Rehber · Kurumlar için

Araştırma önerisini ekibinize nasıl sunarsınız?

Karar sorusu: Bir araştırma önerisini kurum içinde nasıl savunurum?

Araştırma talebi şablonunu yazdırın

Kısa cevap

Öneriyi tek sayfada şu sorulara cevap verecek biçimde sunun: hangi karar verilecek, araştırma bunu nasıl destekleyecek, ne teslim edilecek, sonuç neyi temsil etmeyecek ve koşullar ne. Onay verecek her birimin sorusu farklıdır: kullanıcı ekip karara, satın alma koşullara, hukuk ve bilgi güvenliği veriye bakar. Sınırı baştan yazılan öneri, sonradan sürpriz yaratmaz.

Kim neye bakar?

Kurumsal bir satın alma kararına çoğu zaman birden fazla birim katılır ve her biri farklı bir bilgiye ihtiyaç duyar. Kuantum Araştırma’nın satın alma komiteleri üzerine yazısı bu rolleri karar verici, teknik değerlendirici, son kullanıcı, satın alma ve finans olarak ayırır: karar verici stratejik değere, finans bütçeye, kullanıcı işin gündelik karşılığına bakar. Araştırma önerisi için bu, aşağı yukarı şöyle görünür:

Birim İlk sorusu Öneride nerede cevaplanır?
Kararı verecek yönetici Bu araştırma hangi kararı değiştirebilir? Karar sorusu ve “sonuca göre ne yapacağız” bölümü
Araştırmayı kullanacak ekip Elimize ne geçecek, ne zaman? Teslimat ve takvim
Satın alma ve finans Kiminle, hangi koşullarla? Sözleşme tarafı, fiyat, ödeme ve iptal koşulları
Hukuk ve KVKK Kimin verisi toplanacak, nerede tutulacak? Veri ve gizlilik bölümü
Bilgi güvenliği Verilerimiz kimlerle, hangi araçlarla paylaşılacak? Veri ve gizlilik bölümü

Tek sayfalık öneri iskeleti

  1. Karar sorusu ve karar tarihi. Tek cümle: “Araştırma bittiğinde neyi yapacağız ya da yapmayacağız?”
  2. Neden şimdi? Bu kararı ertelemenin ya da araştırmasız vermenin riski.
  3. Yöntem ve gerekçesi. Hangi yöntem, neden bu soruya uyduğu, neden diğerleri seçilmedi.
  4. Kapsam. Kimin deneyimi, hangi lokasyon ve kanal, hangi zaman aralığı.
  5. Teslimat. Ne teslim edilecek: rapor, karşılaştırma, veri seti.
  6. Sonucun sınırı. Sonuç neyi temsil etmeyecek; nereye genellenemeyecek.
  7. Sonuca göre ne yapacağız? “Sonuç A çıkarsa şunu, B çıkarsa bunu yapacağız.”
  8. Koşullar. Süre, fiyat, ödeme ve iptal koşulları: teklifte yazılı olanlar.
  9. Veri ve gizlilik. Hangi veri toplanacak, nerede tutulacak, kimlerle paylaşılacak.

Yedinci madde çoğu öneride eksiktir ve en çok işe yarayandır. Sonuç ne çıkarsa çıksın aynı kararı verecekseniz araştırmaya gerek yoktur. Bunu öneriyi yazarken fark etmek, bütçeyi korur.

İkinci madde için bayi ağınızda kendi rakamlarınızla bir senaryo yazmak isterseniz kayıp senaryosu hesaplayıcıyı kullanın. Sonuç bir ölçüm değil, girdiğiniz varsayımların çarpımıdır; öneride de böyle yazın. Hesaplayıcı tarayıcınızda çalışır; girdikleriniz hiçbir yere gönderilmez.

Sınırları baştan yazın

ICC/ESOMAR Kodu, araştırmanın amaca uygun ve müşteriyle kararlaştırılan nitelikte tasarlanmasını; sonucun hedef grubu ne kadar iyi yansıttığını etkileyen sınırların açıkça söylenmesini ve müşteriye sonuçların geçerliliğini değerlendirebileceği kadar teknik bilgi verilmesini ister: yöntem, veri kaynakları, kalite kontrolleri, sınırlar. AAPOR’un meslek kodu da sonuçlarla birlikte açıklanacak bilgileri sayar: veri toplama stratejisi, kitle tanımı, örneklem, veri toplama biçimi, tarihler, kalite kontrolü ve sınırlar.

Bu maddeler öneriye de taşınmalıdır. Sınırı önceden yazılan bir sonuç, yönetim toplantısında “bu bütün şubeleri mi gösteriyor?” sorusuna hazırlıklı gelir.

Bizim teklifimizde bunlar yazılı gelir: yazılı kapsam, yöntem notu, temsili rapor biçimi, süre, fiyat, ödeme ve iptal koşulları. Kapsam netleşince yazılı teklif 2 iş günü içinde gönderilir. Kapsam yazılı onaylanır; değişirse yeniden onayınıza sunulur. Sözleşme tarafı, gizlilik ve veri kuralları için Kurumsal bilgi paketi tek sayfadadır ve yazdırılabilir.

