Kanıt bankası

Bayi, stok, müşteri deneyimi ve karar konularında kullandığımız her rakam, kaynağı ve sınırıyla

Bayi, distribütör ve franchise kanalı, stoksuzluk, müşteri deneyimi ve karar kalitesi üzerine sitede andığımız kanıtların tamamı burada. Her kartta rakamın hangi ülkede, hangi dönemde, kaç kişiyle ve kim tarafından ölçüldüğü ile neyi kanıtlamadığı yazılı. Sayfalarımızdaki rakamlar buradaki kimliğe bağlanır.

4 konu · 65 kanıt kimliği · 57 kart · Türkiye verisi taşıyan 13 kart · Son doğrulama: · Sürüm 1.4 (değişiklikler) · Lisans: CC BY 4.0

Bu sayfa nasıl okunur?

  • Her rakam yalnız kendi ülkesi, dönemi ve örneklemi için geçerlidir. Küresel ya da ABD rakamı Türkiye rakamı değildir. Küresel anketlerin hiçbirinde Türkiye kırılımı yok; çoğunda Türkiye örneklemde değil, bazılarında ülke belirtilmemiş.
  • Türkiye verisi ayrı işaretlidir. Kartın üstünde Türkiye verisi etiketi görürsünüz. Türkiye’de bayi temsilini doğrudan ölçen kamuya açık bir çalışma bulamadık; bu boşluğu da yazıyoruz.
  • Sınırlar satırı kartın parçasıdır. Bir rakamı anarken en az bir sınırını da anmak gerekir.
  • Aynı bulgu birden çok kimlikle geçiyorsa tek kartta, bütün kimlikleriyle durur. Eski kimlikle gelen bağlantı da doğru karta iner.
  • Doğrulama: kartlardaki her bulgu 8 Ekim 2026’daki doğrulama turunda kaynağında yeniden okunarak karşılaştırıldı. Kaynağın kendisine ulaşılamayan yerler (ücretli metin, ikincil kopya) kartın sınırlar satırında yazar.
Kaynak türü rozetleri
Hakemli yayın
Hakem denetiminden geçmiş akademik dergi makalesi.
Resmî kayıt
Bakanlık, düzenleyici kurum ya da resmî istatistik kurumunun yayını.
Çalışma kâğıdı
Akademik çalışma; hakemli dergi sürümü değil ya da derginin hakem bilgisi kaynakta yazmıyor.
Satıcı · danışmanlık
Ölçüm, yazılım ya da danışmanlık satan bir firmanın kendi araştırması. Çıkar olasılığı akılda tutulur.
Basın · dernek · platform
Dergi, ticari basın, sektör derneği ya da şikâyet platformunun açıklaması; yöntem çoğu zaman sınırlı.

Rozetin rengi yardımcıdır; türü her zaman yazıyla da belirtiriz.

Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim

Talebe dönüş, aracının teşvike göre yönlendirmesi, franchise birimlerinde kalite farkı ve zamanı tahmin edilemeyen denetimin etkisi. Gizli müşterinin satışı tahmin etmediğini gösteren karşı kanıt (CH-10) da burada. Kanıtların çoğu bayi kanalından değil restoran, sağlık ve finans sektörlerinden gelir; bayi ağına benzetme olarak taşınır. Türkiye’de bayi temsilini doğrudan ölçen kamuya açık bir çalışma bulamadık; Türkiye maddeleri ölçek, hukuk ve yöntem bağlamı verir.

Kanıt kimliği CH-01

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

Test talebi gönderilen 2.241 şirketin %23’ü hiç dönmedi

ABD’de 2.241 şirkete web formundan test talebi gönderilen bir denetimde şirketlerin %37’si bir saat içinde, %16’sı 1–24 saat arasında döndü; %24’ü 24 saatten geç döndü, %23’ü hiç dönmedi. Ayrı bir veri setinde, talebi aldıktan sonraki ilk bir saat içinde arayan firmaların talebi nitelikli görüşmeye çevirme olasılığı, bir saat sonra arayanlara göre yaklaşık 7 kat, 24 saat ve sonrasında arayanlara göre 60 kattan fazla çıktı.

Rakam
%23 hiç yanıt vermedi; %24 24 saatten geç; %16 1–24 saat arası; %37 bir saat içinde. İlk 30 günlük süre içinde yanıt verenlerde ortalama 42 saat. İlk bir saatte arayanlarda nitelikli görüşme olasılığı yaklaşık 7 kat; 24 saati geçenlere göre 60 kattan fazla.
Ülke
ABD
Veri türü
Saha denetimi (test talebi) ve şirket verisi analizi
Saha / veri
Belirtilmemiş; veri 2011 ve öncesi
Yayın
Mart 2011 (Harvard Business Review)
Sınırlar
HBR sayfası ücretli; alıntılar, makaleyi birebir aktaran başka bir yayından doğrulandı. Üçüncü yazar satış yazılımı firması InsideSales’ten ve 1,25 milyon taleplik veri setinin kaynağı açıklanmamış; çıkar çatışması olasılığı var. ABD; veri 2011 ve öncesinden. Hız ile sonuç arasındaki ilişki korelasyondur; satışa etkisi doğrudan ölçülmemiş. Türkiye’ye taşınamaz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Denetim: ABD’den 2.241 şirket. Hız-sonuç analizi: ABD’de 29 B2C ve 13 B2B şirketin aldığı 1,25 milyon talep. “Nitelikli talep”, yazarların tanımıyla kilit bir karar vericiyle anlamlı bir görüşme yapılması.
Yayımlayan
Harvard Business Review (Oldroyd, McElheran, Elkington). Erişilebilen metin: SmartCompany (Avustralya), yazar Sue Barrett
Tarih ayrıntısı
Harvard Business Review, Cilt 89, Sayı 3 (Mart 2011), s. 28. Alıntının açıldığı SmartCompany haberi: 1 Temmuz 2011
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Saha denetimi ve şirket verisi analizi; HBR makalesi, ikincil kaynaktan birebir alıntıyla doğrulandı.
Doğrulamada okunan
İkincil kopya: makaleyi birebir aktaran haber; künye üniversite arşivinden (8 Ekim 2026)
Konum
HBR 89(3), s. 28
Ek rakam
İlk 30 günlük süre içinde yanıt veren şirketlerde ortalama yanıt süresi 42 saat (bu ortalama yalnız o süre içinde yanıt verenler için geçerli).
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Test talebi gönderilen 2.241 şirketin %23’ü hiç dönmedi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-01, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: smartcompany.com.au (dış site, CH-01)

Kanıt kimliği CH-02

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

4.023 otomobil bayisinde web talebinin %19’u kişisel yanıt almadı (satıcı raporu)

ABD’de 4.023 otomobil bayisine web sitesi üzerinden gizli müşteri talebi gönderildi. Sektör genelinde taleplerin %19’u kişisel bir yanıt almadı; en iyi markanın bayilerinde bu oran %8. Sektör ortalama puanı 100 üzerinden 65 (35 marka). Ölçümü yapan firma, puanını 40’ın altından 80’in üzerine çıkaran bayilerin aynı sayıda talepten ortalama %50 daha fazla araç sattığını öne sürüyor.

Rakam
Sektör genelinde taleplerin %19’u kişisel yanıt almadı (en iyi markanın bayilerinde %8). Sektör ortalaması 100 üzerinden 65 (35 marka). Ölçümü yapan firmanın “puanı 40’ın altından 80’in üzerine çıkan bayi %50 daha fazla satar” sözü satıcı iddiasıdır, yöntemi açıklanmamıştır.
Ülke
ABD
Veri türü
Gizli müşteri ölçümü (ölçümü satan firmanın kendi çalışması)
Saha / veri
2025 çalışması
Yayın
Haber 3 Mart 2025
Sınırlar
%50’lik satış artışı, ölçümü yapan firmanın başkan yardımcısının sözü; hesaplama yöntemi açıklanmamış, yalnız satıcı iddiası olarak okunmalı. Tek sektör (otomotiv), ABD.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
4.023 bayi, 35 marka. Talepler stoktaki bir araç hakkında belirli bir soru, müşteri adı, e-posta ve yerel telefon içeriyor; sonraki 24 saatteki e-posta, telefon, SMS ve sohbet yanıtları 20’den fazla ağırlıklı ölçütle değerlendirilmiş.
Yayımlayan
Pied Piper Management Co. (Pied Piper PSI Internet Lead Effectiveness çalışması); haber: Auto Remarketing
Tarih ayrıntısı
2025 çalışması (haber tarihi 3 Mart 2025)
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Satıcı raporu: gizli müşteri hizmeti satan firmanın kendi ölçümü. Hakem denetiminden geçmedi.
Doğrulamada okunan
Basın haberi (8 Ekim 2026)
Eski dalga
Eylül 2016 – Mart 2017 arasında 18.277 bayi; sekiz müşteriden birine ilk 24 saatlik süre boyunca hiçbir yanıt (otomatik yanıt dahil) verilmedi, onda üçüne kişisel yanıt verilmedi.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“4.023 otomobil bayisinde web talebinin %19’u kişisel yanıt almadı (satıcı raporu)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-02, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: autoremarketing.com (dış site, CH-02)

Kanıt kimliği CH-03

Kaynak türü: Hakemli yayın

Resmî kanal ortaklarının bir kısmı bile kendi fiyat ve ilan kurallarınıza uymuyor (ABD)

Bir üreticinin çevrimiçi satış kanalında yetkisiz satıcıların %53’ü, yetkili satıcıların %15’i minimum ilan fiyatı (MAP) politikasını ihlal etti.

Rakam
Yetkisiz satıcılarda %53, yetkili satıcılarda %15 MAP ihlali (Kellogg özet yazısının ifadesiyle)
Ülke
ABD (çevrimiçi perakende)
Veri türü
Çevrimiçi ilan fiyatı gözlemi (günlük otomatik veri), hakemli analiz
Saha / veri
25 Ocak 2010 – 24 Ocak 2011
Yayın
Özet yazı 2 Kasım 2015; makale Marketing Science, 2016
Sınırlar
Tek üretici, ABD, yalnız çevrimiçi ilan fiyatı. %53 / %15’in satıcı payı mı gözlem payı mı olduğu özette net değil. Türkiye’de tedarikçinin bayinin yeniden satış fiyatını sabit ya da asgari olarak belirlemesi rekabet hukukunca yasaktır; tavsiye ve azami fiyat da fiilen buna dönüşmemelidir (bkz. KANAL-TR-02). Bu yüzden minimum ilan fiyatı uygulamasını Türkiye için önermiyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Büyük bir üreticinin 900’ü aşkın yetkili ve yetkisiz satıcı üzerinden sattığı 226 ürün; 960 çevrimiçi perakendeci, 1.246.895 günlük gözlem.
Yayımlayan
Israeli, Anderson, Coughlan (Northwestern Kellogg); Marketing Science (INFORMS)
Tarih ayrıntısı
Veri 25 Ocak 2010 – 24 Ocak 2011; Kellogg Insight haberi 2 Kasım 2015; makale Marketing Science 35(4):539-564, Temmuz 2016
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale (üniversitenin özet yazısı üzerinden).
Doğrulamada okunan
Üniversitenin özet yazısı ve künye (8 Ekim 2026)
Ek bilgi
Aynı çalışmanın 2011 çalışma kâğıdına göre gözlem bazında ortalama ihlal oranı %31,2, ortalama ihlal derinliği %14,5; satıcıların %39’u hiçbir üründe ihlal yapmazken %19’u tüm ürünlerinde yapıyor.
Sürüm
2 · Türkiye hukuk notu kesinleştirildi: yasak olan, yeniden satış fiyatının sabit ya da asgari belirlenmesi.
Nasıl alıntılanır
“Resmî kanal ortaklarının bir kısmı bile kendi fiyat ve ilan kurallarınıza uymuyor (ABD)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-03, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: insight.kellogg.northwestern.edu (dış site, CH-03)

Kanıt kimliği CH-04 Aynı bulgu: G11 (Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı), OOS-14 (Stok yokken ne oluyor?)

Kaynak türü: Hakemli yayın

Yazarlara göre franchise birimler zincirin itibarından bedavaya yararlanıyor; denetim sonucu görünür olunca fark kapandı

Los Angeles’ta aynı zincirin franchise ile işletilen restoranları, şirketin kendi işlettiği şubelerden daha düşük hijyen puanı alıyordu. Yazarlar bunu, franchise alan işletmenin zincirin itibarından bedavaya yararlanması (free-riding) olarak yorumluyor ve bunun bu konudaki ilk ampirik kanıt olduğunu belirtiyor. Ocak 1998’de hijyen not kartlarının restoran camına asılması zorunlu olunca, yani denetim sonucu müşteriye görünür olunca, fark ihmal edilebilir düzeye indi.

Rakam
Karne öncesi şirket şubeleri franchise şubelerden yaklaşık 1 puan yüksek (100’lük hijyen puanı). En büyük 10 zincire ayrı kukla değişken eklenerek zincir içi karşılaştırmada franchise katsayısı -0,71 (s.h. 0,29; p=0,015)
Ülke
ABD, Los Angeles County
Veri türü
Resmî denetim kayıtları (gözlemsel, doğal deney)
Saha / veri
Temmuz 1995 – Aralık 1998
Yayın
Şubat 2009 (AEJ: Microeconomics)
Sınırlar
1990’lar verisi, tek il, tek sektör. Ölçülen kalite hijyen; marka temsili ya da satış davranışı değil. Ortalama fark küçük ama istatistiksel olarak anlamlı; zincirler arasında fark büyük. “Free-riding” yazarların yorumu. Makalede zincir adları geçiyor; burada kullanmıyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Los Angeles County sağlık denetim verisi: 24.304 restoran, 127.111 denetim; 2.632 zincir restoran (verinin yaklaşık %11’i), bunların yaklaşık %63’ü şirket şubesi.
Yayımlayan
Ginger Zhe Jin (Maryland Üni.) ve Phillip Leslie; AEJ: Microeconomics
Tarih ayrıntısı
Veri Temmuz 1995 – Aralık 1998; yayın American Economic Journal: Microeconomics 1(1):237-267, Şubat 2009
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale, resmî denetim verisi.
Doğrulamada okunan
Tam metin (yazarın son sürüm PDF’i) (8 Ekim 2026)
Destekleyen kanıt
Michael (2000, Journal of Economic Behavior & Organization 43(3):295–318), Consumer Reports okurlarının puanladığı 35 restoran zincirinde franchise’a daha çok dayanmanın daha düşük kaliteyle ilişkili olduğunu buldu (etki büyüklüğü bültende yok).
Sürüm
2 · Başlık: “bedavaya yararlanma” yazarların yorumu olarak yazıldı.
Nasıl alıntılanır
“Yazarlara göre franchise birimler zincirin itibarından bedavaya yararlanıyor; denetim sonucu görünür olunca fark kapandı”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-04, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: econ.umd.edu (dış site, CH-04)

Kanıt kimliği CH-05 Aynı bulgu: OOS-11 (Stok yokken ne oluyor?)

Kaynak türü: Çalışma kâğıdı

Gizli müşteri ziyaretlerinin %50’sinde danışman pahalı ürünü, %7,5’inde ucuz ürünü önerdi

ABD’de eğitimli gizli müşterilerle yapılan 284 finansal danışman ziyaretinde, danışmanlar ziyaretlerin %50’sinde (142 ziyaret) danışmana daha çok kazandıran, yüksek ücretli, aktif yönetilen fonları önerdi. Düşük maliyetli endeks fonu önerisi ziyaretlerin yalnızca %7,5’inde (21 ziyaret) yapıldı. Danışmanlar müşterinin yanlış inançlarını, kendi çıkarlarına uygun olduğunda düzeltmek yerine pekiştirdi.

Rakam
Ziyaretlerin %50’sinde (142) aktif fon önerisi, %7,5’inde (21) endeks fonu önerisi
Ülke
ABD, Boston ve Cambridge bölgesi
Veri türü
Gizli müşteri saha deneyi
Saha / veri
Nisan–Ağustos 2008
Yayın
Mart 2012 (NBER çalışma kâğıdı)
Sınırlar
Bayi değil, finansal danışmanlık; ABD; 2008. Rakip marka önermeyi doğrudan ölçmüyor; aracının teşvike göre yönlendirme yaptığına dair genel kanıt.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
284 gizli müşteri ziyareti, 4 senaryo.
Yayımlayan
Mullainathan, Noeth, Schoar; National Bureau of Economic Research (NBER)
Tarih ayrıntısı
Saha Nisan–Ağustos 2008; NBER çalışma kâğıdı w17929, Mart 2012
Kaynak türü
Çalışma kâğıdı. Akademik saha deneyi (çalışma kâğıdı; hakemli dergi sürümü değil).
Doğrulamada okunan
Tam metin (NBER PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
NBER kâğıdı s. 3 ve s. 11
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Gizli müşteri ziyaretlerinin %50’sinde danışman pahalı ürünü, %7,5’inde ucuz ürünü önerdi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-05, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: nber.org (dış site, CH-05)

Kanıt kimliği CH-07

Kaynak türü: Hakemli yayın

Zamanı tahmin edilemeyen denetim, tahmin edilebilen denetime göre %16,3 daha fazla ağır kritik ihlal buldu

Zamanı önceden tahmin edilemeyen gerçek sürpriz denetimler, işletmelerin denetimi bekleyebildiği günlere göre %7,75 daha fazla ihlal, %9,1 daha fazla puan kesintisi ve %16,3 daha fazla ağır kritik ihlal ortaya çıkardı. Önceden tahmin edilebilen denetim uyumu olduğundan iyi gösteriyor.

Rakam
+%7,75 ihlal; +%9,1 puan kesintisi; +%16,3 ağır kritik ihlal
Ülke
ABD, Los Angeles County
Veri türü
Resmî denetim kayıtları (doğal deney)
Saha / veri
1 Ekim 2015 – 31 Mart 2018
Yayın
2019 (Economics Letters); ön baskı 2 Ağustos 2018
Sınırlar
Gıda güvenliği denetimi; bayi veya franchise değil. Tek il. Karşılaştırma haberli ve habersiz denetim arasında değil: ikisi de habersizdi, biri tahmin edilebiliyordu. “Sürpriz”, tesisteki tek denetim günü olarak tanımlanmış (doğal deney); tahmin edilebilen grup, aynı adreste birden çok işletmesi olan ve aynı gün denetim bekleyebilen tesisler.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
9.545 denetim; tahmin örnekleminde 1.402 çok işletmeli tesis (otel, market, yemek alanı gibi aynı adreste birden çok işletme).
Yayımlayan
Matthew Makofske; Economics Letters (Elsevier); ön baskı MPRA
Tarih ayrıntısı
Veri 1 Ekim 2015 – 31 Mart 2018; Economics Letters 177:30-34, 2019 (MPRA ön baskısı 2 Ağustos 2018)
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale, resmî denetim verisi.
Doğrulamada okunan
Özet ve ön baskı PDF’i; dergi künyesi RePEc kaydından (8 Ekim 2026)
Sürüm
2 · Başlık ve sınır: karşılaştırma haberli ile habersiz değil, tahmin edilebilen ile edilemeyen habersiz denetim arasında.
Nasıl alıntılanır
“Zamanı tahmin edilemeyen denetim, tahmin edilebilen denetime göre %16,3 daha fazla ağır kritik ihlal buldu”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-07, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: mpra.ub.uni-muenchen.de (dış site, CH-07)

Kanıt kimliği CH-08

Kaynak türü: Hakemli yayın

Yalnızca “ölçülecek” duyurusu davranışı değiştirdi (randomize deney)

Çin’de randomize bir saha deneyinde kliniklere “anonim bir hasta gelip değerlendirme yapacak” diye haber verildi. Yalnız bu duyuru, kontrol grubuna göre herhangi bir ilaç yazma olasılığını (odds) %19,2 düşürdü (p < 0,01).

