Rehber · Kurumlar için
Araştırma talebinde hangi bilgiler gerekli?
Kısa cevap
İyi bir araştırma talebi beş soruyu yanıtlar: hangi kararı vereceksiniz, kimin deneyimini anlamak istiyorsunuz, nerede ve hangi kanalda, kararı ne zamana kadar vermeniz gerekiyor ve hangi çıktıya ihtiyacınız var. Yöntem seçmeniz gerekmez; yöntem bu bilgilere göre birlikte belirlenir. Bilmediğiniz bir alanı boş bırakmak yerine “henüz bilmiyorum” diye işaretleyin. Bu da kapsamı önermek için işe yarayan bir bilgidir.
Neden yöntemle değil, kararla başlamalı?
Bir araştırma talebi bir yöntem adıyla başlayabilir: “gizli müşteri yaptırmak istiyoruz” ya da “bir anket lazım”. Ama aynı yöntem farklı kararlara hizmet edebilir; aynı karar da farklı yöntemler gerektirebilir. Hangi kararın verileceği bilinmeden önerilen bir yöntem, ya gereğinden büyük olur ya da kararı taşıyamayacak kadar dar kalır.
Bu yüzden talep formumuz kararla başlar ve her alanın yanında o bilginin neden istendiği yazar. Kamu hizmeti formları için hazırlanan GOV.UK tasarım rehberi de kullanıcıya her sorunun neden sorulduğunu açıkça göstermeyi ve yalnız gerçekten gereken bilgiyi istemeyi önerir. Talebinizde de aynı ilke geçerli: aşağıdaki beş bilgi, kapsam önerisinin dayanacağı asgari bilgidir.
Beş bilgi ve her birinin neden gerektiği
1. Hangi kararı vereceksiniz?
Araştırmanın sonunda vermek istediğiniz kararı tek cümlede yazın. “Müşteri deneyimini ölçmek” bir konudur; “Yeni iade prosedürünü bütün mağazalara yaymalı mıyız?” bir karardır. Kapsam, bu soruya göre önerilir. Kararı yazmak zor geliyorsa kendinize şunu sorun: Araştırma bittiğinde neyi yapacağım ya da yapmayacağım?
2. Kimin deneyimini anlamak istiyorsunuz?
Müşteri, çalışan, bayi ya da henüz satın almamış bir aday kitle olabilir. Bu cevap örneklemi belirler: kimlerle görüşüleceğini, hangi noktanın ziyaret edileceğini. Kamuoyu araştırmacılarının ABD merkezli meslek kuruluşu AAPOR’un meslek kodu, bir araştırmanın raporunda incelenen kitlenin konum, yaş ve zaman gibi karar kurallarıyla açıkça tanımlanmasını ister. Talebe yazdığınız cevap, raporun bu bölümünün ilk taslağıdır.
3. Nerede ve hangi kanalda?
İl ya da bölge; mağaza ve şube, telefon ve çağrı merkezi, web sitesi ya da uygulama. Bu cevap saha planını ve maliyeti belirler. Kaç nokta olduğunu ya da hangi illerin dâhil olacağını henüz bilmiyorsanız bunu açıkça işaretleyin; kapsam aşamasında birlikte netleşir.
4. Kararı ne zamana kadar vermeniz gerekiyor?
Karar tarihi, takvimin mümkün olup olmadığını erken görmek içindir. Saha tarihleri aynı zamanda raporun bir parçasıdır: AAPOR kodu, veri toplama tarihlerinin açıklanmasını zorunlu sayar. Bir bulgunun hangi dönemi gösterdiği, kararınızın hangi dönem için geçerli olduğunu belirler.
5. Hangi çıktıya ihtiyacınız var?
Bir yönetim toplantısında kullanılacak kısa bir rapor mu, şube bazında bir karşılaştırma mı, analiz ekibinize verilecek bir veri seti mi? Teslim biçimi bu cevaba göre belirlenir.
Bir de: Elinizde ne var?
Önceki araştırmalar, şikâyet kayıtları, satış ya da üyelik verisi elinizde olabilir. Varsa dönemiyle ve kaç kayda dayandığıyla birlikte yazın. Örneklemi veya tarihi belirsiz bir kaynağı dayanak yapmayız; ama böyle bir kaynak, sahada hangi soruların sorulacağına yön verebilir.
“Henüz bilmiyorum” ne işe yarar?
Bilinmeyen bir alan, talebi eksik yapmaz. Hangi bilginin eksik olduğunu görünür kılar ve kapsam aşamasında neyin konuşulacağını belirler. Formda “henüz bilmiyorum” diye işaretlediğiniz alanlar, talep özetinde sizin yazdıklarınızdan ayrı görünür. Böylece tahmin edilen bir bilgi, sizin verdiğiniz bilgiymiş gibi kapsama girmez.
Talebe neyi yazmamalısınız?
Müşteri veya çalışan adı, telefon numarası gibi başka kişilere ait kişisel verileri ve sağlık, inanç ya da etnik köken gibi özel nitelikli kişisel verileri yazmayın. Talebinizin değerlendirilmesi için bu bilgilere ihtiyaç yoktur.
