Rehber · Kurumlar ve saha ağı için

Saha gözleminde neyi kaydetmelisiniz?

Örnek görevi deneyin

Kısa cevap

Ne gördüğünüzü ve duyduğunuzu, ne zaman ve nerede olduğunu yazın; ne düşündüğünüzü ayrı alana yazın. “Personel ilgisizdi” bir yorumdur; “Personel dört dakika telefonla konuştu, selam vermedi” bir gözlemdir. Her gözlemin yanına kayıtlı saati ve görevde istenen kanıtı ekleyin.

Gözlem nedir, yorum nedir?

  • Gözlem, görülen, duyulan ve ölçülendir: saat, süre, kişi sayısı, söylenen söz, yapılan ya da yapılmayan bir adım.
  • Yorum, sizin değerlendirmeniz, çıkarımınız ya da izleniminizdir: “ilgisiz”, “uzun”, “dağınık”, “isteksiz”.

İkisi de değerlidir. Yorumunuz, bir sorunun nerede aranacağını gösterebilir. Ama raporda bir bulgunun dayanağı gözlemdir; yorum tek başına kanıt sayılmaz. Bu yüzden saha kaydında ikisi için ayrı alan vardır ve bu ayrım raporlamadan önce kontrol edilir.

Bir cümlenin gözlem mi yorum mu olduğunu anlamak için kendinize sorun: Aynı anda orada olan başka biri bu cümleyi doğrulayabilir mi? “Çalışan 14.16’da bana döndü” doğrulanabilir. “Çalışan ilgisizdi” ise kişiden kişiye değişir.

Kaydınız neden bu kadar önemli?

Teslim ettiğimiz raporda her bulgunun tarihi, örneklemi, yöntemi ve sınırı yazılıdır. Bu bilgilerin hepsi sizin kaydınızdan gelir. Saati olmayan bir gözlemin tarihi, senaryosu bilinmeyen bir ziyaretin yöntemi yazılamaz.

Meslek standartları da aynı şeyi ister. Kamuoyu araştırmacılarının ABD merkezli meslek kuruluşu AAPOR’un meslek koduna göre bir araştırma raporunda veri toplama tarihleri ve biçimi, görüşmecilere verilen talimatlar ve senaryolar ile veri kalitesini sağlamak için yapılan kontroller açıklanır. Bu kontrollere örnek olarak görüşmenin gerçekten yapıldığını doğrulamak için yeniden temas kurulması sayılır. Görüşmecilerin nasıl eğitildiği ve denetlendiği de talep edildiğinde paylaşılabilmelidir. Sizin kaydınız bu açıklamaların ham malzemesidir.

Ne kaydedilir?

  1. Zaman. Giriş ve çıkış saati, bekleme süresi. Tahmini değil, kayıtlı saat: telefonunuzdaki kayıt ya da görevde istendiyse fiş.
  2. Yer. Görevde verilen nokta ve temas noktası: kasa, danışma, telefon hattı, uygulamadaki ekran.
  3. Ne oldu? Sırayla ve kısa cümlelerle. Kim (adıyla değil görevi olarak: “kasadaki çalışan”), ne yaptı, ne söyledi.
  4. Söylenen söz. Önemliyse tırnak içinde, hatırladığınız kadar yakın. Emin değilseniz “yaklaşık olarak şunu söyledi” diye belirtin.
  5. Senaryo adımları. Hangi adım uygulandı, hangisi uygulanmadı, hangisini deneme fırsatı olmadı.
  6. Beklenmeyen olaylar. Senaryo dışında olan her şey, olduğu gibi. Fark edildiğinizi düşünüyorsanız bunu da yazın.
  7. Kanıt. Görevde istenen türde: ziyaret saati, fiş ya da görevin belirttiği başka bir kanıt.
  8. Yorum. Ayrı alana. Kısa ve dürüst: ne hissettiniz, neyi dikkat çekici buldunuz?

Ne kaydedilmez?

  • Çalışanların adı ve soyadı; görevde istenmeyen başka kişisel veriler. Çalışanın adı bulguya bir şey katmaz.
  • Yüz, yaka kartı veya plaka gösteren fotoğraflar.
  • Duymadığınız bir cümle ya da hatırlamadığınız bir ayrıntı. Boşluğu tahminle doldurmayın; “hatırlamıyorum” yazmak, uydurmaktan iyidir.
  • Bir aracın sizin yerinize yazdığı gözlem. Gözleminizi kendiniz yazın; bir aracın “tamamladığı” ya da “güzelleştirdiği” cümle sizin gözleminiz değildir. Sahada yaşanmamış bir ayrıntı kayda giremez.

Zayıf kayıt, güçlü kayıt

Zayıf Güçlü
Personel ilgisizdi. 14.12’de kasaya ulaştım; çalışan telefonla konuşuyordu, 14.16’da bana döndü, selam vermedi.
Bekleme çok uzundu. Sıraya 14.05’te girdim, kasaya 14.12’de ulaştım; önümde dört kişi vardı.
İade bilgisi yetersizdi. Çalışan iade süresini sözlü söyledi; yazılı belge sorduğumda “Sistemde var” dedi, göstermedi.
Mağaza dağınıktı. Kasa önündeki iki ürün rafı boştu; yerde üç karton kutu duruyordu.
Saat 14.00 civarı. 14.12 (telefonumdaki kayıt).