Rakam
Herhangi bir ilaç yazma olasılığında (odds) %19,2 düşüş (ortalama müdahale etkisi; katsayı -0,214, p<0,01)
Ülke
Çin, Jinan (Shandong eyaleti)
Veri türü
Randomize saha deneyi
Saha / veri
Kasım–Aralık 2015
Yayın
24 Eylül 2020
Sınırlar
Sağlık sektörü, Çin, küçük örneklem. Antibiyotik reçetesinde anlamlı etki yok; etki ağırlıkla diğer ilaçlardan geliyor. Ticari bayi ağına doğrudan taşınamaz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
96 birinci basamak kliniği randomize edildi (48 müdahale, 48 kontrol); ikinci turda 94 klinik analizde. Denetimleri 12 sahte hasta yaptı; iki tur; belirtiler hafif soğuk algınlığı.
Yayımlayan
Cheo vd.; Health Economics Review (PMC açık erişim)
Tarih ayrıntısı
Saha Kasım–Aralık 2015; yayın Health Economics Review 10:33, 24 Eylül 2020
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli randomize saha deneyi.
Doğrulamada okunan
Tam metin (açık erişim) (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Yalnızca “ölçülecek” duyurusu davranışı değiştirdi (randomize deney)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-08, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: pmc.ncbi.nlm.nih.gov (dış site, CH-08)

Kanıt kimliği CH-09

Kaynak türü: Hakemli yayın

Ölçmeyi bırakınca performans geri düştü

Bir restoran zincirinde gizli müşteri geri bildirimine dayalı yönetici koçluğu çalışan ve işletme performansını artırdı. Program azaltılıp durdurulunca performans geriledi. Sonuç iki restoranda daha tekrarlandı.

Rakam
Sayısal etki büyüklüğü özette verilmemiş; yön: müdahaleyle artış, kesilince düşüş
Ülke
Özette belirtilmemiş
Veri türü
Yarı deneysel saha çalışması
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Mart 2012
Sınırlar
Çok küçük örneklem (3 restoran); tek sektör; ülke kaynakta yazmıyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
1 restoran + 2 tekrar restoranı (kesintili zaman serisi).
Yayımlayan
Gary P. Latham, Robert C. Ford, Danny Tzabbar; Human Resource Management (Wiley)
Tarih ayrıntısı
Human Resource Management 51(2):213-229, Mart 2012
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli yarı deneysel saha çalışması.
Doğrulamada okunan
Kurum sayfası ve özet; sayısal etki yalnız kapalı tam metinde (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Ölçmeyi bırakınca performans geri düştü”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-09, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: cris.haifa.ac.il (dış site, CH-09)

Kanıt kimliği CH-10

Kaynak türü: Hakemli yayın

Karşı kanıt: gizli müşteri puanı satışı tahmin etmiyor

Üç hizmet perakende zincirinin büyük ölçekli verisinde gizli müşteri değerlendirmeleri gerçek müşteri memnuniyeti ve satış performansıyla kayda değer bir ilişki göstermedi; gerçek müşteri memnuniyeti ise satışla ilişkili çıktı. Gizli müşteri puanı satış tahmini için kullanılırsa yanlış sinyal verir.

Rakam
Gizli müşteri puanı ile satış ve müşteri memnuniyeti arasında “kayda değer korelasyon yok”
Ülke
Özette belirtilmemiş
Veri türü
Şirket verisi analizi (gizli müşteri puanı, memnuniyet, satış)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
2019 (Journal of Retailing)
Sınırlar
Danışmanlık gerektiren perakende satışa özgü. Tam metin erişime kapalı; ayrıntı ve ülke özette yazmıyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Üç hizmet perakende zincirinin büyük ölçekli verisi (ayrıntı özette yok)
Yayımlayan
Gerald Blessing, Martin Natter; Journal of Retailing (Elsevier)
Tarih ayrıntısı
Journal of Retailing 95(3):47-62, 2019
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale (özet üzerinden).
Doğrulamada okunan
Yalnız özet (DOI kaydı) (8 Ekim 2026)
Tamamlayıcı bulgu
Block, Friebel, Heinz, Zubanov (IZA çalışma kâğıdı 15599, Eylül 2022): Üç perakende zincirinde gizli müşteri puanları az değişiyor ve satışla az ilişkili; ama şube puanları bölge yöneticilerinin prim alma olasılığıyla güçlü ilişkili. Yazarlara göre gizli müşteri, şubeler arası itibar zararını önlemek için hizmet standardını koruyan bir izleme aracı. (Hakemli değil.)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Karşı kanıt: gizli müşteri puanı satışı tahmin etmiyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#CH-10, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: api.semanticscholar.org (dış site, CH-10) docs.iza.org (tamamlayıcı) (dış site, CH-10)

Kanıt kimliği KANAL-TR-01

Kaynak türü: Basın · dernek · platform Türkiye verisi

Yaklaşık 3.700 franchise markası, 66 binden fazla şube: bu ölçek merkezden gözle izlenemez

Ekonomist dergisinin Ekim 2024 Franchise 100 dosyasına göre Türkiye’de yaklaşık 3.700 marka franchise modeliyle çalışıyor; bu markaların 66 binden fazla şubesi var ve sektörün iş hacmi 55 milyar doları aşmış. Ulusal Franchise Derneği (UFRAD) Genel Başkanı Haziran 2026’da “3 bini aşkın zincir marka, 60 binden fazla şube” ifadesini kullandı; aynı haberde 60 milyar doları aşan büyüklük ve yurt dışında 400’ün üzerinde Türk markası olduğu aktarıldı.

Rakam
Yaklaşık 3.700 marka; 66.000’den fazla şube; 55 milyar dolardan fazla iş hacmi (Ekonomist, 2024). 3.000’i aşkın zincir marka, 60.000’den fazla şube, 60 milyar doları aşan büyüklük, yurt dışında 400’ün üzerinde Türk markası (UFRAD Genel Başkanı, 2026)
Ülke
Türkiye
Veri türü
Dergi ve dernek beyanı (sayım yöntemi açıklanmamış)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Ekim 2024 (dergi); Haziran 2026 (haber ajansı)
Sınırlar
2024 rakamları derginin kendi metninde geçiyor; derneğe (UFRAD) ait değil. Kaynaklar arasında rakamlar tutarsız, sayım yöntemi belirsiz; “zincir marka” ile “franchise markası” aynı şey olmayabilir. Bayilik ve distribütörlük ağlarını kapsamaz. Resmî istatistik değil; yaklaşık bir büyüklük olarak okunmalı.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Dergi ve dernek beyanı; yöntem ve sayım tanımı açıklanmamış
Yayımlayan
Ekonomist dergisi (Franchise 100 dosyası); Ulusal Franchise Derneği (UFRAD) Genel Başkanı Prof. Dr. Mustafa Aydın, Demirören Haber Ajansı (DHA)
Tarih ayrıntısı
Ekonomist 13-26 Ekim 2024 sayısı (çevrimiçi 3 Kasım 2024); DHA 10 Haziran 2026
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Ekonomi dergisi ve sektör derneği açıklaması (basın). Resmî istatistik değil.
Doğrulamada okunan
Dergi metni ve haber ajansı metni (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Yaklaşık 3.700 franchise markası, 66 binden fazla şube: bu ölçek merkezden gözle izlenemez”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#KANAL-TR-01, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: ekonomist.com.tr (dış site, KANAL-TR-01)

Kanıt kimliği KANAL-TR-02

Kaynak türü: Resmî kayıt Türkiye verisi

Rekabet Kurulu 2023–2024’te kartel ve yeniden satış fiyatı belirleme dosyalarında 93 ihlal kararı verdi

Rekabet Kurulu 2023 ve 2024’te, kartel ve benzeri anlaşmalar ile yeniden satış fiyatının belirlenmesi (YSFB) yoluyla rekabeti kısıtlayan dikey anlaşmalar kapsamında 93 kararda, hâkim durumun kötüye kullanılması kapsamında 6 kararda, toplam 99 kararda ihlal tespit etti.

Rakam
Kartel ve YSFB dikey anlaşmalarında 93 ihlal kararı, hâkim durumda 6, toplam 99 (2023-2024)
Ülke
Türkiye
Veri türü
Resmî kayıt (karar sayısı)
Saha / veri
2023–2024 kararları
Yayın
Şubat 2025
Sınırlar
93, kartel ve YSFB kararlarının toplamıdır; yalnız bayi fiyatı (YSFB) kararlarının sayısı ayrıştırılamaz. Dolaşımdaki bir toplam ceza tutarı bilgisi doğrulanamadı; kullanmıyoruz ve tekrar etmiyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Rekabet Kurulu’nun 2023-2024 ihlal kararları (Etki Analizi Raporu kapsamı; iş gücü piyasası kararları ve taahhütle kapanan dosyalar hariç)
Yayımlayan
Rekabet Kurumu, Ekonomik Analiz ve Araştırma Dairesi Başkanlığı, Etki Analizi Raporu 2023-2024
Tarih ayrıntısı
Rapor Şubat 2025 (dönem 2023-2024)
Kaynak türü
Resmî kayıt. Resmî düzenleyici kurum raporu (birincil).
Doğrulamada okunan
Tam metin (kurum raporu PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Rapor, paragraf 47
Sürüm
2 · Doğrulanamayan ceza tutarının rakamı sınırlar satırından çıkarıldı.
Nasıl alıntılanır
“Rekabet Kurulu 2023–2024’te kartel ve yeniden satış fiyatı belirleme dosyalarında 93 ihlal kararı verdi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#KANAL-TR-02, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: rekabet.gov.tr (dış site, KANAL-TR-02)

Kanıt kimliği KANAL-TR-03

Kaynak türü: Hakemli yayın Türkiye verisi

Otellere gönderilen bilgi talebi e-postalarının büyük kısmı yanıtsız kaldı

Gizli müşteri yöntemiyle Türkiye’deki otellere konaklama bilgisi isteyen e-posta gönderildi. 908 adresin 209’undan e-posta geri döndü; ulaşan e-postalardan 271’i yanıtlandı, 428’ine hiç yanıt gelmedi. Yanıtların %45,8’i dil açısından uygun değildi.

Rakam
908 e-posta; 209 geri döndü; 271 yanıtlandı; 428 yanıtsız. Yanıtların %54,2’si dil açısından uygun, %45,8’i uygun değil; %51,7’si biçim açısından uygun, %48,3’ü değil. Yanıt verenlerde ortalama 0,85 gün. (Hesaplanan: ulaşan 699 e-postanın 428’i, yaklaşık %61, yanıtsız; yazarların verdiği bir oran değil.)
Ülke
Türkiye (tüm bölgeler)
Veri türü
Gizli müşteri e-posta testi (akademik)
Saha / veri
Yaklaşık 2006–2007 (evren 2006 verisi)
Yayın
2010 (Ege Akademik Bakış)
Sınırlar
Eski veri (yaklaşık 2006–2007), tek sektör (otelcilik), bayi değil doğrudan işletme. Saha tarihi makalede açık değil.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
E-posta adresi olan, tekrarlardan arındırılmış 908 otel.
Yayımlayan
Mehmet Aksaraylı, Işıl Özgen (Dokuz Eylül Üniversitesi); Ege Akademik Bakış
Tarih ayrıntısı
Evren tanımı 2006 verisine dayanıyor (TÜRSAB 2007, Turizm Bakanlığı 2006); yayın Ege Akademik Bakış 10(2):727-744, 2010
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik çalışma.
Doğrulamada okunan
Makale (dergi sayfası) (8 Ekim 2026)
Ek rakamlar
Yanıtların %54,2’si dil açısından uygun; %51,7’si biçim açısından uygun, %48,3’ü değil. Yanıt verenlerde ortalama yanıt süresi 0,85 gün. Ulaşan 699 e-postanın 428’i, yaklaşık %61’i yanıtsız: bu oran yazarların değil, bizim hesabımızdır.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Otellere gönderilen bilgi talebi e-postalarının büyük kısmı yanıtsız kaldı”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#KANAL-TR-03, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: dergipark.org.tr (dış site, KANAL-TR-03)

Kanıt kimliği KANAL-TR-04

Kaynak türü: Basın · dernek · platform Türkiye verisi

Otomotivde şikâyet: telefonda başka, yüz yüze başka bilgi

Şikayetvar’ın otomotiv raporuna göre 2021’in ilk 8 ayında otomobil markaları 9.432 şikâyetle en çok şikâyet edilen kategori oldu. Showroom ve servislerde öne çıkan sorunlar arasında verilen randevuya uyulmaması, telefonda verilen bilgiyle yüz yüze verilen bilginin tutarsız olması ve satış personelinin fiyat, model ve özellik hakkında eksik veya yanlış bilgi vermesi var.

Rakam
Otomobil markaları kategorisinde 9.432 şikâyet (2021’in ilk 8 ayı). Haberdeki sektör toplamı üç farklı biçimde geçtiği için kullanmıyoruz.
Ülke
Türkiye
Veri türü
Şikâyet platformu kayıtları (kendiliğinden yapılan şikâyet)
Saha / veri
2021’in ilk 8 ayı
Yayın
Haber 13.10.2021
Sınırlar
Kendiliğinden yapılan şikâyetler; temsili değil, oran veya yaygınlık göstermez. Sorunlar sayısallaştırılmamış, yalnız sıralanmış. Haberdeki sektör toplamı tutarsız olduğu için yalnız 9.432 rakamını kullanıyoruz. 2021 verisi.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Şikayetvar platformuna gelen otomotiv şikayetleri
Yayımlayan
Şikayetvar (platform verisi); haber: CNN Türk (kaynak DHA)
Tarih ayrıntısı
2021’in ilk 8 ayı; haber 13.10.2021
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Şikâyet platformunun yayımladığı istatistik (basın haberi).
Doğrulamada okunan
Basın haberi (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Otomotivde şikâyet: telefonda başka, yüz yüze başka bilgi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#KANAL-TR-04, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: cnnturk.com (dış site, KANAL-TR-04)

  • CH-06 aynı bulgu; kartı OOS-01 kimliğiyle duruyor.
  • CH-11 aynı bulgu; kartı G2 kimliğiyle duruyor.

Kötü müşteri deneyiminin bedeli, sessiz şikâyet ve algı açığı

Şirketin kendini gördüğü ile müşterinin gördüğü arasındaki fark, şikâyetin merkeze ulaşmaması, kötü deneyimden sonra müşterinin ne yaptığı ve online itibar. Küresel anketlerin hiçbirinde Türkiye kırılımı yok; çoğunda Türkiye örneklemde değil, bazılarında ülke belirtilmemiş. Bu rakamlar Türkiye rakamı olarak okunmaz. Türkiye verisi resmî başvuru kayıtları, bir şikâyet platformunun açıklaması ve bir danışmanlık endeksidir.

Kanıt kimliği G1 Aynı bulgu: BAIN2005-teslim-acigi (Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan)

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Şirketlerin %80’i “üstün deneyim sunuyoruz” diyordu; müşteriye göre bunu yapanlar %8’di

Bain & Company’nin ankete aldığı 362 şirketin %80’i müşterisine üstün bir deneyim sunduğuna inanıyordu. Müşteri tarafı verisine göre şirketlerin yalnızca %8’i bunu gerçekten sunuyordu. Ankete katılan yönetim ekiplerinin %95’ten fazlası kendini “müşteri odaklı” olarak tanımlıyordu.

Rakam
%80 (şirketin kendi algısı) ve %8 (müşteri tarafı). Kendini müşteri odaklı ilan eden yönetim ekipleri %95’ten fazla. Ürünü müşteri ihtiyacına göre uyarlayan %50; etkili geri bildirim döngüsü olan %30.
Ülke
Belirtilmemiş (ülke kırılımı yok)
Veri türü
Şirket anketi ve ayrı müşteri veri tabanı (danışmanlık)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
27 Eylül 2005
Sınırlar
2005 verisi. %80 ve %8 iki ayrı veri setinden geliyor (362 firmalık anket ve 375 kayıtlık Net Promoter veri tabanı); aynı şirketler üzerinden eşleştirilip eşleştirilmediği belirtilmemiş. Türkiye verisi değil; bayi kanalına ait bir ölçüm değil.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Şirket tarafı: Bain CustomerLed Growth teşhis anketi, 362 firma. Müşteri tarafı: Satmetrix Net Promoter veri tabanı, 375. %95, %50 ve %30 oranlarının örneklemi belirtilmemiş.
Yayımlayan
Bain & Company. Yazarlar: James Allen, Frederick F. Reichheld, Barney Hamilton, Rob Markey. Başlık: “Closing the delivery gap: How to achieve true customer-led growth”.
Tarih ayrıntısı
Yayın 27 Eylül 2005; saha tarihi belirtilmemiş.
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Danışmanlık şirketinin kendi anketi (birincil kaynak). Bain, Net Promoter yönteminin ticari sahiplerinden biridir.
Doğrulamada okunan
Tam metin (rapor PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Rapor, Şekil 1
Ek rakamlar
Bain’in araştırmasına göre yönetim ekiplerinin yalnızca %50’si ürün ve hizmetini müşteri ihtiyacına göre uyarlıyor; %30’u şirketin işleyişini üstün deneyim için düzenliyor; yalnızca %30’unda etkili bir müşteri geri bildirim döngüsü var.
Sürüm
2 · Sınırlar: iki veri setinin aynı şirketler üzerinden eşleştirilip eşleştirilmediğinin kaynakta belirtilmediği yazıldı; önceki ifade eşleştirme olmadığını kesin söylüyordu.
Nasıl alıntılanır
“Şirketlerin %80’i “üstün deneyim sunuyoruz” diyordu; müşteriye göre bunu yapanlar %8’di”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#G1, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: media.bain.com (dış site, G1) bain.com (dış site, G1)

Kanıt kimliği G2 Aynı bulgu: CH-11 (Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim)

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Tek kötü deneyim: tüketicilerin %32’si sevdiği markayı bırakacağını söylüyor (12 ülke, Türkiye yok)

PwC’nin 12 ülkede 15.000 kişiyle yaptığı ankete göre tüketicilerin %32’si sevdiği bir markayla tek bir kötü deneyimden sonra iş yapmayı bırakacağını söylüyor. Bu oran Latin Amerika’da %49. ABD’de sevilen bir şirket ya da ürün için bile katılımcıların %17’si tek kötü deneyimden, %59’u birkaç kötü deneyimden sonra uzaklaşacağını söylüyor. Tüm katılımcıların %60’ı kaba ve soğuk hizmet, %46’sı çalışanın bilgisizliği yüzünden o firmayla iş yapmayı bırakacağını belirtiyor. İyi deneyim karşılığında ürün ve hizmetlerde %16’ya varan fiyat primi ödenebiliyor.

