5’i yönetime ya da merkeze ulaşıyor. Ön saftaki kişi bayinin çalışanıysa, sorunun üreticiye hiç ulaşmaması kuvvetle muhtemel.
[Ekranda: “Temsili sahne” rozeti. Telefonda logosuz bir değerlendirme formu; beş yıldızdan yalnız biri işaretleniyor. Kaynak satırı: Qualtrics XM Institute, 2024 · satıcı raporu · online panel · 26 ülke/bölge, Türkiye yok.]
Seslendirme: 26 ülkede yapılan bir ankette, kötü deneyimden sonra şirkete doğrudan söyleyenler
[Ekranda: “Kötü deneyimden sonra”: çubuklar %34 şirkete söylüyor · %26 yorum sitesine yazıyor · %21 kimseye söylemiyor. Aynı kaynak satırı.]
Seslendirme: yalnızca yüzde 34. Yüzde 21’i kimseye söylemiyor. Türkiye bu ankette yok.
[Ekranda: “Türkiye” etiketi ve “2025’te Tüketici Hakem Heyetlerine 907.515 başvuru”; halka grafikte “%53,35 perakende”; altında “Yalnızca resmî uyuşmazlıklar”. Kaynak satırı: T.C. Ticaret Bakanlığı, Ocak 2026 · Türkiye · resmî idari kayıt.]
Seslendirme: Türkiye’de 2025’te Tüketici Hakem Heyetlerine 907.515 başvuru yapıldı. Yarısından fazlası perakende. Ve bunlar yalnızca resmî uyuşmazlığa dönüşen şikâyetler.
[Ekranda: “Temsili sahne” rozeti ve “Şikâyet gelmiyor demek, sorun yok demek değil.” Arkada bulanık bir masa.]
Seslendirme: Şikâyet gelmiyor demek, sorun yok demek değil. Çoğu zaman şikâyetin size ulaşmadığını gösterir.
[Ekranda, kapanış kartı: “Şikâyet kayıtlarınızı sahada sınayın” · ilyasaltindag.com › Rehberler · İlyas Altındağ · Bir TORGATO girişimi · “Seslendirme yapay zekâ sesidir · Bu video yapay zekâ araçlarıyla üretilmiştir”.]
Seslendirme: Şikâyet kayıtlarınızı sahada nasıl sınayacağınızı rehberde anlattık.
Kaynaklar
- “Sorun yaşayan 100 müşteri · 1 kare = %1”: %1–5 merkeze ulaşıyor · %45 ön safta kalıyor · %50 hiç şikâyet etmiyor. Kaynak: TARP buzdağı grafiği, 1988 · ABD ağırlıklı · kurum başkanının özeti (J. Goodman, Competitive Advantage, 1999). Kanıt kimliği
- Kanıt G5 · araştırma kuruluşunun (TARP) kendi verisinin özeti
- “Kötü deneyimden sonra: %34 şirkete söylüyor · %26 yorum sitesine yazıyor · %21 kimseye söylemiyor.” Kaynak: Qualtrics XM Institute, 2024 · satıcı raporu, çevrimiçi panel · 26 ülke/bölge, 28.400 tüketici · Türkiye yok. Kanıt kimliği
- Kanıt G4 · satıcı firmanın araştırma enstitüsü raporu (Qualtrics); çevrimiçi panel, Türkiye yok
- Türkiye verisi “2025’te Tüketici Hakem Heyetlerine 907.515 başvuru · %53,35 perakende · yalnızca resmî uyuşmazlıklar.” Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Ocak 2026 · Türkiye · resmî idari kayıt. Kanıt kimliği
- Kanıt TR1 · resmî idari kayıt (T.C. Ticaret Bakanlığı)
Editör notu
Videoda geçen şu ifade kaynağın söylediğinden farklı ya da daha güçlü. Doğrusu altında. Not tarihi: .
-
Videoda (00:08 · seslendirme ve altyazı): “şikâyetlerin yalnızca yüzde 1 ila 5’i yönetime ya da merkeze ulaşıyor”
Doğrusu: Kaynağa göre “sorun yaşayan müşterilerin yüzde 1 ila 5’i”. Ekrandaki grafik bu tabanı gösteriyor. (Goodman/TARP, 1999; grafik 1988; ağırlıklı ABD.)