Sağ sütundaki her cümle, aynı anda orada olan başka biri tarafından doğrulanabilir. Sol sütundakiler ise değerlendirmedir; yorum alanına aittir.

Temsili örnek: bir ziyaret kaydının düzeltilmesi

Temsili örnek gerçek bir görev kaydı değildir.

İlk kayıt

Gözlem 1: Personel ilgisizdi, iade konusunda yardımcı olmadı. Saat 14.00 civarı. Yorum: —

Düzeltme isteği

Gözlem 1: Saat tahmini yazılmış; telefonunuzdaki ya da fişteki kayıtlı saati yazın. “İlgisizdi” ve “yardımcı olmadı” değerlendirmedir; yorum alanına taşıyın ve gözlem alanına ne olduğunu yazın.

Düzeltilmiş kayıt

Gözlem 1: 14.12’de kasaya ulaştım (telefonumdaki kayıt). Çalışan telefonla konuşuyordu; 14.16’da bana döndü. İade koşullarını sorduğumda süreyi sözlü söyledi; yazılı belge sorduğumda “Sistemde var” dedi, göstermedi. Yorum: İlgisiz göründü. Bilgi doğru olabilir ama kontrol edilebilir biçimde verilmedi.

Düzeltilmiş kayıtta yorum kaybolmadı; yalnız yerini buldu. Rapor artık “çalışan ilgisizdi” yerine, ne olduğunu ve ne zaman olduğunu yazabilir.

Kurumlar için not

Bu standart, size teslim edilen ziyaret değerlendirmelerinde de geçerlidir: gözlem ile ziyaretçinin yorumu ayrı alanlarda durur ve kayıtlar raporlamadan önce kontrol edilir. Biçimini temsili ziyaret değerlendirmesinde görebilirsiniz.

Bayi ya da franchise ağınızda hangi temas noktalarının bugün hiç gözlemle ölçülmediğini görmek için: Kanal temsil risk testi, 12 soru · Evet / Hayır / Emin değilim. Test tarayıcınızda çalışır; cevaplarınız ve puanınız hiçbir yere gönderilmez; sonuçtan talep oluşturursanız yalnız silebileceğiniz kısa bir not forma geçer.

Kontrol listesi

Görevden çıkmadan önce:

  • Giriş ve çıkış saatini kayıtlı bir kaynaktan yazdım.
  • Her gözlemi ayrı ve kısa cümlelerle yazdım.
  • Değerlendirmelerimi yorum alanına taşıdım.
  • Senaryonun hangi adımlarının uygulandığını işaretledim.
  • Beklenmeyen bir şey olduysa olduğu gibi yazdım.
  • Görevde istenen kanıtı ekledim.
  • Kimsenin adını yazmadım; kimsenin yüzünü, yaka kartını veya plakasını çekmedim.
  • Gözlemlerimi kendim yazdım.

İlgili rehberler

Sonraki adım

Bu ayrımı yedi soruluk kısa bir sınamayla deneyin. Sınama tarayıcınızda çalışır; cevaplarınız hiçbir yere gönderilmez.

Örnek görevi deneyin

Kaynaklar

  1. N33 Standards and Ethics AAPOR (American Association for Public Opinion Research) · Haziran 2026 sürümü Erişim:
  2. N33a AAPOR Code of Professional Ethics and Practices (Revised June 2026) AAPOR · Haziran 2026 Erişim:

Bu konuda sorunuz mu var?

Bu rehberde yanıtını bulamadığınız soruyu yazın.

  • E-posta adresinizi yazarsanız yanıtımızı bu adrese göndeririz; yazmazsanız yanıt gönderemeyiz ve sorunuzu yalnız rehberleri geliştirmek için kullanırız.
  • İyi sorular, kişisel veri içermeyecek biçimde yeniden yazılarak bu rehbere ya da yeni bir rehbere eklenebilir; adınız ve e-posta adresiniz yayımlanmaz.

Tek bir soru yazın. Başka kişilere ait ad, telefon numarası gibi kişisel verileri ve sağlık gibi özel nitelikli verileri yazmayın.

Yalnız yanıt almak istiyorsanız yazın. Bu adresi yalnız sorunuzu yanıtlamak için kullanırız; bülten ya da tanıtım e-postası göndermeyiz.

Sorunuz ve yazarsanız e-posta adresiniz, veri sorumlusu VOMAİR Fan Teknolojileri Ltd. Şti. tarafından sorunuzu yanıtlamak ve rehberleri geliştirmek amacıyla işlenir; Türkiye’deki sunucuda saklanır ve info@ilyasaltindag.com kutusuna e-postayla iletilir. Sunucudaki soru kaydı en çok 90 gün sonra silinir; soruya ilişkin e-postalar ve yanıt yazışması en çok 2 yıl saklanır. Ayrıntılar: KVKK Aydınlatma Metni.