Rakam
Tüm ülkelerde %32 (tek kötü deneyimden sonra bırakır), Latin Amerika’da %49. ABD’de %17 tek deneyimden, %59 birkaç deneyimden sonra bırakır. Fiyat primi %16’ya kadar.
Ülke
12 ülke: ABD, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Çin, Kolombiya, Almanya, Japonya, Meksika, Singapur, İngiltere. Türkiye yok.
Veri türü
Tüketici anketi (beyan edilen niyet)
Saha / veri
2017/18
Yayın
2018
Sınırlar
Beyan edilen niyet, gerçek davranış değil. 2017/18 verisi; 12 ülke, Türkiye örneklemde yok. Bayi deneyimine özgü değil, genel müşteri deneyimi. %32 tüm ülkelerin tabanında; ABD’de tek kötü deneyimde bırakma oranı %17. Raporun “bir günde müşterilerinizin bir kısmını kaybetmek” gibi retorik ifadeleri ölçülmüş bulgu değildir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
15.000 kişi (ABD 4.000; diğer 11 ülke 11.000); çevrimiçi anket ve yüz yüze görüşme.
Yayımlayan
PwC, Consumer Intelligence Series, “Experience is everything: Here’s how to get it right” (yazar: David Clarke, PwC Global Chief Experience Officer). Ek olarak PwC Nijerya’nın 2018 özet broşürü (“Experience is everything. Get it right”) aynı rakamları veriyor.
Tarih ayrıntısı
Anket 2017/18, yayın 2018 (belge kodu 426580-2018)
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Danışmanlık firmasının tüketici anketi.
Doğrulamada okunan
Tam metin (rapor PDF’i); ülke listesi yöntem notundan (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Tek kötü deneyim: tüketicilerin %32’si sevdiği markayı bırakacağını söylüyor (12 ülke, Türkiye yok)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G2, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: pwc.com.tr (dış site, G2) pwc.com (dış site, G2) fanews.co.za (dış site, G2)

Kanıt kimliği G3

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Kötü deneyimler yüzünden satışların %6,1’i risk altında; en çok müşteri kaybeden sektör otomobil bayileri (satıcı tahmini)

Qualtrics XM Institute’un 23 ülkede yaklaşık 24.000 tüketiciyle yaptığı çalışmaya göre tüketiciler etkileşimlerin %12’sinde “çok kötü” deneyim bildiriyor (Japonya’da %7, Hindistan’da %31). Çok kötü deneyimlerin %38’inden sonra harcamayı azaltıyor, %15’inden sonra tamamen kesiyorlar. Bu iki oranın çarpımıyla 23 ülkedeki tüketici harcamasının %6,1’i risk altında (Japonya %3 – Hindistan %11); bu, 23 ülkede yaklaşık 3 trilyon dolar. Enstitü bunu “dünyanın geri kalanı da aynı” varsayımıyla dünya geneline uyarlayarak 2025 için 3,8 trilyon dolar tahmin ediyor. Kötü deneyimden sonra tamamen bırakılma oranının en yüksek olduğu sektör otomobil bayileri (%23); en düşük süpermarketler (%7) ve kamu hizmetleri (%9).

Rakam
Risk altındaki satış %6,1 (ülkelere göre %3 Japonya – %11 Hindistan). 23 ülkede yaklaşık 3 trilyon $; dünya geneline uyarlanmış tahmin 3,8 trilyon $. Çok kötü deneyim oranı %12 (%7 Japonya – %31 Hindistan). Harcamayı azaltma %38, tamamen kesme %15. Kötü deneyim sonrası tamamen bırakma: otomobil bayisi %23, süpermarket %7, kamu hizmetleri %9.
Ülke
23 ülke (makalede ülke listesi yok). Aynı enstitünün 26 ülkelik feedback çalışmasının listesinde Türkiye bulunmuyor.
Veri türü
Model tahmini (tüketici anketinden türetilmiş)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
15 Ekim 2024
Sınırlar
“Risk altındaki satış” gerçekleşmiş bir kayıp değil, tüketici beyanından türetilmiş bir tahmindir. 3,8 trilyon dolar ölçülmüş değil, “dünyanın geri kalanı da aynı” varsayımıyla uyarlanmış bir rakamdır. Türkiye kapsam dışı; dolar tutarı Türkiye’ye uyarlanamaz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Yaklaşık 24.000 tüketici, 23 ülke, 20 sektör.
Yayımlayan
Qualtrics XM Institute
Tarih ayrıntısı
Yayın: 15 Ekim 2024 (2025 projeksiyonu)
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Satıcı firmanın araştırma enstitüsü raporu; rakam ölçülmüş değil, modelle tahmin edilmiş.
Doğrulamada okunan
Rapor sayfası (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Kötü deneyimler yüzünden satışların %6,1’i risk altında; en çok müşteri kaybeden sektör otomobil bayileri (satıcı tahmini)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G3, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: qualtrics.com (dış site, G3)

Kanıt kimliği G4

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Kötü deneyimden sonra şirkete doğrudan söyleyen yalnızca %34; %21 kimseye söylemiyor

Çok kötü bir deneyimden sonra tüketicilerin yalnızca %34’ü şirkete doğrudan geri bildirim veriyor. %45’i aile ya da arkadaşına anlatıyor, %26’sı bir değerlendirme sitesine yazıyor, %21’i sosyal medyada paylaşıyor, %21’i kimseye söylemiyor. Kötü deneyimden sonra doğrudan geri bildirim oranı 2021’in ilk çeyreğine göre 7,2 puan düştü.

Rakam
Şirkete doğrudan geri bildirim %34. Aile ya da arkadaşa anlatma %45. Üçüncü taraf sitesine yazma %26. Sosyal medyada paylaşma %21. Kimseye söylememe %21. Q1 2021’e göre değişim: −7,2 puan.
Ülke
26 ülke/bölge: Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Çin, Kolombiya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hong Kong, Hindistan, Endonezya, İtalya, Japonya, Meksika, Hollanda, Yeni Zelanda, Filipinler, Singapur, Güney Kore, İspanya, İsveç, Tayland, BAE, İngiltere, ABD. Türkiye yok.
Veri türü
Çevrimiçi panel anketi (beyan)
Saha / veri
2023’ün üçüncü çeyreği
Yayın
Şubat 2024
Sınırlar
Satıcı raporu, çevrimiçi panel; Türkiye yok. Raporun özetinde aile ve arkadaş oranları grafiklerdekinin tersi yazılmış; burada grafik değerleri kullanıldı. Oranlar “her seferinde” değil, son kötü deneyimden sonra ne yapıldığını ölçüyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
28.400 tüketici, 26 ülke ya da bölge, çevrimiçi panel, saha 2023’ün üçüncü çeyreği; ülke başına yaklaşık 1.200 kişi.
Yayımlayan
Qualtrics XM Institute (James Scutt, Talia Quaadgras), “Global Study: Consumer Feedback Channels, 2024”; Qualtrics basın bülteni.
Tarih ayrıntısı
Saha: Q3 2023. Rapor: Şubat 2024. Basın bülteni: 1 Şubat 2024.
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Satıcı firmanın (müşteri deneyimi yazılımı satıyor) araştırma enstitüsü raporu, çevrimiçi panel.
Doğrulamada okunan
Tam metin (rapor PDF’i) ve basın bülteni (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Kötü deneyimden sonra şirkete doğrudan söyleyen yalnızca %34; %21 kimseye söylemiyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G4, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: quickbox.com (dış site, G4) qualtrics.com (dış site, G4)

Kanıt kimliği G5

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Bayinize yapılan şikâyet size ulaşıyor mu? Buzdağı: merkeze ulaşan şikâyet yalnızca %1–5

TARP’ın eski başkanı John Goodman’ın TARP verilerine dayanan özetine göre, sorun yaşayan tüketicilerin ortalama %50’si ön saftaki çalışana şikâyet ediyor (işletmeler arası satışta %75). Ön saftaki kişi bir distribütör ya da perakendeci çalışanıysa, sorunun üreticiye veya genel merkeze hiç bildirilmemesi kuvvetle muhtemel. Şikâyetini yerel yöneticiye ya da genel merkeze taşıyan müşteri yalnızca %1–5. Küçük tutarlı ambalajlı ürünlerde tüketicilerin %96’sı “ya hiç şikâyet etmiyor ya da ürünü aldığı perakendeciye şikâyet ediyor”.

Rakam
Ön safa şikâyet %50 (B2B’de %75). Yönetime ya da merkeze taşıyan %1–5. Buzdağı grafiğinde: %1–5 merkeze, %45 ön safa, %50 hiç şikâyet etmiyor (B2B’de %25). Ambalajlı ürünlerde %96 (hiç şikâyet etmeyenler ile perakendeciye şikâyet edenlerin toplamı). Büyük tutarlı ürünlerde ön safa şikâyet %50, merkeze taşıyan şikâyetçiler %5–10.
Ülke
Ağırlıklı olarak ABD. TARP, araştırmayı “neredeyse her sektörde ve 20 ülkede” tekrarladığını belirtiyor.
Veri türü
Araştırma kuruluşu verisinin özeti (örneklem verilmemiş)
Saha / veri
1970–1990’lar
Yayın
Haziran 1999
Sınırlar
1970–1990’lar verisi, ABD ağırlıklı, örneklem verilmiyor. Metindeki “%50 ön safa” ile grafikteki “%45 ön safa” arasında küçük fark var (grafikte %1–5 ayrıca merkeze gidiyor). Çok alıntılanan “memnun olmayan müşterilerin neredeyse hiçbiri şikâyet etmez” ve “her şikâyete karşı onlarca sessiz müşteri” türü ifadeler çarpıtılmış aktarımlardır; Goodman’ın kendisi bu çarpıtmaya dikkat çekiyor. Makale üçüncü taraf bir sitede barındırılıyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
TARP’ın 1970’lerden itibaren birçok sektörde ve 20 ülkede yaptığı araştırmaların özeti; tek bir örneklem büyüklüğü verilmiyor.
Yayımlayan
John Goodman (TARP’ın eski başkanı), “Basic Facts on Customer Complaint Behavior and the Impact of Service on the Bottom Line”, Competitive Advantage (TARP, 1999)
Tarih ayrıntısı
Makale: Haziran 1999 (Competitive Advantage, s. 1–5). Buzdağı grafiği ilk kez 1988’de yayımlanmış. Dayandığı orijinal çalışmalar: White House Office of Consumer Affairs için 1976 anket raporu ve 1980 nihai rapor ile sonraki TARP çalışmaları.
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Araştırmayı yapan kuruluşun başkanının kendi verilerini aktardığı özet makale (yarı-birincil).
Doğrulamada okunan
Tam metin (üçüncü taraf sitesindeki PDF) (8 Ekim 2026)
Konum
Competitive Advantage, s. 1–5
Buzdağı grafiği (TARP, 1988)
%1–5 yönetime ya da merkeze şikâyet ediyor; %45 temsilciye, şubeye, ön saftaki çalışana şikâyet ediyor (işletmelerde %75); %50 sorun yaşıyor ama şikâyet etmiyor (işletmelerde %25). Büyük tutarlı ürünlerde ön safa şikâyet %50, merkeze taşıyan şikâyetçiler %5–10.
Sürüm
2 · Çarpıtılmış dolaşım rakamları sınırlar satırında rakamsız anıldı.
Nasıl alıntılanır
“Bayinize yapılan şikâyet size ulaşıyor mu? Buzdağı: merkeze ulaşan şikâyet yalnızca %1–5”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#G5, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: newtoncomputing.com (dış site, G5)

Aynı kaynaktan (Goodman / TARP 1999 özet makalesi): G6

Kanıt kimliği G6

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Şikâyeti hızla çözülen müşterinin %82’si geri geliyor; hiç şikâyet etmeyenin %9’u

TARP’ın aktardığı verilere göre büyük bir sorun (100 doların üstünde kayıp) yaşayan müşterilerden şikâyeti hızla çözülenlerin %82’si yeniden satın alıyor; çözülenlerde %54, çözülmeyenlerde %19, hiç şikâyet etmeyenlerde %9. Küçük sorunlarda (1–5 dolar kayıp) aynı sıra %95, %70, %46 ve %37. Kötü bir deneyim, iyi bir deneyimin ortalama iki katı kişiye anlatılıyor: 1981’de bir içecek üreticisi için yapılan çalışmada küçük tutarlı ambalajlı üründe iyi deneyimi medyan 5 kişi, kötü deneyimi medyan 10 kişi duymuş; otomobil tamirinde 8’e karşı 16.

Rakam
Yeniden satın alma, büyük sorunda (100 $ üstü): hızlı çözülen %82, çözülen %54, çözülmeyen %19, hiç şikâyet etmeyen %9. Küçük sorunda (1–5 $): %95, %70, %46, %37. Ağızdan ağıza yayılma: ambalajlı üründe kötü deneyimi medyan 10, iyi deneyimi medyan 5 kişi duyuyor; otomobil tamirinde 16 ve 8.
Ülke
ABD
Veri türü
Araştırma kuruluşu verisinin özeti
Saha / veri
1976–1982
Yayın
Haziran 1999
Sınırlar
1970–80’ler ABD verisi; büyük olasılıkla niyet beyanı; örneklem büyüklüğü bilinmiyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
“National Consumer Survey” (TARP / ABD Beyaz Saray Tüketici İşleri Ofisi; 1976 anket raporu, 1980 nihai rapor). “Hızlı çözülen” çubukları 1982’de ilk temasta çözüm analiziyle eklenmiş. Örneklem büyüklüğü verilmemiş.
Yayımlayan
John Goodman / TARP, Competitive Advantage (1999)
Tarih ayrıntısı
Veri: 1976–1982. Aktarıldığı makale: Haziran 1999.
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Araştırmayı yapan kuruluşun kendi verilerini aktardığı özet makale. Grafik değerleri görsel olarak doğrulandı.
Doğrulamada okunan
Tam metin; grafik görüntüye çevrilip kontrol edildi (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Şikâyeti hızla çözülen müşterinin %82’si geri geliyor; hiç şikâyet etmeyenin %9’u”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G6, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: newtoncomputing.com (dış site, G6)

Aynı kaynaktan (Goodman / TARP 1999 özet makalesi): G5

Kanıt kimliği G7

Kaynak türü: Hakemli yayın

Müşteri memnuniyetindeki %1 değişim, piyasa değerindeki %4,6 değişimle ilişkili (korelasyon)

ABD’de müşteri memnuniyeti endeksi (ACSI) şirketin piyasa değeriyle anlamlı biçimde ilişkili bulundu: ACSI’daki %1’lik değişim piyasa değerindeki %4,6’lık değişimle ilişkili. Rakiplerine göre ACSI’da ilk %20’de olan ve ulusal ortalamanın üzerindeki firmalardan oluşan portföy 18 Şubat 1997 – 21 Mayıs 2003 arasında %40 kümülatif getiri sağladı; S&P 500 aynı dönemde %13’te kaldı (Dow Jones %21). Portföyün betası 0,78; yani piyasadan daha düşük riskli.

Rakam
ACSI’da %1 değişim, piyasa değerinde %4,6 değişimle ilişkili. Portföy kümülatif getirisi %40, S&P 500 %13, DJIA %21 (Şekil 1–2). Beta 0,78.
Ülke
ABD
Veri türü
Borsa ve endeks verisi analizi (korelasyon)
Saha / veri
Regresyon 1994–2002; portföy 1997–2003
Yayın
Ocak 2006
Sınırlar
Korelasyon; nedensellik kanıtlanmış değil. Getiri hesabında temettü ve işlem maliyetleri hariç. Başka araştırmacılar (Jacobson ve Mizik 2009; Bell, Ledoit ve Wolf 2014) aşırı getirilerin rastlantısal varyasyondan ayırt edilemediğini savundu. Baş yazar ACSI’nin kurucusu; çıkar çatışması olasılığı var. KOBİ’lere ya da Türkiye’ye aktarılamaz. Makaledeki göreli üstünlük oranlarını yanıltıcı olabilecekleri için kullanmıyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Regresyon: 1994–2002 ACSI skorları ve defter değerleri, 601 gözlem. Portföy: 1997’de 20, 2003 sonunda 26 şirket; büyük ABD halka açık şirketleri.
Yayımlayan
Claes Fornell, Sunil Mithas, Forrest V. Morgeson III, M.S. Krishnan, “Customer Satisfaction and Stock Prices: High Returns, Low Risk”, Journal of Marketing (AMA)
Tarih ayrıntısı
Regresyon verisi 1994–2002; portföy dönemi 1997–2003. Yayın: Ocak 2006, Journal of Marketing 70(1): 3–14.
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale.
Doğrulamada okunan
Tam metin (8 Ekim 2026)
Konum
Makale, Şekil 1 ve 2
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Müşteri memnuniyetindeki %1 değişim, piyasa değerindeki %4,6 değişimle ilişkili (korelasyon)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G7, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: grace.umd.edu (dış site, G7)

Kanıt kimliği G8

Kaynak türü: Hakemli yayın

Memnuniyete göre yatırım yapan gerçek bir fon 15 yılda %518 brüt getiri raporladı (açık çıkar çatışması)

Müşteri memnuniyeti yüksek şirketlere yatırım yapan gerçek bir fonun 15 yıllık, bağımsız denetimden geçmiş brüt getirilerine göre portföy 2000–2014 arasında %518 kümülatif getiri sağladı; S&P 500 aynı dönemde %31 arttı. Portföy 15 yılın 14’ünde endeksi geçti. İngiltere’de gerçek getiri yerine geriye dönük testle benzer sonuçlar bulundu.

Rakam
Kümülatif brüt getiri %518, S&P 500 %31 (2000–2014). Portföy 15 yılın 14’ünde S&P’yi geçmiş.
Ülke
ABD (İngiltere için ek geriye dönük test)
Veri türü
Fon getirisi verisi (yazarların ilişkili olduğu fon)
Saha / veri
2000–2014
Yayın
Eylül 2016
Sınırlar
Açık çıkar çatışması: baş yazar incelenen fonun ve ACSI’nin sahibi ve kurucusu, ikinci yazar ACSI çalışanı. Getiriler brüt ve geçmişe ait. Fonun yatırım yöneticisi ABD Menkul Kıymetler Komisyonu’na (SEC) kayıtlı; getirileri SEC değil, yazarlardan bağımsız bir muhasebe firması denetlemiş. Konu literatürde tartışmalı; tek başına dayanak yapmıyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
ACSI verisine göre işlem yapan gerçek bir ABD fonunun 15 yıllık getirileri. Getiriler yazarlardan bağımsız, PCAOB’ye kayıtlı bir muhasebe firmasınca denetlenmiş; fonun yatırım yöneticisi SEC’e kayıtlı. İngiltere için gerçek değil, geriye dönük test.
Yayımlayan
Claes Fornell (CFI Group başkanı), Forrest V. Morgeson III (ACSI LLC araştırma direktörü), G. Tomas M. Hult (Michigan State University), “Stock Returns on Customer Satisfaction Do Beat the Market: Gauging the Effect of a Marketing Intangible”, Journal of Marketing (AMA)
Tarih ayrıntısı
Veri: 2000–2014. Yayın: Eylül 2016, Journal of Marketing 80(5): 92–107.
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale.
Doğrulamada okunan
Tam metin (ilişkili bir sitede barındırılan PDF) (8 Ekim 2026)
Konum
Makale, dipnot 1 (çıkar beyanı)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Memnuniyete göre yatırım yapan gerçek bir fon 15 yılda %518 brüt getiri raporladı (açık çıkar çatışması)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G8, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: cfigroup.com (dış site, G8)

Kanıt kimliği G9

Kaynak türü: Çalışma kâğıdı

Bir yıldızlık puan artışı bağımsız restoranlarda geliri %5–9 artırıyor

Seattle’daki restoranlarda Yelp puanındaki bir yıldızlık artış gelirde %5–9 artışa yol açıyor. Etki bağımsız restoranlardan kaynaklanıyor; zincir restoranların gelirini puanlar etkilemiyor. Yelp yaygınlaştıkça zincirlerin pazar payı geriledi.