Sık itirazlar

“Zaten verimiz var.” Elinizdeki verinin hangi soruyu yanıtladığını, hangisini yanıtlamadığını yazın. Şikâyet kayıtları ya da satış verisi çoğu zaman “ne oldu”yu gösterir, “neden” ya da “sahada nasıl” sorusunu göstermez.

“Pahalı.” Kapsamı karar sorusuna bağlayın: daha dar bir soru daha dar bir kapsam demektir. Küçülen kapsamın sonucunun neyi temsil etmeyeceğini de yazın.

“Sonuç ne çıkarsa çıksın aynı kararı vereceğiz.” O zaman araştırma yapmayın. Bu dürüst bir sonuçtur.

“Yapay zekâyla daha hızlı yapılamaz mı?” Analizde araçlar işi hızlandırabilir; ama yapay zekâ yanıtı katılımcı yanıtı yerine kullanılmaz.

“Önce küçük bir deneme yapalım.” Bu çoğu zaman iyi bir fikirdir; ama denemenin sonucunun neyi temsil edeceğini baştan yazın. Pilot sonucunu bütün kuruma genellemek, denemenin amacını boşa çıkarır.

Temsili örnek: tek sayfalık öneri

Temsili örnek Teslimatın biçimini gösterir; gerçek müşteri veya saha verisi değildir.

Karar sorusu: Yeni iade prosedürünü bütün mağazalara yaymalı mıyız? Karar çeyrek sonundaki yönetim toplantısında verilecek.

Neden şimdi: Prosedür pilot mağazalarda uygulanıyor; yaygınlaştırma maliyeti yüksek.

Yöntem: Pilot ve pilot dışı mağazalarda aynı senaryoyla gizli müşteri ziyareti. Müşteri memnuniyetini ölçmez; adımın uygulanıp uygulanmadığını ölçer.

Kapsam: Pilot mağazaların tamamı ve karşılaştırma için seçilen mağazalar; hafta içi ve hafta sonu.

Teslimat: Ziyaret değerlendirmeleri, mağaza karşılaştırması, öncelikli iyileştirme listesi.

Sınır: Akşam vardiyası kapsanmıyor; sonuç yalnız ziyaret edilen mağaza, gün ve saat için geçerli.

Sonuca göre: Adım pilotta tutarlı uygulanıyorsa yaygınlaştırırız; uygulanmıyorsa önce eğitimi düzeltiriz.

Koşullar: Süre, fiyat, ödeme ve iptal koşulları teklifte yazılı.

Veri: Çalışan adı kaydedilmez; rapor süreci değerlendirir.

Kontrol listesi

  • Karar sorusunu ve karar tarihini tek cümleyle yazdım.
  • “Sonuca göre ne yapacağız?” bölümünü doldurdum.
  • Onay verecek birimleri ve her birinin sorusunu listeledim.
  • Yöntemin neden bu soruya uyduğunu ve neyi ölçmediğini yazdım.
  • Sonucun sınırını önerinin içine koydum.
  • Süre, fiyat, ödeme ve iptal koşullarını teklifteki yazılı hâlinden aldım.
  • Veri ve gizlilik sorularının cevabını ekledim.

İlgili rehberler

Sonraki adım

Öneriyi hazırlamadan önce karar sorunuzu ve bildiklerinizi şablonla toplayın; şablon, talep formundaki alanların yazdırılabilir hâlidir ve kurum içi onay alanlarını da içerir.

Araştırma talebi şablonunu yazdırın

Kaynaklar

  1. N16 B2B Pazarlama: Satın Alma Komitelerinin Karar Sürecini Anlamak İçin Pratik Rehber Kuantum Araştırma (blog) · 25 Mart 2026 Erişim:
  2. Y01 ICC/ESOMAR International Code on Market, Opinion and Social Research and Data Analytics ICC ve ESOMAR · 2025 revizyonu Erişim:
  3. N33a AAPOR Code of Professional Ethics and Practices (Revised June 2026) AAPOR · Haziran 2026 Erişim:

Bu konuda sorunuz mu var?

Bu rehberde yanıtını bulamadığınız soruyu yazın.

  • E-posta adresinizi yazarsanız yanıtımızı bu adrese göndeririz; yazmazsanız yanıt gönderemeyiz ve sorunuzu yalnız rehberleri geliştirmek için kullanırız.
  • İyi sorular, kişisel veri içermeyecek biçimde yeniden yazılarak bu rehbere ya da yeni bir rehbere eklenebilir; adınız ve e-posta adresiniz yayımlanmaz.

Tek bir soru yazın. Başka kişilere ait ad, telefon numarası gibi kişisel verileri ve sağlık gibi özel nitelikli verileri yazmayın.

Yalnız yanıt almak istiyorsanız yazın. Bu adresi yalnız sorunuzu yanıtlamak için kullanırız; bülten ya da tanıtım e-postası göndermeyiz.

Sorunuz ve yazarsanız e-posta adresiniz, veri sorumlusu VOMAİR Fan Teknolojileri Ltd. Şti. tarafından sorunuzu yanıtlamak ve rehberleri geliştirmek amacıyla işlenir; Türkiye’deki sunucuda saklanır ve info@ilyasaltindag.com kutusuna e-postayla iletilir. Sunucudaki soru kaydı en çok 90 gün sonra silinir; soruya ilişkin e-postalar ve yanıt yazışması en çok 2 yıl saklanır. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.