Kanıt kimliği- Kanıt G5 · araştırma kuruluşunun (TARP) kendi verisinin özeti
Videoyu indirin: Şikâyet size ulaşıyor mu? (MP4, 57 sn, 3,1 MB) Altyazı dosyası (VTT): Şikâyet size ulaşıyor mu?
Videonun andığı rehber: Müşteri şikâyeti ile saha deneyimi nasıl karşılaştırılır?
Şikâyet gelmiyorsa her şey yolunda mı?
Kısa sohbet: merkeze ulaşmayan şikâyet, buzdağının tepesi ve bayinize sormanız gereken tek soru. Moderatör ve saha uzmanı rollerinde iki yapay zekâ sesi.Bu içerik yapay zekâ ile üretilmiştir. Sesler yapay zekâ sesidir, gerçek kişiler değildir. Her rakam kaynağıyla karşılaştırılarak kontrol edildi; kaynaklar aşağıda.
Yazılı metin ve kaynaklar: Şikâyet gelmiyorsa her şey yolunda mı?
Moderatör: Bu bölümdeki sesler yapay zekâ ile üretildi; rakamların kaynakları sayfada.
Moderatör: Size bir soru: Geçen ay merkeze kaç şikâyet geldi?
Saha uzmanı: Çoğu işletme “çok az” der. Ve bunu iyi haber sanar.
Moderatör: İyi haber değil mi?
Saha uzmanı: Bakın. Çok kötü bir deneyimden sonra tüketicilerin yalnızca yüzde 34’ü şirkete doğrudan yazıyor. Yüzde 45’i ailesine, arkadaşına anlatıyor. Yüzde 21’i kimseye bir şey söylemiyor. Bu, 26 ülke ve bölgede yapılmış bir araştırma. Türkiye içinde değil, ama tablo size tanıdık gelecektir.
Moderatör: Bizde zaten herkes Şikayetvar’a yazıyor.
Saha uzmanı: Şikayetvar’ın açıkladığı veriye göre 2025’te platforma 2 milyon 868 binden fazla şikâyet ulaştı. Müşteri şikâyetini size değil, herkese yapıyor.
Moderatör: Peki bayi kanalında durum ne?
Saha uzmanı: Daha da sessiz. Yetmişli yıllardan beri müşteri şikâyeti üzerine araştırma yapan TARP’ın verilerine göre, sorunu ön saftaki kişiye, yani bayi ya da perakende çalışanına anlatan müşterinin şikâyeti büyük olasılıkla üreticiye hiç ulaşmıyor. Şikâyetini merkeze kadar taşıyan müşteri yüzde 1 ile 5 arasında.
Moderatör: Yani benim masama gelen şikâyet, buzdağının tepesi.
Saha uzmanı: Tepesinin ucu. Üstelik eski bir ABD çalışmasına göre kötü deneyim, iyi deneyimin iki katı kişiye anlatılıyor.
Moderatör: Ama bunlar ABD’nin, yıllar önceki verisi.
Saha uzmanı: Öyle. O yüzden size bir oran söylemiyoruz, bir soru soruyoruz: Sizin bayinizde bu oran ne? Bilmiyorsanız, sessizlik bir bilgi değil, bir boşluktur.
Moderatör: Tek bir öneri.
Saha uzmanı: Bu ay bayilerinize şunu sorun: “Son üç ayda size gelen şikâyetlerden kaçını bize ilettiniz?” Cevap sıfırsa, sorun yok demek değildir. Sessizliği ölçme zamanı gelmiş demektir.
Kaynaklar
- Qualtrics XM Institute · 2024 · 26 ülke ve bölge, 28.400 kişi · Türkiye yok · satıcı raporu: kötü deneyimden sonra %34 şirkete doğrudan söylüyor, %45 ailesine ya da arkadaşına anlatıyor, %21 kimseye söylemiyor. Kanıt kimliği
- Kanıt G4 · satıcı firmanın araştırma enstitüsü raporu (Qualtrics); çevrimiçi panel, Türkiye yok
- Türkiye verisi Şikayetvar açıklaması · DHA, 12 Şubat 2026 · bağımsız denetimden geçmemiş: 2025’te Şikayetvar’a 2.868.914 şikâyet. Kanıt kimliği
- Kanıt TR2 · şikâyet platformunun kendi açıklaması; bağımsız denetimden geçmemiş
- John Goodman / TARP · 1999; grafik 1988 · ABD ağırlıklı: şikâyetini merkeze taşıyan müşteri %1–5 (taban: sorun yaşayan müşteriler, şikâyetler değil). Kanıt kimliği
- Kanıt G5 · araştırma kuruluşunun (TARP) kendi verisinin özeti
- TARP, 1981 çalışması · ABD: kötü deneyimi medyan 10, iyi deneyimi medyan 5 kişi duydu. Kanıt kimliği
- Kanıt G6 · araştırma kuruluşunun (TARP) kendi verisinin özeti; ABD
Editör notu
Seste geçen şu ifadeler kaynağın söylediğinden farklı ya da daha güçlü. Doğrusu her maddenin altında. Not tarihi: .