Rakam
Bir yıldızlık artışta gelir %5–9 artıyor (bağımsız restoranlar)
Ülke
ABD, Seattle
Veri türü
Gelir idaresi verisi ve yorum puanları (regresyon süreksizliği)
Saha / veri
2003–2009
Yayın
2011 (2016’da güncellendi)
Sınırlar
Tek şehir, tek sektör, ABD; hakemli dergi sürümü değil. Türkiye’deki platformlara doğrudan aktarılamaz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Yelp yorumları ile eyalet gelir idaresinin Seattle’daki tüm restoranlara ait gelir verileri (2003 – Ekim 2009); Ekim 2009 itibarıyla restoranların %69’u Yelp’te. Yöntem: puan yuvarlama eşiklerini kullanan regresyon süreksizlik tasarımı (nedensellik tasarımı).
Yayımlayan
Michael Luca, Harvard Business School, Working Paper 12-016, “Reviews, Reputation, and Revenue: The Case of Yelp.com”
Tarih ayrıntısı
Çalışma kâğıdı 2011 (2016’da güncellendi). Veri dönemi 2003–2009.
Kaynak türü
Çalışma kâğıdı. Akademik çalışma kâğıdı, nedensellik tasarımlı.
Doğrulamada okunan
Tam metin (çalışma kâğıdı PDF’i) (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Bir yıldızlık puan artışı bağımsız restoranlarda geliri %5–9 artırıyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G9, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: hbs.edu (dış site, G9)

Kanıt kimliği G10

Kaynak türü: Hakemli yayın

Bir yıldızlı yorum, beş yıldızlı yorumdan ağır basıyor (çoğu örneklemde)

İki büyük online kitapçıdaki satışlar üzerine yapılan çalışmaya göre yorumlar iyileştikçe ilgili sitedeki göreli satışlar artıyor. Çalışmadaki örneklemlerin çoğunda 1 yıldızlı yorumların etkisi 5 yıldızlı yorumların etkisinden büyük.

Rakam
Nitel bir asimetri bulgusu: 1 yıldızlı yorumun etkisi 5 yıldızlı yorumunkinden büyük. Tek bir yüzde verilmiyor.
Ülke
ABD (iki online kitap perakendecisi)
Veri türü
Çevrimiçi satış sıralaması ve yorum verisi
Saha / veri
2003 dönemi
Yayın
Aralık 2003 (NBER); Ağustos 2006 (JMR)
Sınırlar
Tek kategori (kitap), 2003 dönemi; satış yerine satış sıralaması kullanılmış. Asimetri “çoğu örneklem için” geçerli, her zaman değil. Tek bir yüzde rakamı yok.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Amazon.com ve BarnesandNoble.com’daki kitapların yorumları ve satış sıralamaları (satış verisinin yerine sıralama kullanılmış)
Yayımlayan
Judith A. Chevalier, Dina Mayzlin (Yale), NBER ve Journal of Marketing Research (“The Effect of Word of Mouth on Sales: Online Book Reviews”)
Tarih ayrıntısı
NBER Working Paper w10148, Aralık 2003. Dergi yayını: Journal of Marketing Research 43(3), Ağustos 2006, s. 345 vd. (DOI 10.1509/jmkr.43.3.345).
Kaynak türü
Hakemli yayın. Akademik çalışma kâğıdı ve hakemli dergi makalesi.
Doğrulamada okunan
Kurum sayfası ve dergi özeti (DOI kaydı) (8 Ekim 2026)
Konum
JMR 43(3), s. 345 vd.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Bir yıldızlı yorum, beş yıldızlı yorumdan ağır basıyor (çoğu örneklemde)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G10, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: nber.org (dış site, G10)

Kanıt kimliği G12

Kaynak türü: Hakemli yayın

İzleme kurulunca haftalık gelir ortalama %7 arttı, hırsızlık %22 azaldı

ABD’de 39 eyalette 392 restorana çalışan hırsızlığını izleyen bir yazılım kurulduktan sonra restoran başına haftalık gelir ortalama 2.982 dolar (yaklaşık %7) arttı ve hırsızlık %22 azaldı. Araştırmacılara göre etki, çalışanların değiştirilmesinden değil, ağırlıklı olarak çalışan davranışının değişmesinden kaynaklanıyor.

Rakam
Haftalık gelir +2.982 $ (yaklaşık %7). Hırsızlık −%22.
Ülke
ABD
Veri türü
İzleme yazılımı verisi (fark içinde fark)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Bülten 3 Eylül 2013; dergi 2015
Sınırlar
Gizli müşteri değil; satış noktası verisinden çalışan bir hırsızlık tespit yazılımı. %7 ve 2.982 dolar 2013 bülteninden; hakemli yayında kesin katsayılar farklı olabilir. Tek sektör.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
5 firmaya ait 392 restoran, 39 eyalet; fark-içinde-fark analizi.
Yayımlayan
Lamar Pierce (Washington University in St. Louis), Daniel Snow (BYU), Andrew McAfee (MIT), “Cleaning House: The Impact of Information Technology Monitoring on Employee Theft and Productivity”, Management Science (INFORMS)
Tarih ayrıntısı
Basın bülteni: 3 Eylül 2013 (çalışma makalesi versiyonu). Hakemli yayın: Management Science 61(10): 2299–2319, 2015.
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale ve üniversite basın bülteni.
Doğrulamada okunan
Üniversite basın bülteni ve hakemli yayının özeti (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“İzleme kurulunca haftalık gelir ortalama %7 arttı, hırsızlık %22 azaldı”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#G12, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: source.washu.edu (dış site, G12) scholarsarchive.byu.edu (dış site, G12)

Kanıt kimliği TR1

Kaynak türü: Resmî kayıt Türkiye verisi

2025’te Tüketici Hakem Heyetlerine 907.515 başvuru; yarısından fazlası perakende

2025’te Tüketici Hakem Heyetlerine 907.515 başvuru yapıldı, bunların 849.143’ü karara bağlandı. Başvuruların toplam parasal değeri yaklaşık 12,4 milyar TL. Başvuruların %53,35’i (484.170) perakende ticaret sektörüyle ilgili; bunu abonelik hizmetleri (%11,47; 104.112) ve finansal hizmetler (%9,54; 86.637) izliyor. Başvuruların %72’si e-Devlet üzerinden yapıldı. Karşılaştırma: 2019’da 545.237 başvuru yapılmış, 541.770 karar alınmış; kararların yaklaşık %61’i tüketici lehine sonuçlanmıştı.

Rakam
2025: 907.515 başvuru; 849.143 karar; yaklaşık 12,4 milyar TL; perakende %53,35, abonelik %11,47, finansal %9,54; e-Devlet %72. 2019: 545.237 başvuru; 541.770 karar; yaklaşık %61 tüketici lehine.
Ülke
Türkiye
Veri türü
Resmî idari kayıt
Saha / veri
2025
Yayın
21 Ocak 2026
Sınırlar
Yalnız resmî uyuşmazlığa dönüşen şikâyetleri kapsar; buzdağının görünen kısmıdır. Bayi ile üretici arasındaki ilişkileri kapsamaz. Tüketici lehine oran yalnız 2019 için açıklanmış. Enflasyon nedeniyle TL tutarları yıllar arasında karşılaştırılmaz; karşılaştırma adetle yapılır.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Tüketici Hakem Heyetlerine yapılan resmî başvuruların tamamı (anket değil, idari kayıt).
Yayımlayan
T.C. Ticaret Bakanlığı
Tarih ayrıntısı
2025 verisi, yayın 21 Ocak 2026. 2019 verisi, yayın 12 Ocak 2020.
Kaynak türü
Resmî kayıt. Resmî idari istatistik.
Doğrulamada okunan
Bakanlık açıklaması (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“2025’te Tüketici Hakem Heyetlerine 907.515 başvuru; yarısından fazlası perakende”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#TR1, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: ticaret.gov.tr (dış site, TR1) ticaret.gov.tr (dış site, TR1)

Kanıt kimliği TR2

Kaynak türü: Basın · dernek · platform Türkiye verisi

Şikayetvar’a 2025’te 2.868.914 şikâyet ulaştı (şirket açıklaması)

Şikayetvar’ın açıkladığı verilere göre 2025’te platforma toplam 2.868.914 şikâyet ulaştı. En çok şikâyet alan sektör 365.395 şikâyetle e-ticaret; onu finans (312.396), iletişim (286.811), internet platformları (200.880), kargo ve nakliyat (141.851) ve beyaz eşya (116.266) izliyor.

Rakam
2.868.914 şikâyet; 533.117 “çözüme kavuşan” şikâyet; e-ticaret 365.395, finans 312.396, iletişim 286.811, internet platformları 200.880, kargo ve nakliyat 141.851, beyaz eşya 116.266
Ülke
Türkiye
Veri türü
Platformun kendi açıklaması
Saha / veri
2025
Yayın
12 Şubat 2026
Sınırlar
Kullanıcılar kendileri seçerek şikâyet ediyor; temsili değil. Açıklamadaki “çözüme kavuşan şikâyet” sayısı tanımlanmamış ve yıllar arasında tutarsız görünüyor; bu yüzden çözülme oranı hesaplanamaz, yıllar arası karşılaştırma yapılamaz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Platforma kullanıcıların kendi isteğiyle girdiği şikâyetlerin tamamı (temsili bir örneklem değil)
Yayımlayan
Şikayetvar (DHA kurumsal haber servisi aracılığıyla dağıtılan şirket açıklaması)
Tarih ayrıntısı
2025 verisi, yayın 12 Şubat 2026
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Özel platformun kendi açıkladığı istatistik (basın bülteni); bağımsız denetimden geçmemiş.
Doğrulamada okunan
Haber ajansı metni (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Şikayetvar’a 2025’te 2.868.914 şikâyet ulaştı (şirket açıklaması)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#TR2, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: dha.com.tr (dış site, TR2) cnbce.com (dış site, TR2)

Kanıt kimliği TR3

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık Türkiye verisi

Türkiye’de müşteri deneyiminin en zayıf halkası empati (KPMG)

KPMG’nin 2024 Türkiye müşteri deneyimi araştırmasına göre Türkiye’nin ortalama müşteri deneyimi mükemmelliği (CEE) skoru 10 üzerinden 7,89. Skor bir önceki yıla göre %2 düştü ve küresel ortalamanın altında kaldı. Altı boyut içinde en düşük puanı empati (7,73) aldı; en güçlü boyutlar zaman ve efor (8,06) ile kişiselleştirme (7,88).

Rakam
CEE ortalaması 7,89 (10 üzerinden). Yıllık değişim −%2; küresel ortalamanın altında (küresel değer sayfada verilmiyor). Empati 7,73 (en düşük), zaman ve efor 8,06, kişiselleştirme 7,88.
Ülke
Türkiye
Veri türü
Tüketici araştırması endeksi (danışmanlık)
Saha / veri
2024 verisi
Yayın
Sayfada yazmıyor; adres Haziran 2025 yayınına işaret ediyor
Sınırlar
Endeks skoru; kayıp, terk ya da şikâyet davranışı ölçmez. Ön saf ve bayi ayrımı yok. Küresel ortalamanın sayısal değeri sayfada yok, bu yüzden fark rakamla verilemez. Tek başına kayıp kanıtı değildir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
1.052 tüketici, 53 marka, 8 sektör, 9.173 müşteri deneyimi verisi.
Yayımlayan
KPMG Türkiye, “2024 Müşteri Deneyiminde Türkiye” (Customer Experience Excellence)
Tarih ayrıntısı
2024 verisi. Sayfada yayın ya da saha tarihi yazmıyor; URL yolu Haziran 2025 yayınına işaret ediyor (/insights/2025/06/).
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Danışmanlık firması tüketici araştırması; markaları KPMG seçiyor.
Doğrulamada okunan
Kurum sayfası (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Türkiye’de müşteri deneyiminin en zayıf halkası empati (KPMG)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#TR3, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: kpmg.com (dış site, TR3)

  • G11 aynı bulgu; kartı CH-04 kimliğiyle duruyor.

Stok yokken ne oluyor?

Ürün rafta, depoda ya da teklifte yokken müşterinin tepkisi, kimin ne kaybettiği ve satış noktasında ne önerildiği. Küresel rakamların çoğu market kanalına ve tüketicinin kendi beyanına dayanır; bayinin rakip markayı aktif olarak önerip önermediğini ölçmez. Bu soru ancak sahada, “aradığım ürün yok” senaryosuyla ölçülür.

Kanıt kimliği OOS-01 Aynı bulgu: CH-06 (Bayi, distribütör ve franchise kanalında temsil ve denetim)

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

Stok yokken müşterinin %26’sı o anda başka markaya geçiyor (küresel)

Dünya genelinde stoksuzlukla karşılaşan tüketicilerin kendi beyanlarına göre (8 kategorinin ortalaması): %31’i ürünü başka mağazadan alıyor, %26’sı başka markaya geçiyor, %19’u aynı markanın başka boy ya da çeşidini alıyor, %15’i alımı erteliyor, %9’u hiç almıyor. Yani müşterilerin dörtte birinden fazlası o anda rakip markaya geçiyor.

Rakam
%31 başka mağazadan alıyor; %26 başka markaya geçiyor; %19 aynı markanın başka ürününü alıyor; %15 erteliyor; %9 hiç almıyor (8 kategorinin ortalaması)
Ülke
Dünya geneli (ABD, Avrupa, diğer bölgeler). Türkiye için ayrı kırılım yok.
Veri türü
Tüketici anketleri ve çalışma sentezi (beyan)
Saha / veri
2002 ve öncesi
Yayın
2002 (bülten 14 Ekim 2002)
Sınırlar
2002 verisi; hızlı tüketim ve market kanalı; gerçek davranış değil, tüketici beyanı. Kategoriler arası fark çok büyük. Türkiye’ye uyarlanmaz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
52 çalışmanın sentezi (16’sı daha önce yayımlanmış, 36’sı rapora özel); 29 ülkede 71.000’den fazla tüketici, 661 satış noktası, 32 ürün kategorisi. Tüketici tepkisi verisi bu çalışmaların 15’inden geliyor.
Yayımlayan
Grocery Manufacturers of America (GMA), Food Marketing Institute (FMI), CIES – The Food Business Forum. Yazarlar: Gruen, Corsten, Bharadwaj. Procter & Gamble hibesiyle hazırlanmış.
Tarih ayrıntısı
Rapor 2002; FMI basın bülteni 14.10.2002. Veriler 2002 ve öncesine ait.
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Sektör derneği raporu; akademisyenlerce hazırlanmış derleme ve tüketici anketi. Procter & Gamble hibesiyle hazırlanmış (üretici finansmanı).
Doğrulamada okunan
Tam metin (rapor PDF’i) ve basın bülteni (8 Ekim 2026)
Konum
Rapor, Exhibit 3
Ek rakamlar
Raflarda dünya ortalaması %8,3 stoksuzluk (Güneydoğu Avrupa’da yaklaşık %11, Kuzeybatı Avrupa’da %7’nin üzerinde). Tipik bir perakendeci stoksuzluk yüzünden satışlarının ortalama %4’ünü kaybediyor. Kategoriye göre başka mağazaya gidenler %21–43, hiç almayanlar %7–25.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Stok yokken müşterinin %26’sı o anda başka markaya geçiyor (küresel)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-01, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: supplychain247.com (dış site, OOS-01) fmi.org (dış site, OOS-01)

Aynı kaynaktan (GMA, FMI, CIES 2002 stoksuzluk raporu): OOS-02, OOS-03, OOS-04

Kanıt kimliği OOS-02

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

Stoksuzlukta kaybeden yalnız bayi değil: üretici potansiyel satışın %31’ini doğrudan kaybediyor (ABD)

ABD’de stoksuzlukta üretici potansiyel satışın %31’ini doğrudan kaybediyor: müşterilerin %20’si başka markaya geçiyor, %11’i hiç almıyor. Perakendecinin doğrudan kaybı %43 (%32’si başka mağazaya gidiyor, %11’i hiç almıyor). Diğer dilimler: %20 aynı markanın başka ürünü, %17 erteleme. Rapora göre üretici için en sorunlu tepki marka değiştirme.

Rakam
Üreticinin doğrudan kaybı %31 (%20 marka değiştirme + %11 almama); perakendecinin doğrudan kaybı %43 (%32 mağaza değiştirme + %11 almama). Diğer dilimler: %20 aynı marka ikamesi, %17 erteleme.
Ülke
ABD
Veri türü
Tüketici anketi (beyan)
Saha / veri
Belirtilmemiş (rapor 2002)
Yayın
2002
Sınırlar
Yalnız ABD, 2002, tüketici beyanı, market kategorileri. İkame ürünün daha küçük ya da ucuz seçilmesinden doğan kısmi kayıp dahil değil; toplam kayıp daha yüksek olabilir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
64 IRI pazarının her birinde en az 360 market alışverişçisi, toplam 23.000’den fazla tüketici; 11 ürün kategorisinin ortalaması.
Yayımlayan
GMA / FMI / CIES (Gruen, Corsten, Bharadwaj)
Tarih ayrıntısı
2002
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Sektör derneği raporu (birincil).
Doğrulamada okunan
Tam metin (rapor PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Rapor s. 20, Exhibit 11
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Stoksuzlukta kaybeden yalnız bayi değil: üretici potansiyel satışın %31’ini doğrudan kaybediyor (ABD)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-02, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: supplychain247.com (dış site, OOS-02)

Aynı kaynaktan (GMA, FMI, CIES 2002 stoksuzluk raporu): OOS-01, OOS-03, OOS-04

Kanıt kimliği OOS-03

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

Sabır merdiveni: birinci seferde %70 idare ediyor, üçüncü seferde %30

Aktarılan bir takip çalışmasına göre ilk stoksuzlukta müşterilerin %70’i ikame bir ürün alıyor, %30’u almıyor; ikinci seferde %50’ye %50; üçüncü seferde yalnız %30’u ikame ediyor, %70’i almıyor. Rapor bunu, tüketicinin ihtiyacını giderek başka mağazalardan karşılayacağı şeklinde yorumluyor.

Rakam
İkame oranı %70 → %50 → %30; almama oranı %30 → %50 → %70 (1., 2. ve 3. stoksuzluk)
Ülke
Belirtilmemiş
Veri türü
Rapor içinde aktarılan tescilli çalışma
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
2002
Sınırlar
Asıl çalışmanın adı, örneklemi ve ülkesi bilinmiyor (tescilli bir çalışma); rapor da bunun kalıcı mağaza değiştirmeyi doğrudan ölçmediğini belirtiyor. Müşterinin ihtiyacını giderek başka mağazadan karşılayacağı ifadesi ölçüm değil, raporun yorumudur. Kaç stoksuzluk deneyiminden sonra mağazanın kalıcı olarak değiştirildiğine dair dolaşımdaki bulgu yalnız ikincil aktarımla biliniyor; kullanmıyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Raporun aktardığı, adı verilmeyen tescilli bir takip çalışması; örneklem büyüklüğü ve ülke belirtilmemiş.
Yayımlayan
GMA / FMI / CIES (Gruen, Corsten, Bharadwaj)
Tarih ayrıntısı
2002 raporunda aktarılmış
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Sektör raporu içinde ikincil aktarım.
Doğrulamada okunan
Tam metin (rapor PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Rapor s. 30, Exhibit 22
Sürüm
2 · İkincil aktarımla bilinen eşik rakamı çıkarıldı.
Nasıl alıntılanır
“Sabır merdiveni: birinci seferde %70 idare ediyor, üçüncü seferde %30”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-03, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: supplychain247.com (dış site, OOS-03)

Aynı kaynaktan (GMA, FMI, CIES 2002 stoksuzluk raporu): OOS-01, OOS-02, OOS-04

Kanıt kimliği OOS-04

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

Stoksuzlukların %70–75’i son halkada, mağaza uygulamalarında doğuyor

Stoksuzlukların %70–75’i doğrudan mağaza uygulamalarından kaynaklanıyor: talebin hafife alınması, uzun sipariş süreçleri ve ürünün mağazada olup rafta olmaması. Dünya ortalamasında %47 mağaza siparişi ve tahmininden, %25 ürünün mağazada olup rafta olmamasından, %28 tedarik zincirinin üst halkalarından doğuyor.