Talebi gönderdikten sonra ne olur?
- Talebinize 1 iş günü içinde dönüş yapılır; kapsam önerisi için eksik kalan bilgiyi size sorarız.
- Talebiniz uygunsa kapsam netleşince yazılı teklif 2 iş günü içinde gönderilir. Kapsamda yöntem, örneklem, lokasyonlar, süre ve fiyat yer alır; her kapsam önerisi ve teklif insan onayıyla gönderilir. Tipik bir proje 3–5 hafta sürer; nokta sayısı ve il dağılımına göre değişir.
- Siz kapsamı yazılı olarak onaylamadan iş başlamaz. Kapsam sonradan değişirse yeni hâli yeniden onayınıza sunulur.
Talep göndermek satın alma yükümlülüğü doğurmaz.
Temsili örnek: aynı talebin iki hâli
Temsili örnek gerçek bir talebe ait değildir.
Zayıf talep
Gizli müşteri araştırması yaptırmak istiyoruz. Fiyat alabilir miyiz?
Bu talepte karar, kitle, yer, zaman ve çıktı yok. Önerilecek her kapsam tahmine dayanır.
Güçlü talep
| Alan | Yazılan |
|---|---|
| Karar | Yeni iade prosedürünü bütün mağazalara yaymadan önce, pilot mağazalarda gerçekten uygulanıp uygulanmadığını görmek istiyoruz. |
| Kimin deneyimi | İade için mağazaya gelen müşteriler. |
| Nerede | Pilot bölgedeki mağazalar; yalnız mağaza içi temas. Kaç mağaza: henüz bilmiyorum. |
| Ne zaman | Yaygınlaştırma kararı çeyrek sonunda verilecek. |
| Çıktı | Yönetim toplantısında kullanılacak kısa rapor ve mağaza bazında karşılaştırma. |
| Elimizde olan | İade şikâyetlerinin özeti; dönemi belli değil. |
Bu talep gizli müşteri araştırmasına uygun görünür. Kapsam önerisinde senaryo, ziyaret sayısı ve hangi gün ve saatlerin kapsanacağı netleşir; siz kapsamı yazılı olarak onaylamadan iş başlamaz. Dönemi belli olmayan şikâyet özeti dayanak yapılmaz, ama senaryonun hangi adımlara odaklanacağına yön verebilir.
Kontrol listesi
- Kararı tek cümlede yazdım.
- Kimin deneyimini anlamak istediğimi belirttim.
- Yeri ve kanalı yazdım ya da “henüz bilmiyorum” diye işaretledim.
- Karar tarihini yazdım.
- Hangi çıktıya ihtiyacım olduğunu yazdım.
- Elimdeki veriyi dönemi ve kaynağıyla birlikte belirttim.
- Başka kişilere ait kişisel veri yazmadım.
İlgili rehberler
- Yeni şube için talep nasıl araştırılır? Karar sorusunu ve karar kuralını talepten önce yazmak.
- Gizli müşteri firması seçerken sorulacak sorular Gelen teklifleri fiyattan önce yöntemle karşılaştırmak.
- Araştırma önerisini ekibinize nasıl sunarsınız? Talebi kurum içinde onaya taşımak.
Bayi ağınız için talebe neyi yazacağınızdan emin değilseniz önce kanal temsil risk testini yapın: 12 soru · Evet / Hayır / Emin değilim. Test hangi alanları ölçmediğinizi gösterir; sonuç ekranından talebe geçebilirsiniz. Cevaplarınız ve puanınız hiçbir yere gönderilmez; talebe geçerseniz forma yalnız silebileceğiniz kısa bir not taşınır.
Sonraki adım
Araştırma talebinizi yazınKaynaklar
- N33 Standards and Ethics AAPOR (American Association for Public Opinion Research) · Haziran 2026 sürümü Erişim:
- N33a AAPOR Code of Professional Ethics and Practices (Revised June 2026) AAPOR · Haziran 2026 Erişim:
- S19 Question pages GOV.UK Design System · Sayfada tarih yok Erişim:
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu rehberde yanıtını bulamadığınız soruyu yazın.
- E-posta adresinizi yazarsanız yanıtımızı bu adrese göndeririz; yazmazsanız yanıt gönderemeyiz ve sorunuzu yalnız rehberleri geliştirmek için kullanırız.
- İyi sorular, kişisel veri içermeyecek biçimde yeniden yazılarak bu rehbere ya da yeni bir rehbere eklenebilir; adınız ve e-posta adresiniz yayımlanmaz.
Sorunuz alındı.
Kayıt no:
Yanıtımızı yazdığınız e-posta adresine göndereceğiz. Yazışmalarda kayıt numarasını kullanabilirsiniz.
E-posta adresi yazmadığınız için size yanıt gönderemeyiz; sorunuz rehberleri geliştirmek için kullanılır. Yanıt almak isterseniz yeni bir soru gönderirken adresinizi yazın.