-
Seste (00:09): “Çoğu işletme “çok az” der. Ve bunu iyi haber sanar.”
Doğrusu: Bu bir gözlem ya da araştırma bulgusu değildir: işletmelerin bu soruya ne cevap verdiğini ölçen bir veri kanıt bankamızda yok. Sohbetin girişindeki bir varsayımdır.
-
Seste (00:29): “Türkiye içinde değil, ama tablo size tanıdık gelecektir.”
Doğrusu: Araştırmada Türkiye yok; tablonun Türkiye’de benzer olduğu ölçülmedi. (Qualtrics XM Institute, 2024; 26 ülke ve bölge; satıcı raporu.)
Kanıt kimliği- Kanıt G4 · satıcı firmanın araştırma enstitüsü raporu (Qualtrics); çevrimiçi panel, Türkiye yok
-
Seste (00:44): “Müşteri şikâyetini size değil, herkese yapıyor.”
Doğrusu: Şikayetvar’ın toplamı, platformu kendisi seçip yazan kullanıcıların şikâyetlerini sayar; müşterilerin şikâyetlerini nereye ve hangi oranda yaptığını göstermez. (Şikayetvar açıklaması, DHA, 12 Şubat 2026; bağımsız denetimden geçmemiş.)
Kanıt kimliği- Kanıt TR2 · şikâyet platformunun kendi açıklaması; bağımsız denetimden geçmemiş
Ses dosyasını indirin: Şikâyet gelmiyorsa her şey yolunda mı? (M4A, 1 dk 45 sn, 1,3 MB)
Bu çalışma neyi yapmaz?
- Şikâyetlerin gerçek oranını vermez. Test şikâyeti kanalın nasıl çalıştığını gösterir; ağınızdaki şikâyetlerin sayısını ya da oranını göstermez.
- Bayi çalışanını hedef almaz. Kopukluk bir kişide değil, şikâyetin merkeze taşınma yolunda da olabilir; rapor kişiyi değil süreci değerlendirir.
- Gerçek müşteri şikâyetlerini incelemez. Gerçek şikâyet kayıtlarını incelemek ayrı bir çalışmadır; bu test yalnız planlanan senaryonun yolunu izler.
İşletme sahibinin sorusu
-
“Bayi bunu duyarsa ilişki bozulur mu?”
Programı saklamayın; yalnız ziyaretin gününü ve saatini saklayın. Bayi neye bakılacağını önceden bilir, sonucu önce kendisi görür ve iyi uygulama da görünür olur.
Bu soruyu kendi ağınızda ölçün
Talep formu bu soruyla açılır; soruyu kendi durumunuza göre düzenleyebilirsiniz. Hangi kanaldan başlayacağınızı bilmiyorsanız “Henüz bilmiyorum” diye işaretleyin; kapsamı birlikte çıkarırız.
Talep: ilyasaltindag.com/talep (hizmet: gizli müşteri araştırması; soru: “Bayinizde sorun yaşayan müşterinin şikâyeti size ulaşıyor mu?”)
Bu soruyla talep oluşturunKaynaklar
Her rakamın kaynağı, örneklemi, ülkesi, tarihi ve sınırı kanıt bankasında ayrıca yazılıdır. Türkiye verisi ayrı işaretlidir; öteki araştırmalar Türkiye’deki bir bayi ağına uyarlanamaz.
Çalışma kâğıdı, iş dergisi ve araştırmacı özetleri
- G5 John Goodman, “Basic Facts on Customer Complaint Behavior…”, Competitive Advantage (TARP), Haziran 1999. Araştırmacı özeti Örneklem verilmemiş; araştırmayı yapan kuruluşun başkanının özeti. Kaynağı açın (G5)