Rakam
Stoksuzlukların %70–75’i mağaza kaynaklı (%47 mağaza siparişi ve tahmini; %25 ürün mağazada ama rafta değil); %28 tedarik zinciri kaynaklı (dünya ortalaması)
Ülke
Dünya geneli
Veri türü
Çalışma sentezi (meta-analiz)
Saha / veri
Belirtilmemiş (rapor 2002)
Yayın
2002
Sınırlar
2002, market kanalı. Bayi, distribütör ve franchise ilişkilerine doğrudan değil, benzetme yoluyla uygulanır.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Kök nedenleri ele alan 20 çalışma (raporun sentezlediği 52 çalışmanın içinden).
Yayımlayan
GMA / FMI / CIES (Gruen, Corsten, Bharadwaj)
Tarih ayrıntısı
2002
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Sektör derneği raporu (derleme).
Doğrulamada okunan
Tam metin (rapor PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Rapor, Exhibit 2
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Stoksuzlukların %70–75’i son halkada, mağaza uygulamalarında doğuyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-04, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: supplychain247.com (dış site, OOS-04)

Aynı kaynaktan (GMA, FMI, CIES 2002 stoksuzluk raporu): OOS-01, OOS-02, OOS-03

Kanıt kimliği OOS-05

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

Kâğıttaki üç basit kurala gerçekten uymak stoksuzluğu yaklaşık %40 azalttı

Mağazalarda bilinen üç basit kurala (raftaki boşluğu başka ürünle kapatmamak, ürünü saklamamak, raf etiketini doğru tutmak) gerçekten uymak, yeni bir çalışmada stoksuzluğu yaklaşık %40 azalttı. Perakendecilerin çoğunun bu konularda yazılı politikası vardı; ancak bu politikaların birçoğu uygulatılmıyordu.

Rakam
Kurallara uyumla stoksuzlukta yaklaşık %40 azalma; planogram uyumundaki %10’luk değişim stoksuzluk düzeyinde %1’lik değişime karşılık geliyor
Ülke
ABD ve Avrupa perakende
Veri türü
Saha çalışmaları sentezi (sektör ve akademi)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
2007
Sınırlar
Market ve eczane perakendesi. Üretici finansmanlı. %40’lık etki tek bir ek çalışmaya dayanıyor. Bayi ağına ancak “yazılı protokol ile uygulama arasındaki fark” benzetmesiyle taşınabilir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Yazarların yürüttüğü ya da incelediği ABD ve Avrupa perakende saha çalışmaları. %40 bulgusu raporun tek bir yeni çalışmasına (kaynak: Data Ventures) dayanıyor; örneklem özette verilmemiş.
Yayımlayan
Grocery Manufacturers Association, Food Marketing Institute, National Association of Chain Drug Stores (NACDS); telif ortakları arasında P&G ve University of Colorado at Colorado Springs da var. P&G hibesiyle. Yazarlar: Thomas W. Gruen (UCCS), Daniel Corsten (IE Business School).
Tarih ayrıntısı
2007 (rapor içinde 2007 ve 2008 tarihleriyle de anılıyor).
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Sektör derneği ve akademisyen ortak raporu (birincil). Procter & Gamble hibesiyle hazırlanmış.
Doğrulamada okunan
Tam metin (rapor PDF’i) (8 Ekim 2026)
Ek rakam
Planogram (raf yerleşim planı) uyumundaki %10’luk bir değişim, stoksuzluk düzeyinde %1’lik bir değişime karşılık geliyor.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Kâğıttaki üç basit kurala gerçekten uymak stoksuzluğu yaklaşık %40 azalttı”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-05, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: nacds.org (dış site, OOS-05)

Kanıt kimliği OOS-06

Kaynak türü: Hakemli yayın

Gerçek saha deneyi: sadık müşterinin bile üçte biri ile üçte ikisi arası rakibe geçti

Hollanda’da gerçek bir saha deneyinde pazarın önde gelen beş markasının tüm ürün hattı seçili market şubelerinin raflarından kaldırıldı. Markaya sadık müşterilerin markaya göre %31 ile %65’i başka markaya geçti. Müşterilerin yaklaşık %45’i ise marka değiştirmeyi reddetti: ya başka mağazaya gitti ya da alımı erteledi.

Rakam
Marka değiştirme %31–%65 (markaya göre); mağaza değiştirme %14–%34 (çalışma geneli %24); erteleme %18–%46; marka değiştirmeyi reddedenler yaklaşık %45
Ülke
Hollanda (kırsal bölgede, nüfusu 5.000–10.000 olan köylerdeki düşük fiyatlı mağazalar)
Veri türü
Saha deneyi ve telefon anketi
Saha / veri
1990’lar
Yayın
1998
Sınırlar
1990’lar verisi; tek ülke, tek zincir; yalnız markaya sadık müşteriler; hızlı tüketim. Aralığın alt ucu olan %31, yalnız 13 kişilik bir alt örneklemden geliyor; tek başına güçlü bir bulgu değildir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Tek bir stoksuzluk yaşayan 590 markaya sadık tüketici (2.219 kişilik ilk örneklemden). Marka bazında 133 / 203 / 170 / 40 / 13 kişi. Hollanda’nın üçüncü büyük market zinciri; 5 kategoride 5 marka; yaklaşık 3 hafta raftan kaldırma, ardından telefon anketi.
Yayımlayan
European Journal of Marketing. Yazarlar: Verbeke, Farris, Thurik (Erasmus Üniversitesi ve University of Virginia).
Tarih ayrıntısı
Makale 1998 (geliş Ekim 1996, revizyon Temmuz 1997)
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale (gerçek saha deneyi).
Doğrulamada okunan
Tam metin (makale PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Makale s. 1020 (Tablo VII) ve s. 1023
Ek rakamlar
Mağaza değiştirme markaya göre %14–34 (çalışma geneli %24); erteleme %18–46.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Gerçek saha deneyi: sadık müşterinin bile üçte biri ile üçte ikisi arası rakibe geçti”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-06, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: personal.eur.nl (dış site, OOS-06)

Kanıt kimliği OOS-07

Kaynak türü: Hakemli yayın

Telefonda “ürün yok” derken ne söylendiği gelecekteki satışı etkiledi

Bir ABD katalog şirketinde telefon temsilcileri, ürün stokta olmadığında beş farklı konuşma metninden birini kullandı; temsilciler metinlere görünüşte rastgele atanmıştı. Siparişindeki tüm ürünler stoksuz çıkan müşterilerin sonraki 13 aydaki talebi, hiçbiri stoksuz çıkmayanlara göre yaklaşık %22 daha düşük oldu. Stoksuzluğun kısa vadeli fırsat maliyeti ortalama 13,13 dolar (%19). Müşteriyi beklemeye ikna etmek için indirim teklif etmek, test edilen yanıtlar arasında en az kârlı olanıydı.

Rakam
Gelecek talepte yaklaşık %22 düşüş (tüm kalemleri stoksuz olan müşterilerde); kısa vadeli fırsat maliyeti 13,13 dolar (%19). Firmanın deney dönemindeki gerçek stoksuzluk oranı %21,9.
Ülke
ABD (posta siparişiyle çalışan katalog perakendecisi)
Veri türü
Yarı deneysel saha testi (katalog şirketi verisi)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Kasım 2006
Sınırlar
Tek firma, katalog kanalı, ağırlıkla ev tekstili. Etki müşterinin yaşadığı stoksuzluk yoğunluğuna göre değişiyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
22.921 müşteri; 61 telefon temsilcisi (58’i etkin); 13 aylık takip. Firmanın deney dönemindeki gerçek stoksuzluk oranı %21,9.
Yayımlayan
Management Science (INFORMS). Yazarlar: Anderson (Kellogg), Fitzsimons (Duke), Simester (MIT).
Tarih ayrıntısı
Kasım 2006
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale; büyük ölçekli yarı deneysel saha testi.
Doğrulamada okunan
Tam metin (makale PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Makale s. 1758 ve s. 1760
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Telefonda “ürün yok” derken ne söylendiği gelecekteki satışı etkiledi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-07, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: kellogg.northwestern.edu (dış site, OOS-07)

Kanıt kimliği OOS-08

Kaynak türü: Hakemli yayın

Stok yokken kim neyi öneriyorsa satışı o kazanıyor

Online market alışverişi deneyinde, stoksuzluk anında belirli bir ikame ürünün önerilmesi, önerilen ürünün seçilme olasılığını önemli ölçüde artırdı ve alımdan vazgeçme oranını biraz düşürdü. Bu etki yalnız daha pahalı, şüphe uyandıran bir ürün önerildiğinde kayboldu.

Rakam
Nicel oran özette verilmemiş; bulgu nitel olarak “substantially increases” (önemli ölçüde artırır) diye ifade edilmiş
Ülke
Özette belirtilmemiş (yazarlar Belçika ve Hollanda üniversitelerinden)
Veri türü
Online market deneyi
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
2006
Sınırlar
Satış personeli değil, online sistem önerisi; deney ortamı. Yüzdelik etki yalnız tam metinde.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Online market alışverişi deneyi (üç farklı stoksuzluk politikası karşılaştırılmış). Örneklem büyüklüğü özette belirtilmemiş.
Yayımlayan
Journal of Retailing 82(3):215–228, DOI 10.1016/j.jretai.2006.05.001. Yazarlar: Breugelmans, Campo, Gijsbrechts.
Tarih ayrıntısı
2006
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale (deney).
Doğrulamada okunan
Yalnız özet (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Stok yokken kim neyi öneriyorsa satışı o kazanıyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-08, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: cris.maastrichtuniversity.nl (dış site, OOS-08)

Kanıt kimliği OOS-09

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Müşteri yardım bulamadığı için kaybolan satış: 165,6 milyar dolar (satıcı tahmini)

IHL Group’un 2025 tahminine göre küresel perakendede stoksuzluğun maliyeti 1,16 trilyon dolar. Bunun 165,6 milyar dolarlık kısmı “müşteri hizmeti başarısızlıkları”ndan, yani müşterinin yardım alacak kimseyi bulamamasından kaynaklanıyor. Boş raflar 690,9 milyar dolar, ürünün yerini bulamama 145,2 milyar dolar. Stoksuzluk ve fazla stokun toplam maliyeti 1,73 trilyon dolar, yani perakende satışlarının %6,5’i (2021’de %10,4’tü).

Rakam
Stoksuzluk 1,16 trilyon dolar; müşteri hizmeti kaynaklı kısım 165,6 milyar dolar; boş raflar 690,9 milyar dolar; ürün yerini bulamama 145,2 milyar dolar; toplam 1,73 trilyon dolar = perakende satışlarının %6,5’i (2025)
Ülke
Küresel
Veri türü
Model tahmini (sponsorlu satıcı raporu)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
2025 (aktarım 6 Ekim 2025)
Sınırlar
Satıcı tahmini; yöntem şeffaf değil ve birincil IHL raporu açılamadı. Dolaşımda farklı yıllara ait sürümleri var; yılıyla birlikte okunmalı. Türkiye payı yok.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
IHL Group modellemesi. Kamuya açık özetlerde yöntem ve örneklem verilmemiş.
Yayımlayan
IHL Group. Sponsor ve yayan: Board International. Aktarım: British Retail Consortium (BRC).
Tarih ayrıntısı
2025 çalışması (BRC aktarımı 6 Ekim 2025; infografik PDF’i Kasım 2025)
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Satıcı ve danışman raporu, sponsorlu model tahmini. Yöntem şeffaf değil; birincil IHL raporu açılamadı.
Doğrulamada okunan
İnfografik PDF’i ve ticari basın aktarımı (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Müşteri yardım bulamadığı için kaybolan satış: 165,6 milyar dolar (satıcı tahmini)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-09, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: board.com (dış site, OOS-09) brc.org.uk (dış site, OOS-09)

Kanıt kimliği OOS-10

Kaynak türü: Hakemli yayın

Sistem başka diyor, raf başka: stok kayıtlarının %65’i hatalı çıktı

Bir perakendecinin 37 mağazasındaki yaklaşık 370.000 stok kaydının %65’i hatalıydı; sistemdeki rakam fiili stokla uyuşmuyordu. Hatayı azaltan etkenler arasında stok denetimi (sayım) uygulamaları var; mağaza ortamının karmaşıklığı ve dağıtım yapısı ise hatayı artırıyor.

Rakam
Stok kayıtlarının %65’i hatalı
Ülke
Ülke özette belirtilmemiş (tek perakendeci; yazarlar ABD’de)
Veri türü
Stok kaydı denetimi (şirket verisi)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Nisan 2008
Sınırlar
Tek zincir; bayi ağına genellenemez. “Sistem doğru diyor, saha farklı” olgusunun akademik bir örneği.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Tek bir perakende zincirinin 37 mağazası, yaklaşık 370.000 stok kaydı.
Yayımlayan
Management Science 54(4):627–641. Yazarlar: Nicole DeHoratius ve Ananth Raman (Harvard Business School).
Tarih ayrıntısı
Nisan 2008 (yayın)
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale.
Doğrulamada okunan
Yalnız özet (8 Ekim 2026)
Destekleyen bilgi
Gruen ve Corsten 2007 (OOS-05’in kaynağı) dört çalışmada sistem stokunun fiili stokla birebir örtüşme oranını %32–45 olarak veriyor.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Sistem başka diyor, raf başka: stok kayıtlarının %65’i hatalı çıktı”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-10, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: ideas.repec.org (dış site, OOS-10)

Kanıt kimliği OOS-12

Kaynak türü: Çalışma kâğıdı

Komisyonlu acenteler ziyaretlerin %60–90’ında müşteriye uygun olmayan, pahalı ürünü önerdi

Hindistan’da komisyonla çalışan hayat sigortası acentelerine yapılan gizli müşteri saha deneylerinde acenteler, senaryoya göre ziyaretlerin %60–90’ında müşteriye uygun olmayan, açıkça daha kötü ve pahalı ürünleri önerdi. Vadeli (term) sigortanın en uygun olduğu müşterilerde acentelerin yalnızca %5’i sadece term önerirken %74’ü yalnızca yüksek komisyonlu birikimli (whole life) sigorta önerdi.

Rakam
Uygun olmayan ürün önerisi %60–90 (senaryoya göre); uygun müşteride sadece term önerisi %5’e karşı sadece whole life önerisi %74
Ülke
Hindistan
Veri türü
Gizli müşteri saha deneyi
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
16 Ocak 2013 (çalışma sürümü); Mart 2017 (dergi)
Sınırlar
Sigorta sektörü, Hindistan. Komisyon yapısı bayi marjıyla birebir aynı değil. Rakamlar 2013 çalışma sürümünden; yayımlanan sürümde sayılar değişmiş olabilir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Chennai ve Ahmedabad’da üç saha deneyi; 1.031 denetim ziyareti ve 60 pilot denetim.
Yayımlayan
Yazarlar: Anagol (Wharton), Cole (Harvard Business School), Sarkar (Harvard). Hakemli yayın: The Review of Economics and Statistics 99(1):1–15, Mart 2017. Açılan sürüm NBER konferans makalesi.
Tarih ayrıntısı
Çalışma sürümü 16 Ocak 2013; hakemli yayın Mart 2017
Kaynak türü
Çalışma kâğıdı. Akademik saha deneyi. Rakamlar 2013 çalışma kâğıdı sürümünden; hakemli sürümü 2017’de yayımlandı.
Doğrulamada okunan
Tam metin (çalışma sürümü PDF’i); dergi künyesi kayıttan (8 Ekim 2026)
Konum
Çalışma sürümü s. 2; Tablo II
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Komisyonlu acenteler ziyaretlerin %60–90’ında müşteriye uygun olmayan, pahalı ürünü önerdi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-12, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: conference.nber.org (dış site, OOS-12) ideas.repec.org (dış site, OOS-12)

Kanıt kimliği OOS-13

Kaynak türü: Hakemli yayın

Satış noktasındaki kişi markanızın sessiz temsilcisidir

Makalenin aktardığı önceki araştırmalara göre perakende satış personelinin önerileri, özellikle dayanıklı tüketim mallarında, müşterinin marka seçimini önemli ölçüde etkiliyor. Üreticiler için temel güçlük, mağaza satış personelinin kendi markalarını rakiplerin önünde önermesini sağlamak. Çalışma, personelin markayla özdeşleşmesinin marka savunuculuğu ve satış çabasına aracılık ettiğini test ediyor.

Rakam
Nicel oran yok (literatür tespiti ve yapısal model)
Ülke
Özette belirtilmemiş (yazarlar ve dergi ABD’de)
Veri türü
Anket (sayısal etki yok; önceki literatürün tespiti)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
1 Mart 2011
Sınırlar
Sayısal etki yok. “Önemli etki” tespiti önceki literatürün bulgusu. Personel beyanına dayanıyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Büyük bir ulusal perakendecinin dayanıklı tüketim bölümündeki satış personeli.
Yayımlayan
Journal of Personal Selling & Sales Management 31(2):123–140. Yazarlar: Vishag A. Badrinarayanan, Debra A. Laverie.
Tarih ayrıntısı
1 Mart 2011
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale.
Doğrulamada okunan
Yalnız özet (açık künye kaydı) (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Satış noktasındaki kişi markanızın sessiz temsilcisidir”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-13, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: doi.org (dış site, OOS-13)

Kanıt kimliği OOS-15

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

İngiltere: Marka sahipleri derneğinin verisine göre içki ikamesinin tüketiciye maliyeti 1999’da 40 milyon sterlin, test alımlarının yaygınlaştığı Kasım 2001’de 22 milyon sterlindi

İngiltere’de 1999’da içki servis eden her 12 işletmeden 1’i, en az bir içki markasında müşterinin istediği marka yerine başka içki veriyordu. Bunun tüketiciye maliyeti 40 milyon sterlin olarak hesaplandı. Ticaret Standartları görevlilerinin ziyaretleri ve test alımlarından sonra, Kasım 2001’e gelindiğinde bu maliyet 22 milyon sterline indi.

Rakam
İşletmelerin 12’de 1’i marka ikamesi yapıyordu; tüketici maliyeti 40 milyon sterlinden (Eylül 1999) 22 milyon sterline (Kasım 2001) indi
Ülke
Birleşik Krallık
Veri türü
Sektör derneği verisi (önce-sonra, kontrol grubu yok)
Saha / veri
Eylül 1999 ve Kasım 2001
Yayın
5 Eylül 2002
Sınırlar
Önce-sonra karşılaştırması; kontrol grubu yok. Veri marka sahiplerinin kendi derneğinden (IFSP); düşüşü test alımlarına bağlayan yorum haberin. Eski veri; birincil dernek raporu açılamadı. Bu bir öneri değil, aldatıcı servis (genelde markalı şişelerin daha ucuz sıvıyla doldurulması).
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Marka sahiplerinin derneği (IFSP) ve Ticaret Standartları test alımları; örneklem haberde verilmemiş. Dernek yılda yaklaşık 200 işletmeyi kovuşturuyordu.
Yayımlayan
Morning Advertiser (ticari basın; yazar Ben McFarland); veri kaynağı IFSP (marka sahiplerinin derneği)
Tarih ayrıntısı
Başlangıç verisi Eylül 1999 (IFSP’nin kuruluşu); ikinci veri Kasım 2001; haber 5 Eylül 2002 (sitede son güncelleme 26 Mayıs 2017)
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Ticari basın aktarımı; veri marka sahiplerinin derneğine ait.
Doğrulamada okunan
Ticari basın haberi (8 Ekim 2026)
Sürüm
2 · Başlık: önce-sonra verisi, marka sahipleri derneği kaynağı ve kontrol grubu olmadığı yazıldı.
Nasıl alıntılanır
“İngiltere: Marka sahipleri derneğinin verisine göre içki ikamesinin tüketiciye maliyeti 1999’da 40 milyon sterlin, test alımlarının yaygınlaştığı Kasım 2001’de 22 milyon sterlindi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#OOS-15, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: morningadvertiser.co.uk (dış site, OOS-15)

Kanıt kimliği STOK-TR-01

Kaynak türü: Resmî kayıt Türkiye verisi

Satış noktalarının %72,7’si, aradığı dondurmayı bulamayan müşterinin noktada satılan markadan aldığını söyledi; %24,7’si almadan çıktığını

Rekabet Kurulu’nun 2025’te 26 ildeki 2.000 geleneksel satış noktasıyla yaptırdığı ankette, istediği dondurmayı bulamayan tüketicinin ne yaptığı soruldu. Satış noktalarının %72,7’si tüketicinin noktada satılan markanın ürünlerinden aldığını, %24,7’si dondurma almadan dükkândan ayrıldığını söyledi. Noktaların %15,7’si satışı yapılmayan markalara tüketici talebi olduğunu belirtti (%84,4’ü talep olmadığını). Kurul’un kendi değerlendirmesi: satış noktasında ve dolap içindeki görünürlük tüketici tercihlerini doğrudan etkiliyor.

Rakam
%72,7 noktada satılan markayı alıyor; %24,7 almadan ayrılıyor; %15,7 satılmayan markalara talep olduğunu bildiriyor (%84,4 talep yok). Bağlam: dondurma satan noktaların %90,6’sında hâkim gruba ait markaların dolapları var.
Ülke
Türkiye (26 ildeki geleneksel kanal satış noktaları)
Veri türü
Satış noktası anketi (Kurum adına anket firması)
Saha / veri
2025
Yayın
Karar 22.04.2026 (26-15/434-162; soruşturma açılması ve geçici tedbir)
Sınırlar
Tek kategori (endüstriyel dondurma, geleneksel kanal). Noktaların büyük çoğunluğunda tek grubun dolapları olduğu için “satılan marka” çoğu zaman pazardaki hâkim firmanın markası; bulgu klasik stoksuzluktan çok, rakip markanın noktada hiç bulunmamasını yansıtıyor. Soruşturma sürüyor; ihlal kararı yok (geçici tedbir). Kararda geçen şirket ve marka adlarını kullanmıyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Türkiye’yi temsil eden 26 ildeki (İBBS Düzey-2) 2.000 geleneksel satış noktası; saha çalışmasını Kurum adına bir anket firması yaptı. Noktaların %74,8’i 100 m² altında. Yanıtlar satış noktası beyanıdır, tüketici gözlemi değil.
Yayımlayan
Rekabet Kurulu (kaynak etiketi: “Rekabet Kurumu Geleneksel Satış Noktası Anketi”). İkincil aktarım: Av. Baran Baş ve Av. Gülce Korkmaz (hukukihaber.net).
Tarih ayrıntısı
Anket 2025; Kurul kararı 22.04.2026, sayı 26-15/434-162 (soruşturma açılması ve geçici tedbir); Rekabet Kurumu duyurusu 15.05.2026; hukukihaber aktarımı 08.06.2026
Kaynak türü
Resmî kayıt. Düzenleyici kurum kararı (birincil).
Doğrulamada okunan
Tam metin (gerekçeli karar PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Gerekçeli karar, para. 56 (s. 20/36)
Bağlam
Dondurma satan noktaların %90,6’sında hâkim gruba ait markaların dolapları var.
Sürüm
2 · Başlık: oranlar müşteri payı değil, satış noktalarının beyanı olarak yazıldı.
Nasıl alıntılanır
“Satış noktalarının %72,7’si, aradığı dondurmayı bulamayan müşterinin noktada satılan markadan aldığını söyledi; %24,7’si almadan çıktığını”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#STOK-TR-01, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: rekabet.gov.tr (dış site, STOK-TR-01)

Aynı kaynaktan (Rekabet Kurulu kararı 26-15/434-162): STOK-TR-02

Kanıt kimliği STOK-TR-02

Kaynak türü: Resmî kayıt Türkiye verisi

Kural kâğıtta vardı; noktaların yarısı olumlu buldu, sekizde biri uygulamayı denedi

Rekabet Kurulu 2021’de pazarda hâkim durumdaki dondurma üreticisine bir yükümlülük getirmişti: 100 m² ve altındaki, başka dondurma dolabı olmayan satış noktalarında, satış noktası isterse dolap hacminin %30’u rakip ürünlere açılacaktı. Yaklaşık dört yıl sonra yapılan ankette bu firmanın dolaplarının %85,7’sinde rakip markaya ait ürün yoktu. Satış noktalarının yarısı %30’luk açılımı olumlu bulduğunu söyledi; ama fiilen yalnızca %12,5’i dolaba rakip ürün koymayı denemişti. Kurul, yükümlülüğün geleneksel kanaldaki rekabet üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı yönünde endişe tespit etti, soruşturma açtı ve geçici tedbire hükmetti.

Rakam
%85,7 dolaplarda rakip ürün yok (%14,3’ünde dolap rakiplere açılmış); %12,5 rakip ürün koymayı denemiş (%87,5 denememiş); noktaların “yarısı” %30 açılımı olumlu buluyor; ankete göre hâkim firmanın bulunurluk oranı 2021–2025 arasında %61,3’ten %88,6’ya çıkarken rakiplerinkinde “neredeyse hiçbir değişim” yok
Ülke
Türkiye (geleneksel kanal)
Veri türü
Satış noktası anketi ve düzenleyici karar
Saha / veri
2025
Yayın
Karar 22.04.2026 (26-15/434-162)
Sınırlar
Bu bir rekabet hukuku dosyası; bayi protokolü değil, düzenleyici yükümlülük. Soruşturma sürüyor, ihlal kararı yok; “kayda değer etki yaratmadığı” ifadesi bir endişe tespitidir, nihai hüküm değil. Yanıtlar satış noktası beyanı. Kararda geçen şirket ve marka adlarını kullanmıyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
26 ildeki 2.000 geleneksel satış noktası (Rekabet Kurumu Geleneksel Satış Noktası Anketi, 2025); satış noktası beyanı.
Yayımlayan
Rekabet Kurulu (gerekçeli karar). Aktaran: hukukihaber.net (Av. Baran Baş, Av. Gülce Korkmaz). Geçici tedbirin özeti Rekabet Kurumu duyurusunda.
Tarih ayrıntısı
2021 kararı 18.03.2021 (21-15/190-80); anket 2025; 2026 kararı 22.04.2026 (26-15/434-162); Rekabet Kurumu duyurusu 15.05.2026; aktaran makale 08.06.2026
Kaynak türü
Resmî kayıt. Düzenleyici kurum kararı (birincil kaynak).
Doğrulamada okunan
Tam metin (gerekçeli karar PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Gerekçeli karar, para. 63, 70 (s. 29/36) ve 87 (s. 33/36)
Ek rakam
Ankete göre hâkim firmanın bulunurluk oranı 2021–2025 arasında %61,3’ten %88,6’ya çıktı; rakiplerinkinde neredeyse hiçbir değişim yok.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Kural kâğıtta vardı; noktaların yarısı olumlu buldu, sekizde biri uygulamayı denedi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#STOK-TR-02, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: rekabet.gov.tr (dış site, STOK-TR-02)

Aynı kaynaktan (Rekabet Kurulu kararı 26-15/434-162): STOK-TR-01

Kanıt kimliği STOK-TR-03

Kaynak türü: Çalışma kâğıdı Türkiye verisi

Osmaniye: “Satış elemanının benim çıkarımı da gözetmesi kararımı etkiler” (5 üzerinden 4,45)

Osmaniye’de son bir yılda beyaz eşya alan ya da almak için bayiye giden tüketicilerle yapılan ankette en yüksek katılım (5 üzerinden 4,45) şu ifadeye verildi: Satış elemanının yalnız mağaza ve kendi çıkarını değil, müşterinin çıkarını da gözetmesi satın alma kararını olumlu etkiler. “Size en kullanışlı ürünü tavsiye etmesi” ifadesi 4,37 aldı. Makale, aynı markanın bayileri arasında bile rekabet olduğunu vurguluyor.

Rakam
Ortalama 4,45 / 5 (müşteri çıkarını gözetme, en yüksek madde); 4,37 / 5 (en kullanışlı ürünü tavsiye etme)
Ülke
Türkiye (Osmaniye)
Veri türü
Tutum anketi (akademik)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Kış 2016
Sınırlar
Tek il, tutum beyanı, örneklem tutarsızlığı, küçük ölçekli dergi. Ana kanıt değil, tamamlayıcıdır.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Yöntem bölümünde 400 yüz yüze anket yazıyor, tablo notunda n = 200; örneklem tutarsız.
Yayımlayan
The International New Issues in Social Sciences 2(2):33–50 (DergiPark). Yazar: Öğr. Gör. Yasemin Tatlı.
Tarih ayrıntısı
Kış 2016
Kaynak türü
Çalışma kâğıdı. Akademik makale (Türk dergisi, tutum anketi); derginin hakem süreci doğrulanmadı.
Doğrulamada okunan
Tam metin (makale PDF’i) (8 Ekim 2026)
Konum
Makale s. 44–46, Tablo 9
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Osmaniye: “Satış elemanının benim çıkarımı da gözetmesi kararımı etkiler” (5 üzerinden 4,45)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#STOK-TR-03, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: dergipark.org.tr (dış site, STOK-TR-03)

  • OOS-11 aynı bulgu; kartı CH-05 kimliğiyle duruyor.
  • OOS-14 aynı bulgu; kartı CH-04 kimliğiyle duruyor.

Kanıtın karardaki değeri, sadakat ekonomisi ve söylenen ile yapılan

Karar sürecinin kalitesi, müşteri tutmanın firma değerine etkisi, yeni ürün başarısızlığı üzerine mitler ve beyan ile gözlem arasındaki fark. Bu set ticari bayi davranışını doğrudan ölçen bir çalışma içermez. Türkiye maddeleri resmî istatistik, sektör temsilcisi açıklaması ve bir akademik saha çalışmasıdır.

Kanıt kimliği LS2010

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Karar sürecinin kalitesi, sonuçtaki farkın analiz miktarına göre altı kat daha fazlasını açıklıyor

McKinsey’in incelediği 1.048 büyük iş kararında karar sürecinin kalitesi, kararın sonucundaki farkın analiz miktarına göre altı kat daha fazlasını açıkladı (yönetici beyanı; ilişki, nedensellik değil). Süreç kalitesi şu tür uygulamalarla ölçüldü: belirsizlikleri açıkça tartışmak, üst yöneticinin görüşüne aykırı görüşleri masaya getirmek, tartışmaya rütbeye göre değil yetkinliğe göre katılmak.

Rakam
6 kat (süreç / analiz). Sergi 2: performansın %53’ünü süreç kalitesi, %8’ini analiz miktarı ve ayrıntısı, %39’unu sektör/şirket değişkenleri açıklıyor (çok değişkenli regresyon).
Ülke
Küresel (ülke dağılımı makalede verilmemiş)
Veri türü
Yönetici anketi (beyan; korelasyon)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Mart 2010
Sınırlar
Sonuçlar ve performans ölçütleri yöneticilerin kendi beyanı. İlişki korelasyonel. KOBİ’lere veya Türkiye’ye özgü değil.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Yöneticilerin raporladığı 1.048 büyük karar (yeni ürün yatırımı, birleşme ve satın alma, büyük sermaye harcaması). 17 uygulama soruldu: 8’i analiz, 9’u süreç. Sektör, coğrafya ve şirket büyüklüğü kontrol edildi.
Yayımlayan
McKinsey Quarterly. Dan Lovallo (University of Sydney; McKinsey danışmanı) ve Olivier Sibony (McKinsey), “The case for behavioral strategy”
Tarih ayrıntısı
Mart 2010 (McKinsey Quarterly)
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Danışmanlık yayını, akademisyen ortak yazarlı; yönetici anketine dayanıyor. Hakemli dergi değil.
Doğrulamada okunan
Tam metin (makalenin PDF kopyası) (8 Ekim 2026)
Sürüm
2 · Başlık ve bulgu: “daha belirleyici” yerine ilişki dili (“daha fazlasını açıklıyor”).
Nasıl alıntılanır
“Karar sürecinin kalitesi, sonuçtaki farkın analiz miktarına göre altı kat daha fazlasını açıklıyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#LS2010, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: mckinsey.com (dış site, LS2010) docs.univr.it (dış site, LS2010)

Aynı kaynaktan (Lovallo ve Sibony, McKinsey Quarterly 2010): LS2010-ROI

Kanıt kimliği LS2010-ROI

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Karar sürecinde üst çeyrekte olmak, alt çeyreğe göre 6,9 yüzde puan daha yüksek yatırım getirisiyle ilişkili

Aynı çalışmada karar sürecinde üst çeyrekte olmak, alt çeyreğe göre kararların yatırım getirisinde (ROI) 6,9 yüzde puan daha yüksek değerle ilişkili çıktı; analiz kalitesinde aynı fark 5,3 yüzde puanla ilişkiliydi. Yönetici beyanı, 673 karar; korelasyon, neden-sonuç değil.

Rakam
+6,9 yüzde puan ROI (süreç); +5,3 yüzde puan ROI (analiz)
Ülke
Küresel
Veri türü
Yönetici anketi (beyan; korelasyon)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Mart 2010
Sınırlar
ROI’ler beyana dayanıyor, ilişki korelasyonel; alt örneklem 673 karar. Fark yüzde puan olarak verilmiş; yüzde artış değildir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
1.048 kararın içinden ROI verisi olan 673 karar.
Yayımlayan
McKinsey Quarterly, Lovallo & Sibony
Tarih ayrıntısı
Mart 2010
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Danışmanlık yayını, yönetici anketi.
Doğrulamada okunan
Tam metin (makalenin PDF kopyası) (8 Ekim 2026)
Konum
Makale, 8 numaralı dipnot
Sürüm
2 · Başlık ve bulgu: “artırdı” yerine “ilişkili”; korelasyon olduğu yazıldı.
Nasıl alıntılanır
“Karar sürecinde üst çeyrekte olmak, alt çeyreğe göre 6,9 yüzde puan daha yüksek yatırım getirisiyle ilişkili”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#LS2010-ROI, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: mckinsey.com (dış site, LS2010-ROI) docs.univr.it (dış site, LS2010-ROI)

Aynı kaynaktan (Lovallo ve Sibony, McKinsey Quarterly 2010): LS2010

Kanıt kimliği BAIN2011

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

“%95 korelasyon” ifadesi (yalnız ikincil destek)

Bain’in yaklaşık 800 şirketlik anketinde, kilit kararları iyi alıp uygulayan şirketlerle finansal sonuçları üst dilimde olan şirketler arasında “%95 korelasyon” raporlandı. İfade kaynağa aittir.

Rakam
“%95 korelasyon” (ifade kaynağa ait; istatistiksel anlamı açıklanmamış)
Ülke
Küresel
Veri türü
Danışmanlık anketinin özeti
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
23 Mart 2011
Sınırlar
“%95 korelasyon”un ne anlama geldiği (katsayı mı, örtüşme oranı mı) ve yöntem açıklanmamış. Büyük şirket ağırlıklı, danışmanlık kaynağı. Yalnız ikincil destek olarak, LS2010 çalışmasıyla birlikte okunmalı.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Sayfada “dünyanın dört bir yanından yaklaşık 800 şirket” deniyor. Aynı anket için dolaşan “760 şirket” bilgisi açılarak doğrulanmadı.
Yayımlayan
Bain & Company; Marcia Blenko, Michael Mankins, Paul Rogers
Tarih ayrıntısı
23 Mart 2011 (Forbes.com’da yayımlanan yazının Bain sitesindeki kopyası)
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Danışmanlık yazısı.
Doğrulamada okunan
Kurum sayfası (yazının kopyası) (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
““%95 korelasyon” ifadesi (yalnız ikincil destek)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#BAIN2011-karar-etkinligi, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: bain.com (dış site, BAIN2011)

Kanıt kimliği RS1990

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

Müşteri kaybını 5 puan azaltmak kârı %30–85 artırıyordu (bir hesaplama, yasa değil)

Reichheld ve Sasser’in 1990 tarihli Harvard Business Review makalesine göre müşteri kaybını “%5” azaltmak bir bankanın şube sisteminde kârı %85, bir sigorta brokerliğinde %50, bir oto servis zincirinde %30 artırıyordu. Byron Sharp’ın okumasıyla kastedilen, yıllık kayıp oranının %10’dan %5’e inmesi, yani 5 puanlık düşüş. HBR’ın makaleye eklediği özet ise “neredeyse %100” kâr artışından söz ediyor. Ipsos (2005) makalenin vaadini “%25 ile %85” aralığı olarak aktarıyor.

Rakam
%85 / %50 / %30 kâr artışı (“%5” daha az müşteri kaybıyla); HBR’ın makaleye eklediği özet: “neredeyse %100”. Ipsos (2005), makalenin vaadini “%25 ile %85” aralığı olarak aktarıyor.
Ülke
ABD
Veri türü
İş dergisi makalesi (hesaplama örnekleri)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Eylül–Ekim 1990
Sınırlar
Orijinal metin ücretli; %85 / %50 / %30 cümlesi yalnız ikincil kaynaklarda doğrulanabildi. Rakamlar gözlenmiş şirket kârı değil, müşteri başına değer hesabı. Byron Sharp (Ehrenberg-Bass) bunun uygulama maliyetini sıfır varsayan bir düşünce deneyi olduğunu yazıyor. Dolaşımdaki “%25–95” aralığı açılan hiçbir kaynakta yok. 1990, ABD hizmet sektörü.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Bain müşteri vakalarında müşteri başına kâr akışlarının net bugünkü değer hesabı; örneklem verilmemiş.
Yayımlayan
Harvard Business Review; Frederick F. Reichheld & W. Earl Sasser Jr., “Zero Defections: Quality Comes to Services”
Tarih ayrıntısı
Eylül–Ekim 1990 (Harvard Business Review 68(5):105–111; Bain sayfasında 1 Eylül 1990)
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. İş dergisi makalesi; hakemli ampirik çalışma değil.
Doğrulamada okunan
Kurum sayfası; bazı rakamlar yalnız ikincil kaynaklarda (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Müşteri kaybını 5 puan azaltmak kârı %30–85 artırıyordu (bir hesaplama, yasa değil)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#RS1990-sifir-kayip, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: bain.com (dış site, RS1990) managementquotes.wordpress.com (dış site, RS1990) ipsos.com (dış site, RS1990) marketingscience.info (dış site, RS1990)

Kanıt kimliği BAIN2001

Kaynak türü: Satıcı · danışmanlık

Aynı yazarın orijinal cümlesi daha mütevazı: finansal hizmetlerde %5 tutma artışı kârı %25’in üzerinde artırıyor

Reichheld’in 2001 tarihli Bain yazısındaki ifade: finansal hizmetlerde müşteri tutmadaki %5’lik artış kârı %25’in üzerinde artırıyor. İnternette dolaşan “%25–95” aralığı bu belgede geçmiyor.

Rakam
>%25 kâr artışı (finansal hizmetlerde müşteri tutmada %5 artış)
Ülke
Belirtilmemiş (ABD ağırlıklı)
Veri türü
Danışmanlık yazısı (öneri)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
25 Ekim 2001
Sınırlar
Yöntem ve örneklem yok; tek sektörden örnek; 2001. Diğer sektörlere veya Türkiye’ye genellenmez.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
Belirtilmemiş
Yayımlayan
Bain & Company; Fred Reichheld, “Prescription for cutting costs: Loyal relationships”
Tarih ayrıntısı
25 Ekim 2001 (Bain web sayfası); PDF meta verisinde oluşturma tarihi 24 Ekim 2001
Kaynak türü
Satıcı · danışmanlık. Danışmanlık şirketinin kısa yazısı.
Doğrulamada okunan
Tam metin (PDF) (8 Ekim 2026)
Bayi bağlantısı (öneri, rakam değil)
Aynı belgede, tedarikçiler ve bayiler (ayrıca müşteriler ve çalışanlar) için yıllık “ilişki karnesi” hazırlanması ve bunun yatırımcıya sunulan yıllık rapor kadar özenle yapılması öneriliyor.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Aynı yazarın orijinal cümlesi daha mütevazı: finansal hizmetlerde %5 tutma artışı kârı %25’in üzerinde artırıyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#BAIN2001, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: media.bain.com (dış site, BAIN2001) bain.com (dış site, BAIN2001)

Kanıt kimliği GUPTA2004

Kaynak türü: Hakemli yayın

Müşteri tutmadaki %1’lik iyileşme firma değerini %5 artırıyor (5 büyük ABD firması)

Columbia Business School araştırmasının yayımlanan özetine göre müşteri tutma, marj ve müşteri kazanım maliyetinde %1’lik iyileşme firma değerini sırasıyla %5, %1 ve %0,1 artırıyor. Kabul edilmiş taslakta tutma esnekliği 3–7 aralığında veriliyor. Her iki sürümde de tutmadaki %1 iyileşme, sermaye maliyetindeki %1 değişimden yaklaşık beş kat daha etkili.

Rakam
Yayımlanan özet: tutma %5, marj %1, kazanım %0,1. Kabul edilmiş taslak: tutma esnekliği 3–7, marj ≈1, kazanım 0,02–0,3. Her iki sürümde tutma ile sermaye maliyeti arasında yaklaşık 5 kat fark.
Ülke
ABD
Veri türü
Şirket verisiyle model hesabı
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Şubat 2004
Sınırlar
Yalnız 5 büyük ABD firması; abonelik ve işlem tabanlı modeller. KOBİ’lere ve Türkiye’ye doğrudan genellenemez. Burada yayımlanmış sürümün rakamlarını (%5, %1, %0,1) esas alıyoruz.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Kamuya açık verilerle 5 firma (Capital One, Amazon, Ameritrade, eBay, E*Trade), 31 Mart 2002 itibarıyla.
Yayımlayan
Sunil Gupta, Donald R. Lehmann, Jennifer Ames Stuart; American Marketing Association / Columbia Business School
Tarih ayrıntısı
Journal of Marketing Research, Şubat 2004, 41(1):7–18; DOI 10.1509/jmkr.41.1.7.25084
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale.
Doğrulamada okunan
Yayımlanmış özet (Crossref) ve yazarların izinli yeniden basımı (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Müşteri tutmadaki %1’lik iyileşme firma değerini %5 artırıyor (5 büyük ABD firması)”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#GUPTA2004, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: business.columbia.edu (dış site, GUPTA2004) api.crossref.org (dış site, GUPTA2004)

Kanıt kimliği CM2013

Kaynak türü: Hakemli yayın

“Yeni ürünlerin %80’i batar” bir mit; ampirik çalışmalar %40 ve altını buluyor

Yeni ürünlerin %80 veya daha fazlasının başarısız olduğu inancı bir mittir. 1977’den bu yana yapılan ampirik çalışmalar başarısızlık oranını %40 veya altında buluyor. Yazarlara göre mit, “çoğunluk böyle diyor” safsatası ve kişisel çıkar sayesinde yaşamaya devam ediyor.

Rakam
Mit: %80 ve üzeri; ampirik bulgu: %40 ve altı
Ülke
Ağırlıklı ABD
Veri türü
Görüş ve derleme makalesi
Saha / veri
Uygulanmaz (derleme)
Yayın
Çevrimiçi 25 Ekim 2012; baskı Eylül 2013
Sınırlar
Yalnız özet okundu. “Başarısızlık” tanımı çalışmadan çalışmaya değişiyor. Kimin çıkarı olduğu özette belirtilmiyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
1977’den itibaren yapılan ampirik çalışmaların literatür değerlendirmesi
Yayımlayan
Journal of Product Innovation Management 30(5):976–979; George Castellion & Stephen K. Markham, “Perspective: New Product Failure Rates: Influence of Argumentum ad Populum and Self-Interest”
Tarih ayrıntısı
Çevrimiçi 25 Ekim 2012; baskı Eylül 2013
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli dergide görüş ve derleme makalesi.
Doğrulamada okunan
Yalnız özet (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
““Yeni ürünlerin %80’i batar” bir mit; ampirik çalışmalar %40 ve altını buluyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#CM2013, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: doi.org (dış site, CM2013) api.crossref.org (dış site, CM2013)

Kanıt kimliği VICTORY2021

Kaynak türü: Hakemli yayın

Yeni ürünlerin %25’i bir yıl sonra artık satın alınmıyor; iki yıl sonra yaklaşık %40

ABD’de 31 hızlı tüketim kategorisinde 83.719 yeni ürün incelendi. Yeni ürünlerin %25’i bir yıl sonra artık satın alınmıyor; iki yıl sonra bu oran yaklaşık %40. Başarısızlık, cirosu yüksek kategorilere girilen lansmanlarda ve pazar payı küçük ana markalarda daha olası.

Rakam
%25 (1. yıl), yaklaşık %40 (2. yıl)
Ülke
ABD
Veri türü
Tüketici paneli verisi
Saha / veri
2002–2009
Yayın
14 Ocak 2021 (çevrimiçi)
Sınırlar
Yalnız ABD hızlı tüketim; işletmeler arası satış, dayanıklı tüketim ve hizmet kapsam dışı; veri 2009’da bitiyor.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
83.719 yeni ürün (SKU), 31 kategori, 2002–2009 lansmanları, tüketici paneli verisi; başarısızlık, satışın kalıcı olarak durması.
Yayımlayan
Marketing Letters (Springer); Kirsten Victory, Magda Nenycz-Thiel, John Dawes, Arry Tanusondjaja, Armando Maria Corsi, “How common is new product failure and when does it vary?”; DOI 10.1007/s11002-021-09555-x
Tarih ayrıntısı
Çevrimiçi 14 Ocak 2021 (Marketing Letters 32(1):17–32); veri 2002–2009
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale (panel verisi).
Doğrulamada okunan
Yalnız özet (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Yeni ürünlerin %25’i bir yıl sonra artık satın alınmıyor; iki yıl sonra yaklaşık %40”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#VICTORY2021, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: springerprofessional.de (dış site, VICTORY2021)

Kanıt kimliği HBR2019

Kaynak türü: Basın · dernek · platform

%65 “alırım” diyor, yaklaşık %26 alıyor

Harvard Business Review’da yayımlanan bir yazıda aktarılan ankete göre tüketicilerin %65’i sürdürülebilirliği savunan amaç odaklı markaları almak istediğini söylüyor; ama yalnızca yaklaşık %26’sı gerçekten alıyor.

Rakam
%65 (beyan) / yaklaşık %26 (davranış)
Ülke
Belirtilmemiş
Veri türü
İkincil aktarım (asıl anket belirtilmemiş)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Temmuz–Ağustos 2019
Sınırlar
Asıl anketin adı ve bağlantısı makalede yok. Yalnız sürdürülebilir ürün bağlamı; coğrafya belirsiz; %26’nın nasıl ölçüldüğü bilinmiyor. Kesin ölçüm değil, söylenen ile yapılan arasındaki farka bir örnek.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Belirtilmemiş (“one recent survey”)
Yayımlayan
Harvard Business Review; Katherine White, David J. Hardisty, Rishad Habib, “The Elusive Green Consumer”
Tarih ayrıntısı
Temmuz–Ağustos 2019
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. İş dergisi makalesi (akademisyen yazarlar); başka bir anketin ikincil aktarımı.
Doğrulamada okunan
Dergi sayfası (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“%65 “alırım” diyor, yaklaşık %26 alıyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#HBR2019, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: hbr.org (dış site, HBR2019)

Kanıt kimliği SHEERAN-niyet-davranis

Kaynak türü: Hakemli yayın

Niyette büyük değişim, davranışta küçük-orta değişim

422 çalışmayı kapsayan, on meta-analizi bir araya getiren bir meta-analizde niyet ile sonraki davranış arasındaki ortalama korelasyon r = 0,53 bulundu. Niyeti değiştiren deneylerin meta-analizinde ise niyette orta-büyük bir değişim davranışta yalnızca küçük-orta bir değişim yarattı (d = 0,36). Niyet ile davranış arasındaki boşluğun asıl kaynağı “niyet edip yapmayanlar”.

Rakam
r = 0,53 (422 çalışma); d = 0,36
Ülke
Uluslararası (ağırlıklı Batı örneklemleri)
Veri türü
Meta-analiz derlemesi
Saha / veri
Uygulanmaz (derleme)
Yayın
Eylül 2016
Sınırlar
Sağlık ve sosyal davranış ağırlıklı; ticari satın alma veya bayi davranışına özgü değil. Niyetin davranıştaki farkın belirli bir yüzdesini açıkladığını söyleyen sık dolaşan ifade bu belgede yok.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
10 meta-analiz, toplam 422 çalışma (Sheeran 2002); niyeti değiştiren deneylerin meta-analizi (Webb & Sheeran 2006)
Yayımlayan
Social and Personality Psychology Compass (Wiley); Paschal Sheeran & Thomas L. Webb, “The Intention–Behavior Gap”, DOI 10.1111/spc3.12265
Tarih ayrıntısı
Eylül 2016 (Social and Personality Psychology Compass 10(9):503–518); Sheeran 2002 ve Webb & Sheeran 2006’ya dayanıyor
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik derleme.
Doğrulamada okunan
Tam metin (PDF) (8 Ekim 2026)
Sürüm
2 · Belgede olmayan dolaşım oranının rakamı çıkarıldı.
Nasıl alıntılanır
“Niyette büyük değişim, davranışta küçük-orta değişim”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#SHEERAN-niyet-davranis, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: content.workplacegivingaustralia.org.au (dış site, SHEERAN-niyet-davranis)

Kanıt kimliği JENNER2006

Kaynak türü: Hakemli yayın

Beyan edilen uygulama ile gözlenen uygulama arasında ilişki yok

İngiltere’de bir hastanenin 4 servisinde (2 dahiliye, 2 cerrahi) 71 sağlık çalışanı 132 saat boyunca, 1.284 el hijyeni fırsatında gözlendi. Gözlenen uygulama, kişilerin kendi beyanlarıyla ve niyetleriyle ilişkili değildi. Hastaya temastan hem önce hem sonra el temizliği ortalama yalnızca %12’ydi (MRSA’lı hastalarda %16). Katılımcılar gözlendiklerini bildikleri halde uyum düşüktü. Yazarların sonucu: Alışkanlığın değişip değişmediğini anlamanın tek yolu gözlemdir; eğitimin sonucu da beyanla değil gözlemle ölçülmelidir.

Rakam
Hem önce hem sonra el hijyeni: ortalama %12 (MRSA’lı hastalarda %16). Beyan ile gözlem arasında ilişki yok. Beyan ile niyet arasında ise yüksek korelasyon var (r = 0,64).
Ülke
Birleşik Krallık (tek NHS Trust)
Veri türü
Gözlem ve beyan karşılaştırması (sağlık)
Saha / veri
Belirtilmemiş
Yayın
Ağustos 2006
Sınırlar
Sağlık sektörü, tek kurum, küçük örneklem. Gizli gözlem değil; katılımcılar gözlendiklerini biliyordu. Ticari kanallar için doğrudan kanıt değil, benzetmedir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
71 sağlık profesyoneli, 132 saat gözlem, 1.284 fırsat, iki gözlemci.
Yayımlayan
University of Hertfordshire deposu; E.A. Jenner, B.C. Fletcher, P. Watson, F.A. Jones, L. Miller, G.M. Scott
Tarih ayrıntısı
Journal of Hospital Infection 63(4):418–422, Ağustos 2006; DOI 10.1016/j.jhin.2006.03.012 (dergiye sunulan taslak Kasım 2005)
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale (yazar taslağı).
Doğrulamada okunan
Tam metin (yazar taslağı); künye Crossref’ten (8 Ekim 2026)
Ek rakam
Beyan ile niyet arasında yüksek korelasyon var (r = 0,64); yani insanlar ne yapmak istediklerini tutarlı biçimde söylüyor, ama gözlenen davranış bundan bağımsız.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“Beyan edilen uygulama ile gözlenen uygulama arasında ilişki yok”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#JENNER2006, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: uhra.herts.ac.uk (dış site, JENNER2006)

Kanıt kimliği TR-TUIK2025

Kaynak türü: Resmî kayıt Türkiye verisi

10 ve daha fazla çalışanı olan her 100 işletmeden yalnızca 12’si CRM yazılımı kullanıyor

TÜİK’e göre 2025’te 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimlerin %12,0’ı müşteri ilişkileri yönetimi (CRM), %6,5’i iş zekâsı (BI), %28,3’ü kurumsal kaynak planlaması (ERP) yazılımı kullandı.

Rakam
CRM %12,0; BI %6,5; ERP %28,3. Büyüklüğe göre CRM: %9,9 / %18,4 / %42,0. 250 ve üzeri çalışanlılarda ERP %76,5, BI %35,1 (DHA haberi).
Ülke
Türkiye
Veri türü
Resmî istatistik (girişim anketi)
Saha / veri
2025 (referans yılı)
Yayın
11 Eylül 2025
Sınırlar
Yazılım kullanımını ölçer; pazar araştırması, müşteri ya da bayi denetimi yapılıp yapılmadığını ölçmez. 10 çalışanın altındaki işletmeler kapsam dışı.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama, ek rakamlar ve alıntı
Örneklem
TÜİK Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması; en az 10 çalışanı olan girişimler.
Yayımlayan
TÜİK, Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2025 (alomaliye.com yeniden yayını ve DHA haberi üzerinden okundu)
Tarih ayrıntısı
Bülten 11 Eylül 2025 (referans yılı 2025)
Kaynak türü
Resmî kayıt. Resmî istatistik (iki ayrı yeniden yayın üzerinden okundu).
Doğrulamada okunan
İki ayrı yeniden yayın (asıl bülten açılamadı) (8 Ekim 2026)
Büyüklüğe göre CRM
10–49 çalışanlı %9,9; 50–249 çalışanlı %18,4; 250 ve üzeri %42,0. 250 ve üzeri çalışanlılarda ERP %76,5, BI %35,1.
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
“10 ve daha fazla çalışanı olan her 100 işletmeden yalnızca 12’si CRM yazılımı kullanıyor”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#TR-TUIK2025, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: alomaliye.com (dış site, TR-TUIK2025) dha.com.tr (dış site, TR-TUIK2025)

Kanıt kimliği TR-TUAD

Kaynak türü: Basın · dernek · platform Türkiye verisi

Kişi başı araştırma harcaması: Türkiye 0,96 dolar, Bulgaristan 12,35 dolar

Dönemin TÜAD Yönetim Kurulu Başkanı Sidar Gedik’in Şubat 2025’te aktardığına göre Türkiye araştırma sektörünün cirosu 2011’de 196 milyon dolardan 2023’te 118,7 milyon dolara geriledi; aynı dönemde Türkiye ekonomisi dolar bazında %33 büyüdü. Kişi başı araştırma harcaması: Türkiye 0,96 dolar; Brezilya 1,98; Malezya 3,09; Bulgaristan 12,35. ESOMAR’ın 2023 sektör büyüklüğü sıralamasında Türkiye 45. sırada.

Rakam
196 → 118,7 milyon USD (2011 → 2023). Kişi başı: Türkiye 0,96 USD; Bulgaristan 12,35, Malezya 3,09, Brezilya 1,98. ESOMAR 2023 sıralamasında 45. sıra.
Ülke
Türkiye (uluslararası karşılaştırmalı)
Veri türü
Sektör temsilcisi açıklaması (dolar bazlı)
Saha / veri
2023 verisi
Yayın
1 Şubat 2025
Sınırlar
Asıl ESOMAR raporu ücretli, açılmadı. Metinde ESOMAR yalnız “45. sıra” için açıkça anılıyor. Dolar bazlı rakamlarda kur etkisi büyük; TL’nin değer kaybı küçülmeyi abartabilir. Şirket içinde yapılan araştırma kapsanmıyor. Konuşmacı o tarihte sektör derneğinin başkanı ve bir araştırma şirketinin yöneticisiydi (seçimi Ocak 2024, iki yıllık dönem).
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Ülke düzeyinde sektör cirosu ve kişi başı araştırma harcaması (dolar bazlı); hangi şirketlerin kapsandığı belirtilmemiş.
Yayımlayan
Marketing Türkiye, “Sidar Gedik: ‘Yatırımlar his ve deneyimle değil araştırmayla yapılmalı’”
Tarih ayrıntısı
Haber 1 Şubat 2025; veri yılı 2023
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Sektör basını; sektör derneği başkanının açıklaması. Haberde ESOMAR yalnız sektör büyüklüğü sıralaması (Türkiye 45. sırada) için kaynak olarak anılıyor; ciro ve kişi başı harcama rakamlarının kaynağı açıkça yazmıyor.
Doğrulamada okunan
Dergi haberi (asıl rapor ücretli) (8 Ekim 2026)
Sürüm
3 · Kaynak türü ve örneklem: haberde ESOMAR yalnız sıralama için anılıyor; ciro ve kişi başı harcama rakamları ESOMAR’a dayandırılmıyor (sürüm 2: konuşmacının unvanı açıklama tarihine göre yazıldı, rakip şirket yöneticisi için yargı ifadesi çıkarıldı).
Nasıl alıntılanır
“Kişi başı araştırma harcaması: Türkiye 0,96 dolar, Bulgaristan 12,35 dolar”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 3, ilyasaltindag.com/kanitlar#TR-TUAD, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: marketingturkiye.com.tr (dış site, TR-TUAD)

Kanıt kimliği TR-OKUYAN2017

Kaynak türü: Hakemli yayın Türkiye verisi

Yasak olmasına rağmen eczacıların %45,7’si antibiyotik içeren tedavi önerdi

Malatya’da 70 eczanede simüle hasta (gizli müşteri) yöntemiyle yapılan çalışmada, reçetesiz antibiyotik satışı yasak olmasına rağmen eczacıların %45,7’si (32 eczacı) antibiyotik içeren bir tedavi önerdi. Araştırmacılar reçetesiz antibiyotik verilmesinin hâlâ yüksek olduğunu, hasta öyküsünün yeterince alınmadığını ve ilaç bilgisinin yetersiz verildiğini gözlemledi.

Rakam
32/70 eczacı (%45,7) antibiyotik içeren öneri (15’i antibiyotik ve NSAİİ grubu ilaç, 17’si yalnız antibiyotik).
Ülke
Türkiye (Malatya)
Veri türü
Simüle hasta (gizli müşteri) gözlemi
Saha / veri
Makalede yok
Yayın
2017
Sınırlar
Sağlık sektörü, tek şehir, tek senaryo, küçük örneklem. Eczanelere önceden “akılcı ilaç kullanımı” konulu bir çalışma yapılacağı bildirilmiş ve katılmak istemeyenler çıkarılmış; tam anlamıyla habersiz bir denetim değil. Yazarlar amacın eczacıyı denetlemek olmadığını vurguluyor. Makaledeki hekime yönlendirme oranının paydası belirsiz; kullanmıyoruz. Ticari bayi davranışına genellenemez.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Malatya Eczacı Odası’na kayıtlı 214 eczaneden rastgele seçilen 70 eczane. Tek senaryo: akut komplike olmayan rinosinüzitli hastanın eşi rolünde simüle hasta.
Yayımlayan
Okuyan B., Savan M.A., İzzettin F.V., Sancar M., Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi; DOI 10.23893/1307-2080.APS.0558
Tarih ayrıntısı
2017 (Acta Pharmaceutica Sciencia 55(2)); saha tarihi makalede yok (etik onay Aralık 2014 sonrası)
Kaynak türü
Hakemli yayın. Hakemli akademik makale (gözlemsel, simüle hasta yöntemi).
Doğrulamada okunan
Tam metin (makale PDF’i) (8 Ekim 2026)
Sürüm
2 · Paydası belirsiz oranın rakamı çıkarıldı.
Nasıl alıntılanır
“Yasak olmasına rağmen eczacıların %45,7’si antibiyotik içeren tedavi önerdi”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 2, ilyasaltindag.com/kanitlar#TR-OKUYAN2017, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: actapharmsci.com (dış site, TR-OKUYAN2017)

Kullanmadığımız rakamlar

Sektörde en çok tekrarlanan rakamların bir kısmı kaynağına bakılmadan aktarılıyor. Aşağıdakileri sitede bulgu olarak kullanmıyoruz; her birinin yanında nedenini ve varsa yerine bakılacak doğrulanmış kanıtı yazdık.

Doğrulayamadığımız ya da kaynağında bulamadığımız rakamları burada da tekrar yazmıyoruz; iddiayı tarif ediyoruz. Bayinizle ilgili bildiğinizi sandığınız şeyler de böyle olabilir: sizin ağınızda ne olduğunu ancak ölçerek bilirsiniz.

Kaynağında olmayan ya da çarpıtılmış rakamlar

Sektörde sık tekrarlanır. Atfedildikleri kaynağı açtık: rakam orada yok ya da kaynak başka bir şey söylüyor.

  • Dolaşımdaki ifade “Yeni ürünlerin %95’i başarısız olur” (Clayton Christensen’e atfedilir)

    Neden kullanmıyoruz Atfedilen yazıda hiçbir yüzde yok; “her yıl 30.000 yeni ürün” rakamının da kaynağı verilmemiş.

    Yerine Ampirik çalışmalar başarısızlık oranını %40 ve altında buluyor; ABD hızlı tüketimde yeni ürünlerin %25’i birinci yılda artık satın alınmıyor. Kanıt: CM2013, VICTORY2021

    Bankadaki kaydı: CHRISTENSEN-95

  • Dolaşımdaki ifade “Müşteri tutmadaki %5’lik artış kârı çok geniş bir aralıkta artırır” diye dolaşan aralık (Reichheld’e atfedilir)

    Neden kullanmıyoruz Bu aralık açtığımız hiçbir kaynakta yok.

    Yerine Aynı yazarın 2001 cümlesi: finansal hizmetlerde %5 tutma artışı kârı %25’in üzerinde artırıyor. 1990 makalesindeki oranlar bir hesaplama örneğidir. Kanıt: BAIN2001, RS1990

  • Dolaşımdaki ifade “Memnun olmayan müşterilerin neredeyse hiçbiri şikâyet etmez” ve “her şikâyete karşı onlarca sessiz müşteri vardır”

    Neden kullanmıyoruz Orijinal kaynak doğrulanamadı; TARP’ın eski başkanı bu rakamların çarpıtılarak aktarıldığını yazıyor. Rakamı tekrar eden yayınlar da kaynak sayılmaz.

    Yerine TARP’a göre ambalajlı ürünlerde tüketicilerin %96’sı “ya hiç şikâyet etmiyor ya da perakendeciye şikâyet ediyor”; merkeze ulaşan şikâyet %1–5. Kanıt: G5

  • Dolaşımdaki ifade “Niyet, davranıştaki farkın belirli bir yüzdesini açıklar” diye dolaşan oran (Sheeran’a atfedilir)

    Neden kullanmıyoruz Atfedilen belgede böyle bir ifade yok.

    Yerine Belgede yazan: niyet ile sonraki davranış arasında ortalama korelasyon r = 0,53; niyetteki değişim davranışta küçük-orta bir değişim yaratıyor. Kanıt: SHEERAN-niyet-davranis

  • Dolaşımdaki ifade PwC raporundaki “bir günde müşterilerinizin bir kısmını kaybedersiniz” türü cümleler

    Neden kullanmıyoruz Kaynakta var ama ölçülmüş bulgu değil, retorik ifade.

    Yerine Aynı raporun ölçülmüş bulgusu, sınırlarıyla. Kanıt: G2

  • Dolaşımdaki ifade Müşteri memnuniyeti portföyünün borsa endeksini “yüzde şu kadar geçtiği” göreli üstünlük oranları

    Neden kullanmıyoruz Kaynakta var ama göreli oranlar yanıltıcı olabilir.

    Yerine Mutlak getiriler, korelasyon notu ve çıkar çatışması bilgisiyle. Kanıt: G7, G8

Doğrulayamadığımız rakamlar

Sektörde sık tekrarlanır ama atfedildikleri kaynağı açarak doğrulayamadık. Yanlış olduklarını söylemiyoruz; doğrulanmadıkları için kullanmıyoruz ve rakamlarını burada da tekrar etmiyoruz.

  • Dolaşımdaki ifade “Neredeyse hiçbiri şikâyet etmez, büyük çoğunluğu da geri dönmez” türü ikili oran

    Neden kullanmıyoruz Kaynak doğrulanamadı.

    Yerine Şikâyeti çözülen ve çözülmeyen müşterinin yeniden satın alma oranları TARP verisinde ayrı ayrı var. Kanıt: G6

  • Dolaşımdaki ifade “Memnun olmayan müşteri X kişiye anlatır” türü genel rakamlar

    Neden kullanmıyoruz Kaynak doğrulanamadı.

    Yerine Tek doğrulanmış örnek: 1981’de bir içecek üreticisi için yapılan çalışmada kötü deneyimi medyan 10, iyi deneyimi medyan 5 kişi duymuş. Kanıt: G6

  • Dolaşımdaki ifade “Satışların önemli bir kısmı ilk yanıt veren satıcıya gider” diye dolaşan oran aralığı

    Neden kullanmıyoruz Kaynak doğrulanamadı.

    Yerine Yanıt hızı ile nitelikli görüşme arasındaki ilişki için doğrulanmış kaynak CH-01 (ortak yazarlardan biri satış yazılımı firmasından). Kanıt: CH-01

  • Dolaşımdaki ifade “İlk dakikalarda aranan talep katlarca daha iyi sonuç verir” diye dolaşan çarpan

    Neden kullanmıyoruz Kaynak doğrulanamadı.

    Yerine Doğrulanmış olan: ABD’de ayrı bir veri setinde (29 B2C ve 13 B2B şirketin 1,25 milyon talebi) ilk bir saatte arayanlarda nitelikli görüşme olasılığı yaklaşık 7 kat, 24 saati geçenlere göre 60 kattan fazla; ilişki, nedensellik değil. Kanıt: CH-01

  • Dolaşımdaki ifade Franchise denetim yazılımı bloglarında kaynaksız dolaşan yüzdeler

    Neden kullanmıyoruz Kaynak doğrulanamadı; satıcı bloglarında kaynaksız dolaşıyor.

    Yerine Franchise birimlerindeki kalite farkı için hakemli kanıt. Kanıt: CH-04

  • Dolaşımdaki ifade “Müşteri deneyiminde önde olan şirketler geride kalanlardan kat kat hızlı büyür” (Forrester’a atfedilen büyüme oranları)

    Neden kullanmıyoruz Doğrulanamadı.

  • Dolaşımdaki ifade ABD’deki “Customer Rage” çalışmasına atfedilen şikâyet oranı ve toplam kayıp tutarı

    Neden kullanmıyoruz Doğrulanamadı.

  • Dolaşımdaki ifade McKinsey 2019 anketine atfedilen karar kalitesi oranı, yöneticilerin kararlara harcadığı zaman payı ve büyük şirketlere maliyeti

    Neden kullanmıyoruz Kaynak sayfası açılamadığı için kullanmıyoruz; rakamlarını da tekrar etmiyoruz.

    Yerine Karar kalitesi için açılarak doğrulanmış çalışma: McKinsey Quarterly 2010. Kanıt: LS2010-ROI

  • Dolaşımdaki ifade LaPiere (1934) deneyine atfedilen “otel ve restoranların neredeyse tamamı hayır dedi” oranı

    Neden kullanmıyoruz İkincil kaynaklar birbiriyle çelişiyor, orijinal metin okunmadı ve çalışmanın tutum–davranış farkı olarak yorumlanması tartışmalı.

Doğrulama sırasında çıkarılan alt bilgiler

Bir kanıt kartının eski taslağında duruyordu; 8 Ekim 2026 doğrulama turunda kaynağında bulunamadı, tutarsız çıktı ya da kaynağın söylediğinden farklı aktarılmıştı. Kartlarda düzeltilmiş hâlleri durur; çıkarılan rakamlar burada tekrar edilmez.

  • Dolaşımdaki ifade Bayi ve distribütör fiyatına müdahale nedeniyle 2023’ten beri verildiği söylenen toplam ceza tutarı (bir hukuk bürosu yazısına atfedilir)

    Neden kullanmıyoruz Kaynak bulunamadı; aramalar ilgisiz başka cezaları gösterdi.

    Yerine Rekabet Kurulu için kullandığımız tek rakam, Kurum’un kendi etki analizi raporundaki karar sayısıdır. Kanıt: KANAL-TR-02

  • Dolaşımdaki ifade Yetkili servis şikâyetlerinin bir yılda kat kat arttığı iddiası (bir dergiye atfedilir)

    Neden kullanmıyoruz Doğrulanamadı; arama farklı bir oran gösterdi, o da açılamadı.

    Yerine Kanıt: KANAL-TR-04

  • Dolaşımdaki ifade Şikâyet platformunun otomotiv raporundaki sektör toplamı

    Neden kullanmıyoruz Aynı haberde üç farklı toplam geçiyor; tutarsız olduğu için kullanılmaz.

    Yerine Tutarlı olan tek rakam: otomobil markaları kategorisinde 9.432 şikâyet. Kanıt: KANAL-TR-04

  • Dolaşımdaki ifade Çin’deki randomize deney için dolaşan toplam ziyaret sayısı

    Neden kullanmıyoruz Makalede bulunamadı; yerine tur bazında klinik sayıları yazıldı.

    Yerine Kanıt: CH-08

  • Dolaşımdaki ifade Stoksuzluk konusunda ECR Europe, Ken Research ve Sullivan ile arkadaşlarına atfedilen oranlar ve “birkaç stoksuzluk deneyiminden sonra kalıcı mağaza değiştirme” eşiği

    Neden kullanmıyoruz Kaynakları açılarak doğrulanamadı ya da yalnız ikincil aktarımla biliniyor.

    Yerine Kanıt: OOS-03

  • Dolaşımdaki ifade “Yaklaşık 3.700 franchise markası” rakamının bir dernek açıklaması diye anılması

    Neden kullanmıyoruz Rakam derginin kendi metninde geçiyor, derneğe atfedilmemiş. Rakamı kullanıyoruz, atfı düzelterek.

    Yerine Kanıt: KANAL-TR-01

  • Dolaşımdaki ifade “Stok yokken her dört müşteriden biri başka markaya geçer”

    Neden kullanmıyoruz Raporun rakamı %26; yuvarlanmış hâli bulguyu küçültüyor. “Dörtte birinden fazlası (%26)” diyoruz.

    Yerine Kanıt: OOS-01

  • Dolaşımdaki ifade İngiltere’deki içki ikamesinin işletmelerin yüzdesi olarak verilmesi

    Neden kullanmıyoruz Kaynak “her 12 işletmeden 1” diyor; yüzdeye çevrilmiş hâli kaynakta yok, doğrulama turunda çıkarıldı.

    Yerine Kanıt: OOS-15

  • Dolaşımdaki ifade Stoksuzluğun kök neden dağılımının stoksuzluk düzeyini raporlayan bütün çalışmalara dayandığı

    Neden kullanmıyoruz Kök neden dağılımı 20 çalışmaya dayanıyor; eski taslaktaki sayı, stoksuzluk düzeyini raporlayan çalışmaların sayısıydı.

    Yerine Kanıt: OOS-04

  • Dolaşımdaki ifade Müşteri memnuniyeti portföyünün “ACSI’da ilk %20’deki şirketlerden” kurulduğu

    Neden kullanmıyoruz Portföy, ACSI’da rakiplerine göre ilk %20’de olan ve ulusal ortalamanın üstündeki şirketlerden kuruldu; eski tanım eksikti.

    Yerine Kanıt: G7

  • Dolaşımdaki ifade Müşteri memnuniyetine göre yatırım yapan fonun getirilerinin “SEC tarafından denetlendiği”

    Neden kullanmıyoruz SEC fonun yatırım yöneticisini düzenliyor; getirileri yazarlardan bağımsız bir muhasebe firması denetledi.

    Yerine Kanıt: G8

Hiçbir kaynakta olmayan cümleler

Bu cümleler sık kurulur ama dayanağını bulamadık. Boşluğu söylemek dürüst olandır: sizin ağınızda ne olduğunu ancak ölçerek bilirsiniz.

  • Dolaşımdaki ifade “Türkiye’de bayilerin yüzde şu kadarı rakip marka öneriyor.”

    Neden kullanmıyoruz Böyle bir ölçüm bulamadık.

  • Dolaşımdaki ifade “Türkiye’de müşterilerin yüzde şu kadarı kötü deneyimden sonra markayı bırakıyor.”

    Neden kullanmıyoruz Türkiye için temsili bir çalışma bulamadık. Küresel anketlerin hiçbirinde Türkiye kırılımı yok; çoğunda Türkiye örneklemde değil, bazılarında ülke belirtilmemiş.

  • Dolaşımdaki ifade Küresel ya da ABD rakamlarının “Türkiye’de de aynıdır” diye sunulması

    Neden kullanmıyoruz Her rakam yalnız yazılı ülke, dönem ve örneklem için geçerlidir.

Bankada duran ama manşet yapmadığımız rakamlar

Bu rakamlar kaynağında doğrulandı ve kartlarında sınırlarıyla duruyor; ancak sınırları ağır olduğu için sayfalarımızda manşet olarak kullanmıyoruz.

  • Dolaşımdaki ifade “Puanını 40’ın altından 80’in üzerine çıkaran bayi %50 daha fazla satar”

    Neden kullanmıyoruz Gizli müşteri hizmeti satan firmanın yöneticisinin sözü; hesaplama yöntemi açıklanmamış.

    Yerine Kanıt: CH-02

  • Dolaşımdaki ifade “Kötü deneyimler yüzünden 3,8 trilyon dolarlık satış risk altında”

    Neden kullanmıyoruz Ölçülmüş değil: 23 ülkedeki yaklaşık 3 trilyon dolarlık tahmin, “dünyanın geri kalanı da aynı” varsayımıyla küresele uyarlanmış. Satıcı raporu.

    Yerine Kanıt: G3

  • Dolaşımdaki ifade Müşteri memnuniyetine göre kurulan portföylerin getiri rakamları

    Neden kullanmıyoruz Literatürde tartışmalı; ikinci çalışmanın baş yazarı incelenen fonun ve endeksin sahibi.

    Yerine Kanıt: G7, G8

Bankada kartıyla duran mit kaydı

Bu kayıt bir bulgu değil, bir tespittir: atfedilen yazıda rakam yok. Bankadaki MCK2019-karar kimliğinin kartı ise kaynak sayfası açılamadığı için yayımlanmıyor; yerine yukarıdaki “Doğrulayamadığımız rakamlar” satırına bakın.

Kanıt kimliği CHRISTENSEN-95

Kaynak türü: Basın · dernek · platform Kullanılmıyor

“Yeni ürünlerin %95’i başarısız olur”: atfedilen yazıda yüzde yok

Neden kullanılmıyor: Bu kimlik bir bulgu değil, bir tespittir: atfedilen yazıda yüzde yok. Yalnız mit örneği olarak anılır.

“Her yıl 30.000 yeni ürün çıkıyor, %95’i başarısız oluyor” cümlesi Clayton Christensen’e atfedilir. Atfedilen Harvard Business School Working Knowledge yazısında hiçbir yüzde yok; yalnız her yıl çıkan yeni tüketici ürünlerinin “birçoğunun” başarısız olduğu söyleniyor. “30.000” rakamının da kaynağı verilmemiş.

Rakam
Kaynakta yüzde yok: “%95” ve “%80” yazıda geçmiyor.
Ülke
Belirtilmemiş
Veri türü
Kaynaksız beyan (mit tespiti)
Saha / veri
Uygulanmaz
Yayın
14 Şubat 2011
Sınırlar
Kaynağı doğrulanamadı. Yalnız mit örneği olarak anıyoruz; bulgu değildir.
Örneklem, yayımlayan, doğrulama ve alıntı
Örneklem
Yok (kaynaksız beyan).
Yayımlayan
Harvard Business School Working Knowledge; Carmen Nobel, “Clay Christensen’s Milkshake Marketing”
Tarih ayrıntısı
14 Şubat 2011
Kaynak türü
Basın · dernek · platform. Kurumsal haber ve blog yazısı.
Doğrulamada okunan
Atfedilen yazının tam metni (8 Ekim 2026)
Sürüm
1
Nasıl alıntılanır
““Yeni ürünlerin %95’i başarısız olur”: atfedilen yazıda yüzde yok”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, sürüm 1, ilyasaltindag.com/kanitlar#CHRISTENSEN-95, erişim tarihi: alıntıladığınız gün, CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Kaynağı açın: library.hbs.edu (dış site, CHRISTENSEN-95)

Lisans, alıntı ve indirme

Kart metinlerimiz CC BY 4.0 lisanslıdır. Kartların başlığını, özetini, alanlarını ve sınırlar satırını bizi kaynak göstererek, lisansa bağlantı vererek ve değiştirdiyseniz bunu belirterek kopyalayabilir, uyarlayabilir, ticari işlerde de kullanabilirsiniz.

Kaynak çalışmalar bize ait değildir. Kartların dayandığı makale, rapor ve veri setlerinin hakları yazarlarına ve yayımcılarına aittir; bu lisans onları kapsamaz. Kartlardaki tırnak içindeki kısa alıntılar ve eser adları da kaynaklarına aittir. Bir rakamı kullanırken özgün kaynağı da anın: her kartın “Kaynağı açın” satırı oraya gider.

Nasıl alıntılanır: her kartın ayrıntısında hazır bir satır var. Biçimi: “kart başlığı”, ilyasaltindag.com kanıt bankası, kart sürümü, kartın adresi, erişim tarihi, CC BY 4.0 ve lisansın adresi (creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Lisans: Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası · Türkçe özeti (Creative Commons).

Tabloyu indirin

İki dosyada da sayfadaki 58 kartın hepsi var: konu bölümlerindeki 57 kart ve “Kullanmadığımız rakamlar” bölümündeki 1 kart. Yalnız kart alanları; ziyaretçi, müşteri ya da saha verisi yok; kişi adı olarak yalnız yayımlanmış kaynakların künyesindeki yazar adları var. Her satırın “lisans” hücresi lisansın adresini yazar. CSV virgülle ayrılmış ve UTF-8: Excel’de Veri > Metinden/CSV’den ile açın. Tablo programı formül sanmasın diye CSV’de “=”, “+”, “-” ya da “@” ile başlayan hücrelerin başına kesme işareti (') eklenir; JSON’da metin olduğu gibidir.

Değişiklik günlüğü

Sürüm 1.4 · . Bir kartın görünen metni değişince kartın sürümü artar ve değişiklik burada yazılır; lisans, alıntı ve indirme gibi sayfa değişiklikleri sayfa sürümüyle yazılır.

Bu kanıtlar sizin ağınızı ölçmez

Buradaki rakamlar başka ülkelerden, başka sektörlerden ve başka dönemlerden. Bayinizin, distribütörünüzün ya da franchise’ınızın müşteriyle baş başa kaldığında ne yaptığını ancak sahada ölçerek bilirsiniz.

Gizli müşteri araştırması için talep yazın

Talep göndermek satın alma yükümlülüğü doğurmaz.

Önce konuyu okumak isterseniz: Bayiniz markanızı sizin çizginizde mi temsil ediyor?

Bir kartta hata mı gördünüz? Bize yazın; kaynağı yeniden açıp kartı düzeltiriz.

CC BY 4.0 lisansı yalnız kanıt kartlarındaki metinlerimiz içindir; kartların dayandığı çalışmaların (makale, rapor, veri seti) hakları yazarlarına ve yayımcılarına aittir. Kartlardaki tırnak içindeki kısa alıntılar ve eser adları da kaynaklarına aittir.